Dialexicon Twents

Klik hier om een bijdrage toe te voegen. Alvast bedankt!

Sja, leuk zoiets... maar waar hoor je nu nog dialect? Precies, enkele ouderen of het platteland in Twente. In de grotere steden van Twente, Enschede met veel import, Hengelo en Almelo alleen nog bij ouderen. Accent is beter op zijn plaats. Een Twent kan je van mijlenver horen aankomen door zijn lange oo, ee en aa. En natuurlijk het inslikk'n. Maar hoe leuk ook, dit is gewoon een regiolect of wel een tussentaal want het is verre van Twents.
Coen
Enschede, Nederland - Sat Dec 17 19:13:34 2011

Beste Coen, Bijna iedereen heeft inmiddels wel in de gaten dat het gebruik van het Twents en alle andere oude streektalen sterk achteruitloopt en dat daar een sterk regionaal gekleurd Nederlands voor in de plaats komt. Dat is een proces dat zich al tientallen jaren voltrekt. Je schatting van nog 'enkele ouderen op het platteland' is overigens wel wat aan de lage kant anno 2011. Maar wat heeft dit te maken met het samenstellen van een woordenboek waarin de Twentse taal wordt vastgelegd?
Het teruglopen van het aantal sprekers is juist een reden om zoiets aan te pakken, nu het nog kan.
Goaitsen van der Vliet

Van herte gefeliciteerd Goaitsen dat ze eandelijk an oe hebt dacht. Dee Twentse Taalpries kwam oe al völ eerder too, mar better te laat as nooit.
Bennie Sieverink
Hengelo, Nederland - Fri Nov 11 11:58:55 2011

Dat es olles ganz interessant wat de Luüe in Twente met ühre äole Sproake makt. Ek weit nich ob ji mäin Platt (iut Ost-Westfoalen in Duütschland !) verstäahn küont. Ji makt dat richtig. Där küont wäi in Westfoalen wat van läärn. Ek häbbe oll faken dacht: Woarümme segget de Luüe, dat äole Platt gehoart nich in iuse moderne Täid ? Man kann doch Nederlands EN Tweants kuiern, man kann Heogduütsch UN Platt kuiern. Dann geiht´t verstäahn doch ens lichter. Hä´k Recht ???
Achim Schröder
Kirchlengern /Kr.Herford, Deutschland - Tue Oct 4 22:38:45 2011

Moin Goitsen, Wiej bint gangs met 'n project oawer zoalt, ik wol wa geerne wetten of d'r ok twentse gedichten bint dee oawer zoalt goat. De grootnis en goodgoan. Diet
dietgerritsen
www.intervocaal-enchede.nl
enschede, Nederland - Sat Apr 2 10:49:51 2011

Goonsdag, den 16dn van de feberwaar 2011: oaver de vieftigdoezend trefweurde. t Begeent te teln.
Gerrit Klaassen
Goor, Nederland - Wed Feb 16 23:58:20 2011

Prachtig!!! Ik ben vanuit de Randstad in Enschede komen wonen. Ik ben aan het "inburgeren" en kan dit woordenboek zeer goed gebruiken. Toen ik het Twents voor het eerst hoorde dacht ik wat is dit voor Koeterwaals? Nu kan ik al aardig wat verstaan, maar het is wel heel fijn als je bepaalde woorden op kunt zoeken. Hartstikke bedankt!!!
canardo
Enschede, Nederland - Sat Feb 12 08:56:02 2011

Beste Goaitsen, door "Verleuren Leef" ben ik op deze website terecht gekomen. Prachtig!! Als verstokte Apple-gebruiker kan ik helaas het lexicon niet downloaden, maar 't kan nou eenmaal niet alle dagen zondag zijn. Groet, Hans
Hans van Isselt
Amsterdam, Nederland - Fri May 14 13:44:04 2010

LS. Ik ben 90, groeide op in Zutpen bij twee Enschedees sprekende ouders. Mijn man en ik spraken over de "trad " in het ei ten bewijze dat de kip betreden was door de haan en het ei dus bevrucht was. Dit zeiden mijn beide ouders, die altijd samen Twents spraken. Ik kan het woord nergens vinden. Is of was het een bestaande - in mijn ogen zeer goede - uitdrukking ? Ik wilde de trad nooit opeten... Bij voorbaat dank voor Uw antwoord.
A. Dop-Reudink, Woerden, 28-2-2010

In die betekenis komt het woord wel voor in het Dialexicon Twents. De vertaling is 'kiemblaasje (in bevrucht kippenei)' volgens de uit Enschede afkomstige Herman Bezoen op bladzijde 110 van Taal en volk van Twente (1948). G.J.H. Dijkhuis vertaalt in zijn Twents Woordenboek (editie 1991) met 'vlokkig aanhangsel aan weerskanten van de dooier'.
G.

