Ile d'Aix

Ile d'Aix, in een ver verleden ook vaak Ile Dais of Ay genoemd,  heeft een groene en zandkleurige halvemaan-vorm met een licht reliëf wat zich uitstrekt over 130 hectare stranden, kreken en rotsen. Drie kilometer lang en 600 meter breed, wordt het centrale deel soms door het springtij overstroomd. Als men flink doorloopt kan men het eiland rondlopen in ongeveer 2 uur, en korter met de fiets of te paard.... Aan de kust waken Fort Enet en het van televisie tot in Canada bekende Fort Beauyard over Ile d'Aix, het meest zuidelijke eiland van de Ponant (Zie ook Ile_d'oléron.htm)

Het dorp dat men kan bereiken via de ophaalbrug van de haven, is typisch voor de militaire architectuur  van dit land. De voornaamste constructies gebouwd onder Louis XVI en later door het Rijk, zijn niet veranderd. Wel vallen ze onder de monumentenzorg om ze te beschermen tegen de tand des tijds.De eerst zichtbare getuige van de historie van de 11e eeuw van het eiland is de Saint Martin-kerk en zijn in 1970 wonderbaarlijk gerestaureerde crypte, welke weer aan het publiek is open gesteld.

Napoléon

Juli 1815, voordat hij werd verbannen naar St.Helena, waar hij uiteindelijk stierf, verbleef Napoleon 3 dagen in het huis van de militaire commandant van het eiland.  Het plan was de Engelse blokkades te omwijken en te ontsnappen, mogelijk naar Amerika. Napoleon realiseerde zich snel dat dat onmogelijk was en op 15 juli gaf hij zich over aan de Engelsen. Bij zijn staf, die ook verbannen werd, zat zijn aide-de-camp, Baron Gourgaud, wiens afstammelingen later het huis kochten en het in het huidige museum veranderden. In het huis zijn verschillende bustes, portretten en zelfs een haar die verondersteld wordt  van Napoleon te zijn, bewaard van zijn bed, na zijn vertrek. Verder de kamer met de klokken waar alle klokken zijn gestopt om 5.49 u - het tijdstip van zijn dood.

Tegenover het lokale Hotel Napoléon is het Afrika Museum. Een klein, weinig indrukwekkend gebouwtje, wat een blik verschaft op de Citroën Trans Sahara Expedities van de 30-er jaren, met kaarten en souvenirs van de bemanning en enkele vreemde artefacten zoals een opgezette kameel waarvan men denkt dat Napoleon zich er tijdens de Strijd in Egypte mee heeft verplaatst.

Geschiedenis van het eiland:

De oude families op Ile d'Aix komen veelal van de naburige eilanden, Ile de Ré en Ile d'Oléron, maar vinden ook hun oorsprong in de gevaren van het militaire leven en geschiedenis. Zo is er bijvoorbeeld een Acadische tak die afstamt van de "Grand Derangement" uit Canada van 1758. De inauguratie in 1994 van de Quai of Acadie met zijne Excellentie Mr. Benoît Bouchard, Ambassadeur van Canada in Frankrijk, herdacht de rol van het eiland in deze tragedie.

Het aantal permanente bewoners varieerde gedurende de eeuwen, afhankelijk van de religieuze of militaire rol van het eiland, van ongeveer 15 Cluny monniken in de Middeleeuwen tot meer dan 600 permanente bewoners in 1872. In de 18e eeuw, op het hoogtepunt van haar geschiedenis, was Ile d'Aix een belangrijk onderdeel in het kustverdedigingssysteem en van het Koninklijk Arsenaal van Rochefort, maar tevens ook een favoriete plaats om in te schepen voor andere koloniën. Gedurende de Napoleontische periode, een andere belangrijke periode in haar ontwikkeling, zorgden de vele duizenden manschappen gelegerd in barakken op het eiland door hun beruchtheid, voor veiligheid en rust. Langzaamaan, toen de militaire rol verdween, werd het eiland een naargeestige plaats van detentie, met aan het begin van de vorige eeuw al 400 permanente bewoners. Gedurende de 1e Wereld Oorlog, woonden er meer dan 1500 bewoners, inclusief het garnizoen krijgsgevangenen. Dit werd gevolgd door een periode van verval , dat een halt werd toegeroepen door initiatieven van de schrijver Pierre Chanlaine en van  Napoleon Baron Gourgaud. Beiden zijn oprichters van de Sociëteit Vrienden van Ile d'Aix, die door hun indrukwekkende "Smeekbede" toestemming kregen het historisch karakter van het eiland erkend te krijgen, het voor het toerisme open te stellen en weer 'levend' te maken.

Met 200 permanente bewoners bij de laatste volkstelling, is Ile d'Aix een van de kleinste communes in Frankrijk (257 kiesgerechtigden), zonder twijfel een van de meest interessante. Het milde klimaat, de schoonheid van haar landschappen, de vele watersportmogelijkheden, maar ook de manier van leven, verklaren de keuze van hen die hebben besloten het avontuurlijke eilandleven te leiden. En natuurlijk ook de keuze van de ongeveer 250.000 bezoekers die elk jaar de straten doorkruisen met haar lage huisjes die zijn omgeven door weelderige stokrozen.

De geschiedenis van het eiland, wat beurtelings Frans en Engels, katholiek en protestant  bezit was, is verbazingwekkend geïllustreerd. Hoewel de napoleontische periode alom bekend is, is het op dit eiland dat de Keizer uiteindelijk werd gedwongen zich zonder glorie over te geven aan de Engelsen, echter niet zonder veel vertoon. Deze periode kan niet de andere grote historische momenten verdrukken die vaak niet bekend of reeds vergeten zijn: van het prestigieuze tijdperk van de monniken van Cluny tot de duistere dagen van de Conventie, van Saint Malo tot Montalembert en Choderlos de Laclos, van Condé tot Lafayette, van de verovering van de koloniën tot de detentie van Ben Bella. De geschiedenis van Ile d'Aix en de mensen die die haar grond hebben betreden zijn stevig verbonden met de nationale geschiedenis.

De toekomst van het eiland die een tijd lang onzeker was, heeft goede vooruitzichten. Door de jaren heen heeft het haar  toeristische en culturele waarde getoond (onder andere door recente restauratie van "Fort de la Rade" en het "Huis van de Wacht" en het project om het statige Poudrère te restaureren).  Waar wijnbouw en visserij verdwenen is een grote activiteit ontstaan in oesterteelt en landbouw. Onlangs is nog voor jaren braakliggend land weer in gebruik genomen voor wijnbouw. Grote projecten bieden vooruitzicht op een van de grootste en meest bekende pleziervaart gebieden te worden. Maar er is meer dan dat, de balans tussen mens en natuur is erg kwetsbaar. Zonder enige twijfel moeten we waakzaam blijven en een balans vinden tussen toerisme en behoud van een uitzonderlijke en kwetsbaar stuk natuur.

Tekst deels overgenomen uit "History of Aix Island" door  P.A. Berniard (Editions Beauregard)
Voor meer info over fort Beauyard: zie links en Ile_d'oléron.htm

Fort Liédot

Opgesteld aan de hand van een schets van Napoléon I, van de doorgang naar Ile d'Aix in 1880, fort Liédot getuigt van het meesterschap van de officieren van de Genie in de bouwkunst. Geplaatst op het hoogste punt van het eiland, is haar structuur half begraven om te ontkomen aan artillerievuur. Bedoeld om aanvallen te doorstaan, diende het echter vooral om politieke gevangenen, waaronder Ahmed Ben Bella, de 1e president van Algerije, onder te brengen.