Nixie klok                                                                    door  Alfred J. Apperloo, dd 21 juni 2004   

De langste dag van het jaar is een mooie gelegenheid om je even met de tijd bezig te houden. 

Enkele jaren geleden zag ik op het internet een ontwerp van een klok waarvan de display was opgebouwd met nixiebuizen. Ik vind dat er erg mooi uitzien, die opgloeiende 'echte' cijfers, heel anders dan de moderne 7-segment LED-displays waar je tegen hoekige vormen moet aankijken. 

 Nixiebuizen zijn 'radio' buizen, ze bestaan uit een vacuümbuisje gevuld met een edelgas zoals neon (en een klein beetje kwikdamp) waarin achter elkaar de cijfers van 0 tot 9 zijn geplaatst (niet in die volgorde overigens) als kathodes, met daaromheen de anode als een soort fijnmazig netje. Als een spanning van ongeveer 150 V wordt aangesloten op de anode en een van de kathodes gloeit het gas rondom de aangesloten kathode op. 

Nixiebuisje schuin van opzij waarbij de achterelkaar geplaatste cijferkathodes zichtbaar zijn. 

 

Nixies werden gefabriceerd vanaf ongeveer 1950 tot 1980 en werden als display toegepast in allerlei electronische apparatuur, van frequentiemeters tot kassa's, maar nooit als klokdisplay. Tegenwoordig maken ze een revival door en wordt deze nostalgische displaybuis gecombineerd met moderne IC's.  

Nadat ik in het verleden een aantal ontwerpen voor een klok met nixies op het web had bekeken en ook zelf gepoogd had wat in elkaar te zetten beviel het me toch allemaal niet. De meeste ontwerpen waren tamelijk lomp en het onderwerp verdween weer uit mijn gedachten. 

Enkele maanden geleden toch weer eens wat gaan zoeken naar nixieklokken. Na enig speurwerk op het internet uiteindelijk een buitengewoon mooi bouwpakketje voor een nixieklok gevonden. Het betreft een ontwerp van Frank Bemelman die er in geslaagd is een zeer fraaie nixieklok te creëren.Zijn uitvoerige site geeft veel informatie over dit ontwerp:

http://www.franktechniek.nl/

 

Frank heeft een zeer compacte print ontworpen o.a. door gebruik te maken van veel SMD componenten.Die miniatuur onderdeeltjes zijn goed te solderen mits je een soldeerbout met een fijn puntje hebt, 0,1 of 0,2 mm. Verder kwam ik er na een tijdje achter dat het erg handig is een +3 dioptrie brilletje op te zetten (stond ook al als tip op Frank's site). Je kunt het printje dan met je ogen naderen tot op ongeveer 12 tot 15 cm afstand en alles perfect overzien. 

Hier een aantal SMD weerstandjes en twee SMD transistoren

 

 

 

 

 

 

 

Wat mij erg aansprak was dat er een DCF ontvangertje op de print kan worden aangesloten zodat de klok keurig de atoomtijd weergeeft en nooit gelijkgezet hoeft te worden. Overigens, voor wie zonder atoomtijd wil: de klok loopt sowieso al heel nauwkeurig. De klok wordt aangestuurd door een door Frank geprogrammeerde microprocessor, waarbij de gebruiker diverse opties kan instellen.  

 

De bovenzijde van de print na montage van alle onderdelen behalve de nixies, de PIC processor en enkele Elco's bevinden zich op de onderzijde.

 

 

 

 

De afgebouwde klok. Tussen de RVS boven- en onderplaat heb ik wandjes gemaakt van eucalyptus hout. 

 

Hieronder heb ik nog links naar enkele zeer korte filmpjes voor Windows Media Player opgenomen die de klok in bedrijf laten zien.

Als voorproefje kun je overigens van Frank's site ook een virtuele Nixieclock downloaden voor op je desktop.

Inmiddels ben ik zo enthousiast voor deze klok geworden dat  ik een tweede heb gebouwd om cadeau te doen. 

De twee nixieklokken, beide aangesloten op DCF77-tijdseinontvangers. De seconde nixie laat iets van het fading effect zien, de 8 gaat geleidelijk in de 9 over. 

images/nixieklok123456.wmv      Kort filmpje voor Windows media player waarin je het fading effect van de nixietubes ziet.Let niet op het flakkeren, dat is een drogbeeld wat door de sluitertijd van een 50ste seconde van de DV-camera komt. In werkelijkheid is het beeld voor het oog haarscherp en absoluut niet flakkerendl. 

images/nixieklok.wmv     Filmje opgenomen met een sluitertijd van een zesde seconde waardoor het fading effect beter te zien is en door de lange sluitertijd zie je geen flakkering 

Terug naar Mainpage