Gepubliceerd in De Daler Lelie - november 2006

 

 

Waarom olieverf??

door Caroline Verschoor

 

Waarom een schilderij maken met olieverf en niet met acrylverf? Olieverf is toch ouderwets en omslachtig. Acrylverf is modern en makkelijk hanteerbaar. Beide kunstschilderverven en technieken vertonen overeenkomsten maar ook verschillen.

 

De ontdekking van olieverf wordt toegeschreven aan Jan van Eyck, geboren 1390 te Maaseyck, gestorven 1441 te Brugge. Gedurende de middeleeuwen waren er verschillende geschriften in omloop waarin uitgebreide aanwijzingen stonden voor de bereiding van drogende oliën waarin pigmenten gewreven werden. Vóór die tijd werd ei in plaats van olie aan de pigmenten toegevoegd. Dit medium heet ei-tempera en wordt vandaag soms toegepast als onderlaag bij olieverfschilderingen. Doordat ei-tempera minder flexibel is dan olieverf is de drager (het materiaal waarop geschilderd wordt) vaak paneel en niet doek. In de loop der tijd is de olieverfschilderkunst verder ontwikkeld met hoogtepunten in de Nederlandse Gouden Eeuw, de Italiaanse Barok en het Franse Impressionisme.

 

Het acrylmedium is ontwikkeld in de jaren 50 van de vorige eeuw en was even belangrijk voor de schilderkunst als de meer geleidelijke overgang van ei-tempera naar olieverf in de 15e eeuw. ‘Pop artists’ zoals David Hockney en Bridget Riley zijn bekende exponenten van het medium. Tegenwoordig werken veel hedendaagse kunstenaars zoals o.a. Rob Scholten en Ton Schulten met acrylverf.

 

Er zijn kunstenaars die vinden dat acrylverf makkelijker hanteerbaar is dan olieverf doordat dit snel droogt.Voor diezelfde reden gebruiken andere dit weer als een eerste laag (onderschildering) van een olieverfschilderij. Een wáár taboe voor de doorgewinterde olieverf purist! Acrylverf is te gebruiken in gecombineerde schildertechnieken, én er kan mee geblazen, gespoten, geschraapt of gegooid worden. Allemaal mogelijkheden die ook toegeschreven zijn aan olieverf! Om de toch enigszins stugge acrylverf wat meer mogelijkheden te bieden zijn er tegenwoordig allerlei hulpmiddelen (mediums) die door de verf gemengd kunnen worden. Zo is er een medium dat de droging van de verf vertraagd, of een ander middel waardoor de verfhuid meer glanst. De hulpmiddelen moeten met dermate voorzichtigheid (vooral betreffende kwantiteit) gebruikt worden, wil de verf niet onstabiel raken. Het is een raadsel, dat iemand die de bovengenoemde kwaliteiten in een kunstverf op prijs stelt, niet gewoon met olieverf schildert! Olieverf heeft een diepte van kleur die niet te evenaren is. Juist doordat de verf langer nat blijft is deze beter manipuleerbaar. Nog een lastige ‘bijwerking’ van acrylverf is dat de verf iets donkerder op het doek opdroogt waardoor het moeilijk is om de juiste kleur of toonwaarde in te schatten. Ook de prachtige nuancering en kleurklank die mogelijk is met olieverf ligt niet in het scala van acrylverf.

 

Natuurlijk zijn er meesterstukken geproduceerd met acrylverf en het is makkelijk uit je kleding te verwijderen.Verfproducenten beweren dat dit medium stabieler (dus beter houdbaar) is dan olieverf. Er moeten eerst 400 jaar verstreken zijn, willen we daar een definitieve conclusie over kunnen trekken. Uiteraard heeft olieverf enkele nadelige eigenschappen – bijvoorbeeld de neiging om overal te gaan zitten waar het niet moet zitten! Om houdbaarheid van het olieverfschilderij te garanderen moet wel worden voldaan aan een aantal belangrijke technische aspecten. Nochtans, hoe zou de Nachtwacht eruit zien in acrylverf? Zonder de heldere, na eeuwen, nog frisse sprankelende kleuren. De meesterlijke nuances die vanuit de schaduwpartijen naar het licht bewegen. De mysterieuze transparante lagen, ook wel glacis genoemd. Smeuïge vlakken licht – smeuïg zoals alleen olieverf dat kan zijn. Zelfs een ‘Karel Appel’ zou niet hetzelfde zijn ware het in acrylverf geschilderd. Olieverf met de tal van bijhorende superieure kwaliteiten heeft de tand des tijd doorstaan! Acrylverf moet dat nog bewijzen.

 

Terug naar pagina