Mooi wa'k hier allemoale leaze. Mooi dat Dialexicon Twents. Ku'j dee weurde ok van 't Nederlands in't Twents of geet 't allenig moar van 't Twents in t Nederlands? 't Lik mie ok dat 't Hoksebargs toch iets aans is as 't Twents noordelijker... No ja, maakt ni oet, ik bin der bli-j met. As echte Twentse heb ik joarn geleedn in Dorrekum an t Staring instituut het Achterhooks in n cursus volgd. Ok mooi. Goa zo duur. Groetn en wierkomn
Mariet
www.orbisvitae.nl
Haaksbergen, 8-11-2008

t Is daanknsweerd. Vuur Nederlaands-Tweants en um te zeen woar de weurde en oetdrukkingn vort komt (ok oet Hoksebargn!), kö'j 'Opwaarderen' (Standaard, Uitgebreid of Compleet). Kiekt mer s oonder t menu 'Info' van t program of op de webstie.
G.

Ben per toeval op deze pagina gekomen. Ben erg blij na 25 jaar Duitsland een Twentse Pagina gevonden te hebben. Ook na 25 jaar hier in Duitsland ben en blijf je een Twentenaar. Bij ons waar ik weg kom zeggen ze nog steeds ik kom 'oet loster en k weet van niks', dus raden maar waar vandaan. Blijf zo doorgaan, en ik hoop nog veel van jullie pagina te genieten en te gebruiken.
Ronnie Gorel
ronniegorel/googlemail.com
Recklinghausen, Duitsland - 30-7-2008

Zö'j t vuur hebn.
G.

Wat betekent 'simpel jong'? Klaas
Losser, 11-7-2008

De betekenis hangt natuurlijk af van het zinsverband, maar 'simpele jongen' lijkt me het meest waarschijnlijk.
G.

Goaitsen. Gister bin´k biej oe wes um te proaten oawer het maken van een riemweurkesbook met oene dialexicon as basis. Ik bin doar zo allebastens völ wiezer wörden en ik har int hoes zovöl te vertellen dat miene vrouw zear: "Noe hoal oe mear ´ns effen stil en goa earst wat etten. Dan proat wiej wieder!" Ie hebt miej nen fleenken trad wieder hölpen. Nen vear int gat he´j a wa mangs kreggen, zag ik, mear ne hoge orde van de Nederlandse regering of van de Europese commissie, dat zol better wean! As´t zowied is kom ik oe doar nog ´ns met ploagen... Veurearst goa ik onderzeuken hoovöl leu een riemweurkesbook goat anschaffen. Iets vèùr oe hebben liggen op de toafel woar´j in bladeren könt, is eam wat aanders as nen computer nöast oe met dat gebloas. Goaitsen, hoal oe gezoond dan zeeuw meka wear.
Hendrik Haverkort
Denekamp - 26-2-2008

Dizze veer stek ik miej net zoo leef in n tuk!
G.

Moi, wat nen mooin site. Ik bin der greuts op, da'k nen Twent bin. Ik bin mie ok an t verdeepn in t Twents... want t dialect mag nich verloarn goan. 'k Heb wat dingn van oenn site leend, mer zal oenn site ok kenbaar maakn op mienn site, onder weblinks. Goa zoo deur met disn site. Good goan Raymond Kamphuis
http://kamphuus.nl
Oldenzaal - zaterdag 17 november 2007

As t plat nich verleurn geet as wat leu der zik in verdeept, dan kon t nog s wat wördn!
Ik maak miej naar dat t toch luk aans möt. Benaamd biej de leu in t hoes.
G.

