home

wat voor soort
instrument
is een saxofoon

de sax familie

sax-tips

biografieën

sax geschiedenis

saxofoon muziek

delen van de saxofoon

een saxofoon kopen? Wat komt er allemaal bij kijken?

Bekijk mijn gastenboek
 
 

Een stukje sax-geschiedenis

Adolphe Sax

Adolphe SaxDe uitvinder van de saxofoon is Adolphe Sax.
Sax groeide op in het atelier van zijn vader die instrumentbouwer was. Hij leerde daar allerlei instrumenten te bespelen en daarna begon hij veel instrumenten te verbeteren. Waaronder de basklarinet. Vanuit dat instrument ontwikkelde hij eigenlijk de eerste saxofoon, een baritonsaxofoon. Er was in die tijd, rond 1840, vooral behoefte aan een basinstrument waarop je ook technisch snellere passages kon spelen. De ophicleïde, een instrument dat nu niet meer bestaat, voldeed niet echt aan die eisen. De baritonsax wel. En met de vioolfamilie in zijn achterhoofd bouwde Sax een hele familie saxen, van laag naar hoog. 9 modellen in totaal. Er wordt weleens beweert dat het er 12 of 14 waren, maar daarover is geen zekerheid. Sax bedacht pas veel later de namen, vandaar de onzekerheid over het juiste aantal.

klik hier voor een biografie van Adolpe Sax

De zegetocht van de saxofoon

Helaas heeft Adolphe Sax niet meer mogen meemaken tot welke ongekende populariteit zijn geesteskind, de saxofoon, tenslotte zou stijgen. Niet zozeer in de klassieke muziek, al werd de saxofoon langzaam wat meer toegepast door componisten als Wagner en Debussy. Nadat echter het instrument door Buescher als eerste ook in de Verenigde Staten zelf werd gebouwd, begon daar het grote succes. Aanvankelijk bij de vele militaire bands en bij circussen en tenslotte door een heel nieuwe muziekvorm, de jazz, die omstreeks het eind van de vorige eeuw geleidelijk ontstond en die zich omstreeks 1920 vertaalde naar grandioze showorkesten. Het was hier dat vrijwel alle instrumenten uit de saxofoonfamilie hun letterlijk schitterende rol in de schijnwerpers naast die van de koperblazers opeisten.

Sidney BechetDaarnaast bleek het instrument bij uitstek geschikt voor persoonlijk verklankte solo's en de eerste die op de sopraansax excelleerde was Sidney Bechet. Wat later, omstreeks de midden dertiger jaren, was het Coleman Hawkins die de omvangrijke melodische en tonale mogelijkheden binnen het jazzidoom van met name de tenorsaxofoon systematisch uitwerkte en het instrument een indrukwekkende muzikale status gaf. Zijn beroemde 'Body and Soul' uit 1939 is nog steeds van een Charlie Parkerzeldzame en ontroerende schoonheid. In zijn kielzog ontwikkelden zich andere grote vertolkers met als meest bekende Lester Young, Ben Webster en Stan Getz. Op altsax waren het de geniale Charlie Parker, Johnny Hodges en Benny Carter en op de lastige bariton Gerry Mulligan.

Voor een deel zich baserend op jazz-achtige ontwikkelingen gingen nu ook symfonische componisten meer en meer van het instrument gebruik maken. In de eerste plaats natuurlijk George Gershwin o.a. in zijn befaamde Rapsodie in Blue en in An American in Paris, maar ook Darius Milhaud, Ravel in zijn Bolero en Aaron Copland. Op de conservatoria kreeg de saxofoon zijn vaste plaats en er bestaan legendarische klassieke bespelers, zoals Sigurd Rascher. Ook in de volksmuziek deed met name de altsaxofoon haar intrede, soms als een vervanger van lastig te bespelen instrumenten als de taragot.

Frankrijk ziet zich als de bakermat van de saxofoon en deze is dan ook in veel chansons te beluisteren (de mooie altsolo bijvoorbeeld in Il pleut sur Nantes van Barbara). En dan is er natuurlijk de alom tegenwoordige popmuziek, van rock tot rap (in feite allemaal grotendeels afgeleid van de jazz) waar je het instrument, van sopraan tot tenor, steeds meer toegepast ziet en hoort, met onder anderen onze eigen Candy Dulfer als trefzekere vertolkster op alt. Daarnaast is er ook een electronische (Midi)variant ('breath controller') bedacht, waarvan vooral die van Yamaha bekend is geworden.

De fabriek van Sax is tenslotte overgenomen door de befaamde Selmer. Zijn oorspronkelijke instrumenten worden gekoesterd in belangrijke musea. Er worden saxofoons gemaakt en bespeeld in vrijwel elk land van de wereld. De beeltenis van Adolphe Sax versiert zowel een bankbiljet als diverse postzegels en de stad Dinant eert jaarlijks haar grote zoon met een saxofoonfestival en internationale concerten. Misschien dat hij het in zijn dromen allemaal al had voorzien, maar het zou toch mooi zijn geweest wanneer hij het nog eventjes had kunnen meemaken...

Henk de Boer

Literatuur
Wally Horwood - Adolphe Sax, His life and legacy
Léon Kochnitzky - Adolphe Sax and his saxophone

omhoog