Reminiscentie is het doelbewust oproepen van herinneringen waarbij het accent ligt op het in
herinnering brengen van positieve ervaringen. Met reminiscentie zoeken we actief
naar de sterke kwaliteiten van de betreffende oudere. Het zijn die kwaliteiten
die ervoor hebben gezorgd dat de oudere zich kon ontplooien en die hem door
moeilijke perioden heen hielpen komen.
Met reminiscentie kun je zowel in groepen als in de een-op-een-situatie werken.
Het succes van deze waardevolle activiteit hangt voor een belangrijk deel af van
de kwaliteit van luisteren, vragen stellen en het voeren van een gesprek. Bij de
methodiek van reminiscentie past het gebruik van geuren, voorwerpen, muziek en
specifieke situaties.
Oudere mensen hebben in jaren gemeten meer verleden dan toekomst. Het is daarom
niet zo verwonderlijk dat ouderen in gesprekken met leeftijdgenoten, maar ook
met anderen nogal eens gebeurtenissen uit het verleden inbrengen. Dit praten
over het verleden, maakt hen niet altijd populair. Vooral jongeren kunnen vanuit
hun zo andere tijdsperspectief soms het geduld verliezen of snel naar het 'hier
en nu' toegaan. Het is nog niet zo lang geleden dat het ophalen van
herinneringen of reminisceren beschouwd werd als een teken van regressie van
geestelijke achteruitgang.
Een aantal jaren geleden is een positieve wending gegeven aan het ophalen van
herinneringen. Het ophalen van herinneringen stelt ouderen in staat, de
belangrijkste ontwikkelingstaak van de laatste levensfase, het opmaken van de
balans van het leven, tot een positief einde te brengen. Dit ophalen van
herinneringen is trouwens niet exclusief voor ouderen. Telkens als er een fase
in het leven is waarin iets belangrijks wordt afgesloten, komt de neiging tot
het ophalen van herinneringen naar boven. Wij kijken in dat soort situaties even
achterom, om daarna weer vooruit te kijken. Reminiscentie is bij ouderen
gekoppeld aan het bewaren van de eigen identiteit. Het praten over positieve en
negatieve gebeurtenissen uit het leven helpt henzelf en anderen te herinneren
wie men was en is en kan een gevoel van veiligheid en zekerheid geven.
Reminiscentie of het ophalen van herinneringen kan in het contact
met ouderen zeer waardevol zijn. Reminiscentie
kan worden toegepast bij somatische zieke en dementerende bewoners van
verzorgings- of verpleeghuizen of bezoekers van een dagopvang of dagbehandeling.
Reminiscentie is niet nieuw.
Onder begeleiding van een begeleider komen een aantal ouderen wekelijks bij
elkaar. Het praten in groepen heeft vooral als voordeel dat herinneringen
makkelijker naar voren komen omdat men elkaar prikkelt. Bij reminiscentie staan
vooral plezierige en fijne herinneringen uit het verleden op de voorgrond.
Als aanzet kan ook gebruik worden gemaakt van activiteiten of bepaalde thema's.
Sommige ouderen kunnen beter niet aan dergelijke groepen deelnemen zoals
bijvoorbeeld ouderen die onlangs een ingrijpend verlies hebben geleden of die
achterdochtig zijn. Verder moeten de deelnemers zich gebeurtenissen uit het
verleden kunnen herinneren, de aandacht kunnen vasthouden en kunnen praten.
Een mogelijkheid bij reminiscentie is om het als thema te gebruiken. Het thema
school leent zich bijvoorbeeld uitstekend om op diverse plaatsen een schoolbank
met attributen neer te zetten zoals bijvoorbeeld schoolbord, krijt, oude
schoolboeken, het aap-noot-mies. Ook in het huisblad kan hierover wat geschreven
worden. Een andere activiteit is bijvoorbeeld 'trouwen' met
trouwjurken, aankondigingen ondertrouw en een heuse modeshow met trouwjurken
door medewerkers. Kortom mogelijkheden genoeg.
Vele activiteiten lenen zich hiervoor. Belangrijk is te blijven realiseren dat
de activiteiten een middel zijn om te kunnen komen tot reminisceren. Niet het
spel staat centraal, maar de herinnering rondom het spelen van het spel.
Voorbeelden zijn:
- puzzels met afbeeldingen van vroeger die de ouderen aanspreken of puzzels die vroeger werden gebruikt.
Maar ook het ouderwetse ganzenbord biedt goede aanknopingspunten;
- liedjes en versjes die belangrijk waren in het leven van de ouderen;
- foto's of gebruiksvoorwerpen bekijken van oude ambachten;
- het opzoeken en koken van oude recepten. Naast het plezier in het bereiden geeft dit vaak veel herinneringen en gespreksstof;
- boeken over vroeger of oude jeugdboeken kunnen ook veel herinneringen oproepen
zie 'Luisteren in je leunstoel';
- het bekijken van dia's, video's of films over vroegere gebeurtenissen.
Naast de mogelijkheden van reminiscentie in groepsverband is reminiscentie met
individuele ouderen mogelijk. De eerder genoemde onderwerpen kunnen ook hier
worden gebruikt. Daarnaast bieden dagelijkse activiteiten als wassen, aankleden
en eten aanknopingspunten voor gesprekken over vroeger. Enkele voorbeelden:
- Wassen en baden. Hoe gebeurde dat vroeger? Wat voor zeep en shampoo werd er gebruikt? Hoe vaak ging men vroeger
per week in bad? Hoe werd het badwater verwarmd? Wanneer had u thuis voor het eerst een douche?
- Aankleden. Werden uw kinderkleren vroeger gekocht of gemaakt? Hoe vond u het om kleren van een ouder broertje of
zusje te moeten 'afdragen'? Welke kleren droeg men vroeger graag en welke niet? Welke 'zondagse kleding' had u?
Doelen en functies van reminiscentie
- Sociaal netwerk neemt toe in een reminiscentiegroep.
- De begeleiders krijgen meer inzicht in de belevingswereld van de bewoner. Waardoor ze de bewoner beter gaan begrijpen.
- Reminiscentie kan een therapeutische werking hebben.
- De afstand tussen begeleider en bewoner wordt kleiner.
Deelname aan een reminiscentiegroep is geen therapie.
Mensen nemen er niet aan deel omdat ze problemen hebben waar ze vanaf willen of
beter mee om willen gaan. Wel kan reminiscentie therapeutische effecten hebben.
Het is allereerst een sociale activiteit bedoeld om mensen in relatie met
anderen de eigen individualiteit te laten ervaren.
Verwante sites
Zoeken
Verwante Boeken
