Een taakanalyse is een concrete meer 'technische' methodiek die in algemene
zin op de meest uiteenlopende terreinen gebruikt wordt, waaronder de opleiding
voor SPH en MW, gericht op de kernfuncties van de eigen beroepsomschrijving. In
de ondersteuning van mensen met een verstandelijke beperking gaat het echter om
een concrete toepassing van het aanleren van een vaardigheid.
Elke vaardigheid bestaat uit uiteen te leggen onderdelen. Deze vormen
vervolgens de concrete afzonderlijke stappen die nodig zijn om de vaardigheid
aan te leren. Dat geldt voor sociale en zelfredzaamheidvaardigheden. Het leggen
van contact, of het draaien van een was - het zijn vaardigheden die als taak in
concrete kleinere stappen kunnen worden opgedeeld. Daarbij is het verstandig om
eerst het kader ervan scherp in beeld te hebben:
- het niveau van de betrokkene;
- de volgorde van het aanleren van vaardigheden, bijv. met behulp van een
vaardighedenoverzicht;
- de situatie: het is uiteraard van belang dat een vaardigheid wordt
aangeleerd in de situatie waarin die nodig is (dit is geen open deur!);
- Uitleg, motiveren en eventueel koppelen aan een beloning;
- de vaardigheid als taak in de kleinst mogelijke stappen met behulp van
bijv. een taakschema: daarin kan de ordening in beeld worden gebracht;
- een duidelijke beschrijving van wie wat wanneer dan doet;
- dit consequent inoefenen;
- herhaling zonder ondersteuning. Bijv.: De betrokkene leert kleren
wassen:
- Wat begrijpt hij? Wat zijn de vaardigheden die de betrokkene al zelf
kan/beheerst?
- Past het in het algemene vaardighedenschema van de betrokkene,
d.w.z. is hij er aan toe?
- Waar/wanneer kan hij zijn was doen? Is de ruimte veilig, duidelijk,
overzichtelijk, bereikbaar?
- Uitleg, samen afspreken hoe het er uit komt te zien, motiveren en
eventueel koppelen aan een beloning;
- Kleren wassen:
- verzamelen van het wasgoed;
- ordenen van het wasgoed;
- kiezen van wasmiddel;
- kiezen van een wasprogramma;
- was in de machine;
- de was er weer uithalen;
- de was ophangen.
- werkschema: wie doet wat, d.w.z. concrete omschrijving van wat de
betrokkene zelf doet naast dat wat de ondersteuner doet en bij voorkeur
in 'ik'- termen: "ik pak de wasmand", "de ondersteuner wijst waar de
wasmand kan staan, "ik haal de was er uit, "de ondersteuner helpt bij
het sorteren in twee stapels: wit en bont, etc.
- Dit werkschema kan gedurende het oefenen verschuiven naar de
betrokkene zelf. Uiteindelijk kan hij zelf wassen. In de praktijk blijkt
een samen opgestelde taakanalyse goed bruikbaar en op meerdere momenten
toepasbaar. Een taakanalyse kan ook binnen andere methodieken gebruikt
worden.
|