Vergelijkbaar met assertiviteit- en weerbaarheidstrainingen, is ook de SoVa
een concrete training in sociale vaardigheden en zijn er verschillende
toepassingen. De basis ligt in de bekende Goldsteintrainingen.
SoVa-trainingen richten zich op het normale sociale verkeer. Bij mensen met
een verstandelijke beperking kunnen zich op dit gebied concrete
communicatieproblemen voordoen. Het nadeel van 'aparte' trainingen is echter,
dat wat in de ene trainingssituatie geleerd wordt, niet automatisch
gegeneraliseerd wordt naar het alledaagse leven. Daar dient dan ook
uitdrukkelijk aandacht voor te zijn.
Elke training vraagt om een concrete transfer van training naar de eigen
leefsituatie. Er zijn ook trainingen die direct in het alledaagse leven worden
ingeoefend: daar waar het gedrag concreet aan de orde en nodig is. Het kan in de
trainingen gaan om allerlei uiteenlopende aspecten van het sociale functioneren:
het leggen van een contact met een onbekende, of wat te doen als een onbekende
je aanspreekt; het doen van boodschappen; het stellen van een vraag; het gebruik
maken van het openbaar vervoer; het organiseren van een eigen verjaardag, etc.
Soms wordt ook individueel bekeken wat de vragen zijn waar mensen in
vastlopen om in de training mee te nemen. Zo wordt ook aandacht besteed aan
elementen die de weerbaarheid van de betrokkene kan versterken: meer eigen
inbreng in een groep, het beter kunnen vertellen wat je zelf vindt, duidelijker
weten wat je wel en niet wil, het beter kunnen aangeven wat je wel of niet wil.
Het kan ook gaan om het leren herkennen van emoties of hoe je je voelt, en dat
ook bij anderen kunnen zien en daarover iets vertellen, vragen of zeggen. Het
kan ook gaan over conflicten of ruzies en wat je dan kunt doen.
De SoVa kan ook als start van een assertiviteitstraining worden gezien, die
deze laatste elementen nadrukkelijker naar voren brengt. Een belangrijk punt
daarbij is hoe iemand zichzelf beleefd en wat daarvan bekend is - een goede
afstemming met hen die dagelijks werken met de betrokkene is dus van groot
belang!
Vanuit de relatie- en /of seksualiteitsbeleving komen ook specifieke
aandachtspunten naar voren. Het versterken van de eigen weerbaarheid is dan een
concrete doelstelling (het 'ja' of 'neen' leren zeggen). In de inzet of
toepassing van trainingen moet uitdrukkelijk rekening worden gehouden met het
niveau van de verstandelijke beperking en een meer specifieke problematiek,
zoals een autisme spectrum stoornis, die om een meer specifieke benadering
vraagt.
Ook de SoVa kent de bekende werkwijzen als rollenspel, oefeningen in een
werkboek, huiswerkopdrachten e.d., naast de praktijkoefeningen, zoals het in een
winkel vragen waar iets staat, het aanspreken van iemand op straat (of
aangesproken worden), of het gebruik gaan maken van de bus, of het uit de
situatie stappen als er een conflict is, e.d.
Er bestaan naast SoVa en aansluitende weerbaarheidtrainingen ook vormen van
sociotherapie, die op een intensievere wijze ook groepsgericht werken aan de
kernelementen van het socialisatieproces: identiteitsbewustzijn en een adequaat
kunnen communiceren binnen de eigen sociale systemen van de betrokkene.
|