logo
titel

Incestzaak totaal ontkracht

NCRV erkent smaad in gruwelijk verhaal over seksueel misbruik

Zelden is een Nederlandse omroep zo hard onderuitgegaan als de NCRV met de documentaireserie 'Verborgen Moeders', die twee jaar geleden werd uitgezonden. In afzonderlijke uitzendingen beschuldigden twee vrouwen hun vaders van gruwelijk seksueel misbruik. De familieleden van beide 'verborgen moeders' klaagden de omroep onmiddellijk aan, omdat de ernstige aantijgingen volgens hen slechts voortsproten uit pure waanideeën. De NCRV had geen gelegenheid geboden tot verweer tegen de schokkende onthullingen. Pas deze week erkende de omroep in haar gids openlijk smaad te hebben gepleegd. Een uitzonderlijk knieval. De NCRV kreeg van justitie bovendien een boete opgelegd en was eerder al gedwongen beide families forse schadeclaims plus advocatenkosten te betalen. Maar de strijd om eerherstel is nog niet gestreden.

HILVERSUM - "Vooral mijn moeder van 77 heeft hierop zitten wachten. Op die rectificatie in de NCRV-gids. Eindelijk erkent de omroep dat ze smaad heeft gepleegd en dat ze de gang van zaken betreurt. En nog mooier: ze bieden hun excuses aan. Daaraan is een ongelooflijk zware strijd van twee jaar voorafgegaan. Eindelijk is nu ook de naam van mijn overleden vader gezuiverd. Alles wat in die documentaire is gezegd is met deze rectificatie ontkracht. Alles. Het hele verhaal is niets meer waard," zei deze week de 45-jarige Rob Kok uit Enkhuizen, toen hij met een zucht van verlichting de NCRV-gids had gelezen.

Na twee jaar was in dit blad de gedetailleerde rectificatie gepubliceerd, waarin de leiding van de omroep onvoorwaardelijk afstand nam van de schokkende uitlatingen van Robs jongste zus Annemarie in het programma 'Verborgen Moeders'. Haar verhaal was te gruwelijk om waar te zijn. Op maandagavond 26 juni 2000 keken een half miljoen Nederlanders naar dit televisieprogramma, waarin Annemarie, toen 37, tot in de finesses onthulde dat ze tussen haar twaalfde en zestiende jaar in het geheim van vier kinderen was bevallen, dat drie baby's daarvan waren vermoord en vervolgens verbrand, een andere baby was verkocht en er bovendien nog een late abortus was gepleegd, waarbij het ongeboren kind in een vuilnisvat was gedumpt. Het was allemaal binnen de familiekring gebeurd en haar vader was de grote aanstichter van het kwaad.

"Onze hele gezin was op slag van de kaart toen we dit waanzinnige verhaal op de televisie hoorden. Het was van A tot Z verzonnen," zegt Rob Kok. "Je kunt je voorstellen hoe enorm de schok voor mijn moeder moet zijn geweest. Maar het ergste was nog dat mijn vader, die altijd uitstekend voor zijn gezin met acht kinderen had gezorgd, al in 1996 was overleden. Hij kon zich dus niet meer verdedigen."

Het was voor de familie, bij wie bekend was dat Annemarie al langer met psychische problemen kampte, een compleet raadsel dat zij met dit even gruwelijke als ongeloofwaardige verhaal een uur lang in beeld durfde te komen. Maar een nog groter raadsel was dat de NCRV haar onthullingen klakkeloos en kritiekloos uitzond. "En het ging hier om vier babymoorden. Vier!" zegt Rob Kok.

"Zware misdrijven dus. Daarvan had Annemarie dan toch eerst aangifte bij de politie moeten doen, als het waar was. En anders had Thom Verheul, de maker van het programma, dat toch moeten doen, toen hij kennis kreeg van deze verbijsterende feiten. Maar nee hoor, het hele verhaal werd voor zoete koek aangenomen en op het scherm gebracht. Hoogst kwalijk was natuurlijk dat de NCRV niet eens het fatsoen had om bij ons, de familie, aan te kloppen en te vragen wat wij ervan vonden."