Wat betekent: hee hef kriet an n arm?
G. Brok
Hengelo - zaterdag 8 september 2007

Deze uitdrukking is ontstaan bij het klootschieten. Het zogenaamde 'slingeren' was verboden. Personen die daarvan werden verdacht, kregen krijt aan hun arm. Als er na een worp krijt aan hun broek zat, dan was duidelijk dat er vals gespeeld was. De uitdrukking 'hee hef kriet an de boks' betekent dus dat die persoon bewijsbaar schuldig is. Dit staat in het op de afhaalpagina gratis te downloaden Dialexicon Twents onder het trefwoord 'kriet'. 'Hee hef kriet an n aarm' zou dus kunnen betekenen dat hij in de gaten wordt gehouden.
Meer hierover is te vinden op bladzijde 10 van het boekje Klootscheterswedstried van G.B. Vloedbeld. Ook in diens fantastische boek Mans Kapbaarg komt het fenomeen aan de orde (ook bladzijde 10): "Slingert dat teug? Dat meugt ze nich. Wel slingert (wieze van klootscheetn, woerbiej den aarm hupn en bas raakt), den krig kriet an n aarm."
G.

Goaitsen, 't zut der merakels mooi oet. Ie hebt eer van oe wark! Goa 'k völle gebroek'n.
Karin Holthuis
Goor en Denekamp - zondag 12 augustus 2007

Kiek, met zon veer in t gat bi'w naar wies met!
G.
 

Heey, zou iemand mij de vertaling willen geven in het Twents? :) Ja Oldenzaal! We komen uit Twente en hebben een eigen fijne taal!
Buitenlandse Twentenaar
www.azady.nl, Hengelo - zaterdag 12 mei 2007

Wat ducht oe van: Joa Hengel! Ik kom oet Koerdistan en ik bin nen pesterigen prengel!
G.
 

En n dingsdag den 16dn januwarie um kwart oaver neegn 's oavnds óaver de dertigdoeznd!
Gerrit Klaassen
Eanske - dinsdag 16 januari 2007
 

Zoaterdag, den 19dn augustus 2006, Meer as viefentwintigdoeznd bezeukers op dizze webstie! Da's un dik filseteern weerd. Grootnis.
Gerrit Klaassen
Eanske - zaterdag 19 augustus 2006
 

Ls, Ik vind het een mooi initiatief en zou er wel aan willen meewerken. Ik gebruik alleen een Mac-computer en geen Windows. Mijn vraag is of er een Mac-versie beschikbaar is. Ik ben met name geinteresseerd in Twentse spreuken. Vriendelijke groet, Theo. Mail-adres: th.oudevoshaar@hetnet.nl
Theo Oude Voshaar
Almere - vrijdag 11 augustus 2006

Helaas is er geen Mac-versie van het Dialexicon Twents. Ik zou niet weten hoe ik die zou moeten maken, en bovendien draait 98% van de computers onder Windows. Zeker zolang het programma nog in ontwikkeling is wil ik niet alles twee keer moeten doen. Sorry.
Goaitsen van der Vliet.
 

Komplimenten voor het dialexicon! Ik raadpleeg het regelmatig!
Joh. J. Waldus
Hengelo (O) - donderdag 2 maart 2006
 

Ik schrief kinderverhaaln in t Eanters en nou hoppe ik dat der leu zint die mie doar n betje vearder met keunt helpn. Eantersn sprekt t Twents nog eegnwiezer oet as aandere Twentsn, dus dan we'j t wa! Wei kan mie helpn? Gerdien van Henk van Ketrienboer.
Gerdien Luttje
Enschede - zondag 26 februari 2006
 

Het gastenboek doet het weer!
Goaitsen van der Vliet
Enschede - Donderdag 26 januari 2006
 

Ik heb je woordenboek opgehaald en bekeken. Mijn complimenten ervoor. Ik ben zelf een Vriezenveense, dus Vjeans. Wat nog ingewikkelder is. Maar de uitspraak komt toch wel veel overeen wat betreft het inslikken van de -en. Dat zie ik namelijk niet in een Vriezenveens woordenboek.
Ik weet dat programmeren veel tijd vergt. Ik zou graag een echt uitspraakwoordenboek van het Vriezenveens willen maken. Maar ja, zie eerst maar eens een leeg programma te vinden. Ik heb het vroeger in DOS wel eens geprobeerd met QBasic en later met VisualBasic, maar daar ben ik niet verder in gekomen.
Maar nog bedankt voor de gratis versie hiervan. Nog veel succes en de hartelijke groeten.
Jenny Bosch
Vriezenveen - Zaterdag 17 december 2005
 

