![]() |
vitamines |
![]() |
cosmetica |
![]() |
orthopedie |
|
Alternatief |
Drogisterij |
![]() |
Verzendkosten |
|
Privé site Jos Buysen: Poëzie | Voerense Dieksjonnaer | Broeder Aloysius | Boerenbonsfrank en Romeinse munten
Limburgs als toontaal
Pet blijft in het Nederlands altijd pet. Of je het nu vragend of stellend zegt. In een toontaal varieert de betekenis met de toon. Altijd is gezegd dat toontalen hier niet voorkomen, alleen een exotisch verschijnsel zijn. Toontalen lijken misschien nodeloos ingewikkeld, maar zijn waarschijnlijk juist makkelijk te onthouden voor het menselijk brein.
Het was wel bekend dat met een aantal 'kleine' talen of
dialecten iets geks aan de hand was. "Daarbij ging het om
Litouws, Sloveens, sommige Kroatische dialecten en Limburgs. Er
zijn woorden van één lettergreep die al naar gelang de toon
iets anders betekenen. Het korte wae/g (met een zgn. stoottoon
uitgesproken) is wegen. Met een zgn. sleeptoon: Wae~g, is het
weg. Alle woorden hebben òf een sleep- òf een stoottoon. Die
paren van één lettergreep hebben het beide. Andere voorbeelden
hiervan zijn: min (minus of gemeen), dao
(daar of ziejewel). Toch zijn er twee
belangrijke verschillen met èchte toontalen. Wij hebben maar
twee tonen. Mandarijns vier, wat veel meer variaties mogelijk
maakt. Toontalen hebben geen klemtoon, zoals elk Nederlands woord
dat heeft. In het Limburgs is alleen toonvariatie als die toon
samenvalt met de klemtoon.
Enkele teksten in het Limburgs uit oostelijk Voeren, gezet op bekende melodiën in: Poëzie Jos Buysen
Documentaire teksten in het Limburgs uit oostelijk Voeren:
over het te drogen hangen van ham (hesp): Sjeenke te druge hange
over spelletjes: Mäöleke vare - Fluuske blaoze - Sjtöpke broeje
(boesjónge)
Een lijst van limburgse en aanverwante dialectwoordenboeken en -lijsten is te vinden op de site van het Limburghuis
Voerense dieksjonnaer - Voerens woordenboek
Het Voerens woordenboek zal niet in gedrukte vorm verkrijgbaar zijn maar kan alleen van deze site gehaald worden. De versie wordt regelmatig bijgewerkt en aangeduid met versienummer, datum en aantal woorden. U treft niet alleen woorden van vroeger, maar ook hedendaags Voerense woorden. Dikwijls betreft het moderne vormen (mod.) die naast de originele woorden (orig.) worden gebruikt of deze zelfs hebben vervangen.
Het dialect van de Voerstreek is eigenlijk nog eens te verdelen in drie plaatselijke varianten: het westelijk Voerens (Moelingen) - het centraal Voerens ('s Gravenvoeren) - het oostelijk Voerens (Sint-Martens-Voeren, Sint-Pieters-Voeren, de Plank, Teuven, Remersdaal). De meeste woorden betreffen de laatste variant, maar worden meestal ook in de eerste twee gebruikt. Betreft het typische woorden, dan wordt de variant aangegeven: (moe), (sgv).
Graag nodig ik u uit mogelijke wensen, aanvullingen, opmerkingen en verbeteringen te melden: buysen@home.nl.
Dieksjonnaer Versie 2.11 van 24 maart 2011. De lijst bevat 5217 woorden met de betekenis in het Nederlands en bij 1017 woorden een toepassing in een of meer zinnen, ter verduidelijking of als het woord in een andere betekenis in gebruik is.
Links:
Veldekespelling
Nog meer
klinkers uit Voeren - Door Jaak Nijssen.
Boileau - Armand Boileau, een sympathieke Luikenaar die decennia bezig was met het verzamelen en duiden van plaatsnamen uit het Limburgssprekende noordoosten van de provincie Luik.
Groéselder Diksjenèr - online Woordenboek van het Grondsvelds door Gilles Jaspars en Huub Fiévez.
Het Limburgs dialect van de Voerenaren
- Door José Cajot.
het woordenboek van Gemmenich
door Pierre Straet, Jean Gerrekens en Jules Aldenhoff.