Bij Ontwikkelingsgericht begeleiden gaat het om het bevorderen van autonomie
in concrete ontwikkelingskansen, dan wel het versterken van de vaardigheden voor
het leven van alledag, waaronder de sociaal-emotionele mogelijkheden.
Dit gebeurt concreet in het bieden van een brug (mediator-functie) tussen
kind en wereld. Deze visie is gebaseerd op de theorieën van Vygotsky en
Feuerstein. Zij richtten zich op het onderwijs en breken een lans voor het
uitdagen van de ontwikkeling bij mensen met een verstandelijke beperking.
Centraal staat de gedachte dat kinderen die niet voldoende uit de
vanzelfsprekende (directe vorm van) overdracht halen hierin ondersteuning
behoeven (dus op een indirecte wijze).
Taak van de mediator: de werkelijkheid toegankelijk maken voor het kind op
basis van de respons van het kind. Daarbij ligt een groot accent op het kijken
naar hoe het kind en omgeving interacteren. De rol van de mediator kan stoppen
wanneer duidelijk is dat een kind zelf, onafhankelijk, vaardigheden kan
uitvoeren, dat wil zeggen dat de transfer is geslaagd.
Feuerstein is overtuigd dat elk kind op een hoger niveau van functioneren kan
worden gebracht. Daarvoor zijn alle denkbare cognitieve functies van belang.
Naast een breed gebruik van deze visie in bijvoorbeeld remedial teaching, biedt
ontwikkelingsgericht begeleiden een concrete opening naar de zorg voor mensen
met een verstandelijke beperking. Hiervoor wordt in de alledaagse praktijk
ontwikkelingsgericht materiaal gebruikt, maar zo, dat elementen uit de totale
leef- (en leer-) omgeving bruikbaar zijn!
De centrale vraag in een nauwkeurige, detailgerichte observatie met behulp
van videobeelden is: wat is in de ontmoeting tussen kind en materiaal
(omringende wereld) de 'zone van de naaste ontwikkeling'? Het is nodig om de
concrete observatie in een situatie toe te spitsen op: waarom gebruik je dit
materiaal voor dit kind, waarom sluit dit bij hem of haar aan, en wat zou een
eerstvolgende verandering als ontwikkelingsstimulering kunnen zijn. Voor de
begeleiding zelf is dit een wezenlijk punt. De methodiek richt zich op de
beweging van passief accepteren naar actief veranderen!
|