Zwart-wit



Zwart-wit fotografie is een verhaal apart, daarbij komt nog dat het assortiment binnen nu en enkele jaren zal worden uitgedund.
Houd er dus rekening mee dat alle genoemde films en ontwikkelaars niet meer verkrijgbaar zijn.

Om te beginnen, voor een betere zwart-wit fotografie moet de film ruimer belicht worden (+ 1), een 400 ISO film moet als 200 ISO worden belicht (richtlijn).

Als 320 ISO een beter resultaat opleverd doe je dat natuurlijk.

De gevoeligheid op het doosje door de fabrikant opgegeven is als richtlijn bedoeld en klopt dus niet, daar gaat het om.

Het is ook beter om de films zelf te ontwikkelen, in ieder geval moet je wel weten of het de volgende keer hetzelfde is anders kun je niet weten hoe je een volgende film moet belichten, want de ontwikkelaar bepaald mede de gevoeligheid.

Als je de film langer ontwikkeld krijg je een minder contrastrijke film.
Denk maar wat zal gebeuren als je b.v.30 minuten ontwikkeld, dan zal alle contrast weg zijn.
Als je 2 minuten ontwikkeld is alleen hier en daar een lichte partij ontwikkeld, en krijg je een zeer contrastrijk beeld.

Dit staat helemaal los van de meetkarakteristiek (zie belichten).

Ook belangrijk is dat een laaggevoelige-film een fijnere korrel heeft dan een hooggevoelige-film, gebruik pas een hooggevoelige-film als je anders geen foto's kunt maken.

Maar we zijn er nog niet:

Probeer eens een tijd op de standaard belichtings-ontwikkel-tijd te werken en ga dan aan de slag met het veranderen van de belichtings en ontwikkeltijd, dit gaat uiteraard alleen op als de opname van een zelfde soort zijn b.v. mist.

Zwart-wit ontwikkel en belichtingstabel

Meet het aantal diafragma's verschil tussen hoogste licht en diepste zwart, en pas ontwikkel en belichtingstijd aan om het contrast-verschil beter te beheersen.
Onderwerpscontrast Ontwikkeltijd Belichtingscorrectie
2 stops b.v.mist 40% langer 1 stop korter
3 stops b.v. sneeuw 30% langer 1/2 stop korter
4 stops 20% langer normaal
5 stops 10% langer normaal
6 stops normaal 1/2 stop langer
7 stops 20% korter 1 stop langer
8stops 30% korter 1 1/2 stop langer
9 stops 40% korter 2 stops langer

Zwart-wit films zelf ontwikkelen.
Verschillende grote en kleine firma's leveren de benodigde ontwikkelaar, stop, en fixeer-bad. In de donkere kamer word de film in een ontwikkeltank gespoeld en volgens de bij geleverde handleiding in bovenstaande volgorde verwerkt, tot zo ver blijft het simpel.

Maar de juiste ontwikkeltijd en ontwikkelaar bepaald het resultaat, (naast een goede belichting), kies een goede combinatie en werk daar op in. Hieronder volgen enkele voorbeelden van ontwikkelaars en tijden die goede resultaten geven, als eerst inzet, als je geluk hebt dan zit je meteen goed, anders moet je de ontwikkeltijd aanpassen. Er van uitgaand dat je ook zelf gaat vergroten, en dit lukt niet goed op op een normale gradatie papier (2), dan moet je korter of langer ontwikkelen. Dit is ook afhankelijk van, wat voor een vergroter je hebt, diffuus of met gericht licht.

Rodinal


Bij de ontwikkelaar is een uitgebreide handleiding gevoegd. Maar probeer eens : een verdunning van 1+ 50 Ilford FP4 16 minuten bij 20oC, of 1+50 Ilford Delta 400 18 minuten 20oC.
Ontwikkeltabel voor Agfa - Rodinal. (eenmalige verdunning voor een konstante kwaliteit)
AGFA-FILMS

Sommige films zijn of gaan uit de rolatie maar dit gaat ook op voor een film van een zelfde gevoeligheid.

G. staat voor gammawaarde dat wil zeggen harder of zachter, I.S.O. is de filmgevoeligheid.
_ Standaard Beter Sneller Scherper
_ 1+25 20oC 1+50 20oC 1+50 24oC 1+100 20oC
Film G Tijd ISO G Tijd ISO G Tijd ISO G Tijd ISO
APX25 0,65 6min. 20 0,65 10min. 25 0,65 8min. 25 0,55 15min.16
APX100 0,65 9min.125 0,65 17min.160 0,65 12min 125 0,45 15min.64
APX400 0,65 7min.400 0,65 11min. 500 0,65 8min.320 0,50 15min.200

Ook films van andere merken kunnen in Rodinal verwerkt worden.

Film Verdunning Tijd ISO
Fuji 400 1+25 4,5min. 250
Fuji 400 1+50 8min. 250
Ilford Pan F 1+25 6min 50
Ilford Pan F 1+50 12min 64
Ilford Delta100 1+25 9min. 100
Delta 100 en FP4 1+50 16min. 125
Delta 400 1+25 8min. 400
Delta 400 1+50 18min. 400
Kodak T-max 100 1+25 5,5min. 64
Kodak T-max 100 1+50 15min. 80
Kodak T-max 400 1+25 6min. 400
Kodak T-max 400 1+50 11min. 400
Kodak Tri-x pan 1+25 7min. 500
Kodak Tri-x pan 1+50 14min. 500


De ene ontwikkelaar is beter voor de maximale scherpte ( b.v. Rodinal ), de andere is beter voor een fijne korrel. ( b.v. T-max ).

Je kunt Ilford-films in Ilford ontwikkelaar , en Kodak T-max in T-max ontwikkelaar ontwikkelen, wat een prima resultaat geeft , voor de Ilford Delta-films is weer een aparte ontwikkelaar verkrijgbaar ( LC 29).

Maar omdat hooggevoelige films in een nivilerende onwikkelaar ( b.v.T-max )fijner van korrel blijven kunnen die beter hierin worden ontwikkeld, in een verdunning van 1+9 9.5 min. in t-max ontwikkelaar blijft een fuji-neopan 1600 belicht als 800 nog redelijk van korrel.

Ook een Kodak 3200 film is fijn om mee te werken, als je dan ook nog op midden formaat kunt werken is dat helemaal mooi.