Kentekenhistorie
Twee jaar na de eerste auto in Nederland werden de eerste kentekenplaten, die toen nog rijvergunningen heten,
in 1898 op een aantal auto's gemonteerd. Daarmee was Nederland het eerste land in de wereld dat een nationaal
nummerbord introduceerde.
De eerste reeks kentekenplaten liep van 1 tot en met 14, waarbij men het gekkengetal 11 oversloeg. Uit stukken
blijkt dat deze allereerste reeks nummers op 8 augustus 1899 was gevorderd tot 168. Zeven jaar later, op 15 januari 1906,
werd ten slotte de laatste rijvergunning afgegeven (nummer 2065). Voortaan moesten auto en bestuurder over zowel
een rijbewijs als een nummerbewijs beschikken. Dit nummerbewijs, zeg maar de nieuwe kentekenplaat, werd volgens
een provinciaal systeem opgezet. Alle provincies kregen een eigen letter. Dit systeem heeft tot na de tweede
wereldoorlog gefunctioneerd.
Er bestaat ook een andere (veel grappiger) versie over het ontstaan van het nummerbord. Dit verhaal vertelt van
politieagenten uit het begin van de 20e eeuw, die per fiets surveilleerden. Zodra zo'n agent één van de zeldzame
automobielen betrapte op een overtreding, ging hij stevig op de pedalen staan. Hij haalde de auto al fietsend in,
dwong de bestuurder te stoppen en slingerde de overtreder op de bon. Maar de techniek werd steeds beter en de als
maar sterkere motoren zorgden ervoor dat de auto's steeds sneller reden. De agent moest daarvoor steeds harder
trappen om de overtreder te achterhalen en dat liep spaak. Het gat tussen het fietswiel en de bumper van de te
achterhalen auto was niet meer te dichten. Als antwoord hierop, zo zegt de versie, vond men de kentekenplaat uit.
Voortaan kon de agent simpelweg zijn opschrijfboekje pakken, het nummerbord noteren en zijn fiets rustig aan de kant
laten staan.
De eerste kentekennummers waren gekoppeld aan een provincie, omdat de automobilisten in het begin meestal binnen de
provincie bleven. Maar het verkeer ging steeds meer over de provinciegrens heen en men besloot de administratie landelijk,
op een centrale plaats te regelen. Dat was het ontstaan van de RDW (toen nog de Rijksdienst voor het Wegverkeer). Pas
in 1951 werd het kentekensysteem (zoals wij die nu kennen) ingevoerd met de combinatie van driemaal twee letters of
twee cijfers.
Bij de nieuwe series werd begonnen met de twee letters voor de vier cijfers te plaatsen. Het eerste kenteken dat werd
afgegeven was ND-00-01.
In 1965 kwamen de twee letters achter de cijfers. Het eerste kenteken was toen 00-01-AD. In 1973 werd het eerste kenteken
afgegeven met de letters tussen de cijfers. Dat was 00-AD-01. In deze drie series werden de lettercombinaties SA en SS niet
gebruikt, omdat deze teveel aan de tweede wereldoorlog herinnerden. Toen deze drie series op waren zijn we begonnen met de
kentekens met vier letters en twee cijfers. Het eerste kenteken (DB-01-BB) werd in oktober 1978 afgegeven. Na het volraken
van deze serie werd het tijd voor weer een andere combinatie. De letters voor de cijfers. DB-BB-01 was het eerste nummer en
werd in september 1991 afgegeven. Vanaf juni 1999 kwamen de cijfers vóór de letters. Het eerste nummer was 01-DB-BB. In de
huidige series van vier letters en twee cijfers staan geen klinkers. Dit is gedaan om ongewenste woordvorming te voorkomen.
Ook worden de letters C en Q niet gebruikt, omdat deze letters te veel op een nul lijken.
De Nederlandse kentekennummers zijn paarsgewijs opgebouwd uit een combinatie van 2 letters en 4 cijfers of 4 letters en 2
cijfers. Voor 1951 is er uitvoerig onderzoek gedaan welke combinatie van letters en cijfers het beste zou zijn. Een heleboel
visuele mogelijkheden zijn getest op het criterium herkenbaarheid. Het nummerbord zoals we die nu kennen, dat verdeeld is in
drie groepjes van twee tekens, kwam als het duidelijkst en snelst herkenbaar uit de bus. Dat is heel belangrijk, want een
eigenaar van een voertuig moet in sommige gevallen snel en makkelijk te identificeren zijn.
Tot 1951 werd de afgifte en registratie van de voertuigdocumenten verzorgd door Gedeputeerde Staten van de provincies. De
nummerbewijzen waren persoonsgebonden en werden 'voor het leven' (van de houder) verstrekt. Elke provincie had één of twee
vaste letters, gevolgd door maximaal vijf cijfers. Hieronder zie je welke provincies welke lettters hadden:
A = Groningen
GZ = Noord Holland
B = Friesland
H = Zuid Holland
D = Drenthe
HZ = Zuid Holland
E = Overijssel
K = Zeeland
M = Gelderland
N = Noord Brabant
L = Utrecht
P = Limburg
G = Noord Holland
R = Departementen
Tot 1978 werden de voertuigen voorzien van (donker)blauwe kentekenplaten. Elke auto die gebouwd is voor 1978 mag blauwe
kentekenplaten voeren, mits er bij dit voertuig een origineel Nederlands kenteken aanwezig is of dat er voor dit voertuig een
historisch kenteken wordt aangevraagd.
De blauwe kentekenplaat werd vervangen door een een gele kentekenplaat. Deze plaat werd gebruikt in de periode van 1978
tot en met 2000. Deze gele kentekenplaat mag niet meer gevoerd worden.
Bovenstaande gele plaat is in februari 2000 vervangen door de zogenaamde GAIK-kentekenplaat. GAIK staat voor Gecontroleerde
Afgifte en Inname van Kentekenplaten. De oude gele kentekenplaat wordt niet meer gebruikt en is in zijn geheel vervangen door
onderstaand exemplaar. Elke GAIK-kentekenplaat wordt voorzien van unieke codes en echtheidskenmerken, waardoor controle
achteraf mogelijk is. Zowel de afgifte van de kentekenplaten als de inname zijn veel strikter geregeld door de RDW dan
voorheen, dit alles om fraude terug te dringen. Zoals hieronder is te zien zijn er wat verschillen ten opzichte van het vorige
model. Enkele kenmerken zijn het NL-embleem aan linkerzijde en het lettertype dat 10% kleiner is, in vergelijking met de vorige
kentekenplaat. Ook zijn bepaalde letters iets anders uitgewerkt zoals in dit voorbeeld aan de letter P is te zien.
Hieronder zijn overzichten in te zien, die aangeven op welk tijdstip een bepaald kenteken is aangegeven.
Personenautokentekenreeks AB-00-00 (letters voor de cijfers)
Personenautokentekenreeks 00-00-AB (letters achter de cijfers)
Personenautokentekenreeks 00-AB-00 (letters tussen de cijfers)
Personenautokentekenreeks DB-01-BB (cijfers tussen de letters)
Landkentekenoverzicht