"Dan hadden we kunnen vertellen dat Annemarie al negen jaar leed aan waanideeën, die volgens ons verband hielden met gezondheidsproblemen. Ze kreeg eerst de ziekte van Pfeiffer en vervolgens de vermoeidheidsziekte ME. Ze zocht haar heil steeds meer in het alternatieve circuit, bezocht iriscopisten, haptonomen en hypnotiseurs en kwam tenslotte bij een therapeut terecht, die Annemarie er op grond van zogenaamde 'hervonden herinneringen' van overtuigde dat ze als kind binnen ons gezin gruwelijk was misbruikt. Wat we ook probeerden, het viel niet uit haar hoofd te praten. Ze houdt nu nóg vol dat het waar gebeurd is. Heel zielig eigenlijk. Ze kampt met grote psychische problemen en heeft goede deskundige hulp nodig."

Huisarts
Voor de familie Kok was het ook verbijsterend dat de programmamakers van 'Verborgen Moeders' zich kennelijk niet hadden afgevraagd hoe het mogelijk was geweest dat Annemarie tussen haar twaalfde en zestiende vijf keer in verwachting was, zonder dat iemand in haar omgeving dat in de gaten had. Broer Rob, metselaar van beroep, zelf vader van twee kinderen, zegt: "Daarover hadden wij ook nog graag het een en ander gezegd. Want ze maakte in die periode normaal de havo af. Ze werkte later bij de drogisterij op 100 meter van ons huis, terwijl ze jeugdleidster was bij een clubje van de katholieke kerk. En niemand heeft ooit iets aan haar gemerkt. Zelfs de huisarts bevestigt dat Annemarie nimmer voor een zwangerschap bij hem is geweest. En dan nog zoiets geks. Eén van die baby's zou zijn verkocht. Waarom vroeg Verheul in die uitzending niet waar dat kind, dat nu al dik in de 20 zou zijn, is gebleven?"

Onmiddellijk na het programma nam Rob Kok namens de familie contact op met de bekende Alkmaarse advocaat Chris Veraart, een expert op het gebied van zedenzaken, auteur van het boek 'Valse zeden' en onlangs nog landelijk in het nieuws met de verschijning van een ander boek, 'Ja kun je krijgen!', over zijn leven met de ziekte MS.

De NCRV probeerde zich in die periode nog krampachtig te verdedigen. Voorzitter F. Brink schreef in een brief: "Het is geenszins de intentie geweest om beschuldigingen te uiten. Het fenomeen dat vrouwen jarenlang met deze traumatische ideeën rondlopen en hun leven daardoor verwoest is, blijkt geen incident te zijn, maar is een problematiek die diep in onze samenleving zit. Het drama speelt zich op een abstracter niveau af dan de triviale zoektocht naar Waarheid en Onwaarheid."

Maar mr. Veraart nam daar geen genoegen mee. Hij zegt: "Het stond voor mij als een paal boven water dat de NCRV zich in dit programma schuldig had gemaakt aan smaad jegens de familie Kok. De kwestie lag juridisch echter ingewikkeld, omdat Annemarie in de uitzending zelf haar vader niet met naam en toenaam noemde als pleger van het seksueel misbruik. Maar in de vooraankondiging van het programma was daarentegen wel een duidelijk verband gelegd. Er kwam een jonge vrouw in beeld die een ijzingwekkende schreeuw liet horen en een commentaarstem zei daarbij: 'Fantasie en werkelijkheid lijken door elkaar heen te lopen in het onwaarschijnlijke verhaal van een jonge vrouw, die door haar vader zwanger is gemaakt en het kind op zijn verzoek moest doden.' Mede op grond van deze tekst kreeg ik van de officier van justitie de toezegging dat hij de omroep strafrechterlijk zou vervolgen."

Maar zover kwam het niet. De NCRV, inmiddels zeer bevreesd voor een veroordeling in een openbaar proces, koos eieren voor haar geld. De advocaat van de omroep bood de familie Kok in overleg met de officier van justitie een schikkingsvoorstel aan, waarover na lang onderhandelen een akkoord werd bereikt. De familie kreeg een fors bedrag aan smartengeld, waarvan het precieze bedrag geheim blijft, plus vergoeding van de advocatenkosten. Voorts werd mr. Veraarts eis tot een rectificatie in de NCRV-gids ingewilligd, waarin de omroep erkent smaad te hebben gepleegd en haar excuses aan de familie aanbiedt.

