Voorbeeldles ‘Spel’ in de middenbouw(kan ook goed in de bovenbouw): spreekwoorden.

Introductie.

Vertel iets over spreekwoorden. Waar zijn ze voor, wie kent er een enzovoort.

Inleiding 1 (warming up waarin kernvaardigheden worden getraind).

‘We hebben net een paar spreekwoorden benoemd. Je kunt daar uit kiezen of er zelf nog een kiezen. Speel iets uit dat spreekwoord, het publiek raadt wat het is (d.m.v. het opsteken van vingers)  en uit welk(e) spreekwoord(en) het kan komen’ .

Geef zelf een voorbeeld: je speelt bijvoorbeeld een paard, de kinderen raden wat het is en benoemen het bijbehorende spreekwoord. Daarna komen een aantal kinderen naar voren die zichzelf daarvoor aanbieden.

Inleiding 2 (warming up waarin kernvaardigheden worden getraind).

Benodigdheden: voor ieder kind een kaartje/briefje, in totaal 4 of 5 categorieën. 

‘Je trekt een kaartje uit deze hoed. Op dat kaartje staat een dier of andere rol uit een bepaald spreekwoord. Je buurman of buurvrouw mag niet weten wat jij op je kaartje hebt. Loop gewoon door de klas. Als ik in mijn handen klap dan speel je lopend wat er op je kaartje staat en zoek je de andere kinderen op die hetzelfde spelen. Ga bij elkaar aan de kant zitten’.

Kern (in groepjes werken).

Benodigdheden: 4 of 5 kaartjes met een spreekwoord.

‘Het groepje dat je nu bij elkaar hebt gezocht wordt ook het groepje waar je deze opdracht mee gaat voorbereiden: je krijgt van mij een kaartje met een spreekwoord erop. Bespreek wat het betekent en bedenk een verhaaltje waaruit duidelijk wordt om welk spreekwoord het gaat. Verdeel de rollen en studeer het in.’

Het werk wordt bekeken en nabesproken.

Afsluiting.

‘Je hebt nu de figuurlijke betekenis van het spreekwoord gespeeld. Je krijgt tien tellen de tijd om de letterlijke betekenis in te studeren. Nu mag je dus echt een schaap spelen die over de dam gaat’.

Daarna wordt het snel na elkaar opgevoerd.

Aandachtsmpunten in de begeleiding (algemeen).

• Non verbaliteit. De rol wordt vanuit houding en beweging vormgegeven. Iemand zegt niet dat hij de politieagent is (staan en praten is nog geen acteerspel), maar komt binnen, loopt en kijkt als een agent. Maakt mede d.m.v. handelend spel zijn rol duidelijk.
• Probeer te voorkomen dat kinderen “stemmetjes” trekken. Het is een afrader voor de stembanden, de verstaanbaarheid en de authenticiteit van het spel.
• Door elkaar praten en spelen. In het vuur van het spel praten en spelen spelers nogal eens door elkaar. Stimuleer in de repetitiefase van de les dat de kinderen het zo doorrepeteren dat het publiek het kan volgen. Dit betekent soms dat de speler zich moet inhouden in het belang van het verhaal en de medespeler(s). Door dat inhouden legt hij de focus van de speler daar waar de belangrijkste informatie wordt gegeven. Dit z.g. spotten (de spotlight daar leggen waar hij hoort) is van groot belang voor de inzichtelijkheid van het spel.
• Stimuleer dat de kinderen samenspelen. Interactie is grotendeels  luisteren en kijken naar elkaar, en dan pas reageren. Hierdoor verloopt het verdere acteerspel een stuk beter.
• Stil spel. Zegt de speler niets, dan speelt hij echter wel door. Door dialogen waar hij misschien niet aan deelneemt wel vanuit de eigen rol te volgen en zo probeert mee te leven dat het publiek aan hem kan zien wat hem op dat moment beweegt. Dit doorspelen heet ook wel “de spelmotor draaiende houden”.
• Stimuleer wanneer er sprake is van meertallen (bijvoorbeeld drie ridders) het volgende: gelijke houding en bewegingen, en gelijke reacties op bepaalde situaties. Door die gezamenlijkheid wordt elkaars spel versterkt.
• Laat de kinderen hun kruit niet te snel verschieten. Het redden van de jonkvrouw, de dialoog tussen Roodkapje en de Wolf enzovoorts is leuker wanneer er de tijd voor wordt genomen.

Acteerspel kan men o.a. met de volgende vragen nabespreken.

• Was het te volgen?
• Was het verstaanbaar?
• Kon je aan iemand zien welke rol hij/zij speelde voordat hij/zij wat zei?
• Welk gedeelte vond je knap gespeeld en waarom vind je dat?

H. de Nooij