"Het geeft de familie Kok volledige genoegdoening. Er is een belangwekkend resultaat uit de bus gekomen. Ik moet zeggen dat de NCRV zich daarbij loyaal en sportief heeft opgesteld," aldus mr. Veraart.

Eerder had de NCRV ook al het hoofd moeten buigen in een proces over de eerste uitzending van 'Verborgen Moeders'. Daarin had Jacqueline Broere, die onder de gefingeerde naam Laura, maar wel herkenbaar in beeld kwam, onthuld dat ze door haar vader, een dominee uit 't Harde, tweemaal zwanger was geraakt. De dominee spande een civiele procedure aan en kon voor de rechter aannemelijk maken dat de uitlatingen van zijn dochter pure verzinsels waren. Waanideeën, die net als in het geval van Annemarie, ontsproten waren aan de omstreden therapie met 'hervonden herinneringen'. De inmiddels met emeritaat zijnde predikant kreeg van de NCRV eveneens smartengeld, alsmede excuses in het omroepblad. Zo is het tweeluik 'Verborgen Moeders' voor de omroep, die zich zo graag presenteert als 'de omroep van het fatsoen', na twee jaar in een compleet drama geëindigd.

Maar voor de familie Kok is de strijd om eerherstel nog niet ten einde. Er loopt ook een aanklacht tegen Annemarie, terwijl men voorts de alternatieve genezer Peter Kieft uit Andijk voor de rechter wil slepen. Rob Kok: "Hij is de man die in de beslotenheid van zijn praktijk bij Annemarie de zogenaamde verborgen trauma's naar boven heeft gehaald. In het AVRO-radioprogramma '1 op de middag' heeft hij nog eens laten weten dat Annemarie over de gruwelijkheden uit haar jeugd de volledige waarheid heeft verteld. Hoe durft-ie. Hij zei dat hij 't kon ZIEN en VOELEN. Het was 100 procent waar. Deze man moet echt ter verantwoording worden geroepen."

In datzelfde radioprogramma schamperde mr. Veraart over Kieft: "Deze man mag geen mensen in noodsituaties ontvangen. Waar heeft die man geleerd? Hij stelt zich aan God gelijk. Hij kan beter kolen gaan verbouwen in Noord-Holland." Kieft diende daarop een klacht tegen Veraart in bij de Raad van Discipline, het tuchtcollege van de Orde van Advocaten. Hij doet een klemmend beroep op dit college om de 'zeer ongegronde beweringen en insinuaties van de raadsman een halt toe te roepen'. De zaak wordt op 14 oktober aanstaande behandeld. Veraart: "Ik zie de zitting met vertrouwen tegemoet. Ik heb me inderdaad ironisch over die man uitgelaten, maar het is mijn plicht om de wantoestanden rond alternatieve genezers, die in veel zedenzaken mensen onnoemelijk veel leed bezorgen, hard aan de kaak te stellen. Je kunt mij zien als een klokkenluider."

Voorarrest
De rol van therapeuten in zedenzaken staat de laatste tijd steeds meer ter discussie. Vorige maand werd voor het eerst in Nederland een therapeut veroordeeld tot een schadevergoeding van € 10.000 aan de ouders van een jonge vrouw uit Druten, die haar ouders had aangeklaagd wegens seksueel misbruik en babymoord. De verdachten zaten maar liefst zestien dagen in voorarrest. Hun advocaat, mr. A.M.F. van Veghel uit Utrecht, spande een civiele procedure aan tegen de therapeut, die volgens het echtpaar hun dochter ten onrechte een incestverleden had aangepraat. De ouders werden volledig in het gelijk gesteld. Een opzienbarende zaak.

In de affaire rond de 'Verborgen Moeders' wil Annemarie Kok, die getrouwd is en uit haar huwelijk geen kinderen heeft, geen commentaar geven. "Ik volg in deze zaak mijn eigen weg," zei ze eerder. Toen de NCRV beried was tot een schikking en het aanbieden van excuses aan haar diep gekwetste familie, heeft Rob zijn zuster nog gebeld om te vragen of ze nu ook op andere gedachten was gekomen. "Het enige wat ze zei was: 'Ik wens jullie veel plezier en geluk met het geld'. Alsof dat het enige is dat voor ons telt. Want het trieste van alles is, dat mijn moeder nu een dochter, die nog leeft, heeft verloren."


Bron: De Telegraaf  13 juli 2002
Henny Korver

<< Terug naar Media