Ik ben best onder de indruk van het Dialexicon. Een aanwinst, en nog gratis ook. Goede promotie voor het Twents.
Jaap Kluitenberg
Woensdag 14 december  2005
 

Toen ik wilde reageren op iets uit het gastenboek, kreeg ik een rare foutmelding. Ik ben in ieder geval heel blij met het Dialexicon, want ik doe nu vrijwilligerswerk op een Twentse boerderij. Ze leren mij iedere dag een Twents woordje. Het proces kan ik nu versnellen.
Wat ik wilde zeggen in het gastenboek was: mijn Duitse stagebegeleider zei ooit tegen mij: 'Kommt auch ganz viel Käse aus Holland' Twents en Duits zijn toch heel nauw aan elkaar verwant? Groeten, Vincent
Vincent van Bruchem
Maandag 12 december  2005
 

Ik wil graag voor de carnavalsoptocht het motto gebruiken van 'ik heb er geen kaas van gegeten'. Is er iemand die mij aan de juiste Twentse vertaling kan helpen?
j.stokkentre <j.stokkentre@home.nl>
Enschede - zaterdag 29 januari 2005

De mooiste, maar vrije vertaling van 'ik heb er geen kaas van gegeten' in de betekenis 'ik heb er geen verstand van' lijkt mij, zeker als motto: wat zo'j der van zegn. Twentse vertalingen van 'ergens geen kaas van gegeten hebben' in de diverse betekenissen die ik in het DLT kan vinden, zijn de volgende: - woar gen sjoegem van hebn - woar gen slag van hebn - woar gen preuve van hebn - wat nich in n slag hebn - woar niks gen benul van hebn - woar niks gen verstaand van hebn - woar gen kiek op hebn - woar gen graand van wetn - woar net zoovöl of wetn as de kat van n zöndag - woar nich of wetn Dat wordt dus: ik heb der gen sjoegem van, etc. Een vertaling met 'kees' of 'keze' der in, is er volgens mij niet.
Goaitsen van der Vliet

't Mes snid an twee kaantn' is voor mij een heel normale uitdrukking. Voor mij betekent het dat je met 1 doordachte ingreep 2 voordelen behaalt. Gevoelsmatig heeft 2 vliegen in 1 klap slaan voor mij een andere betekenis. Dit vind ik een toevalliger (niet doordacht) dubbel voordeel. 'k vin 't trouwns ne hartstikke mooie leefhebberieje um 't Twents te vertaaln. Goodgoan!
Anna Naafs <anaafs@camping-westerholt.nl>
Ambt-Delden - zondag 19 december 2004

Kan mij iemand helpen aan de juiste Twentse vertaling van "Het mes snijdt aan twee kanten", vooral voor het woord "kanten". "Het mes snit an twee kant'n" is volgens mij niet juist.
JohanS <j.stokkentre@home.nl>
Enschede - zondag 10 oktober 2004

Beste Johan, omdat ik nog maar pas een wijzigingsdetectie op het gastenboek heb gezet, zag ik je vraag niet eerder. 
Volgens mij is er weinig mis met een letterlijke vertaling als 't mes snid an twee kaantn' (ik schrijf bewust 'snid' van het werkwoord 'sniedn', omdat er in de derde persoon enkelvoud klinkerverandering optreedt, net als bij het werkwoord 'blievn': 'hee blif', zonder t). 
Natuurlijk is 'kant' in het Twents gewoon 'kaant(e)' of 'zied(e)', meervoud 'kaantn' en 'ziedn', maar het gaat er om of de uitdrukking ook door platsprekers en -schrijvers wordt (of werd) gebezigd. Hoewel je Twentse variant mij nog nooit ter ore of onder ogen is gekomen, durf ik hier geen uitspraak over te doen. 
Zoniet, dan heb je dus wel een letterlijke vertaling in het Twents, maar eentje zonder de bedoelde figuurlijke betekenis. Dan staat er niets meer dan wat er staat: een echt mes dat aan twee kanten snijdt. En niet dat je, in het gunstige geval, nog 'ne toobate', 'nen tooslag' of 'wat ekstroas' krijgt, een extraatje dus. 
Ik zou dus eerder zeggen: 't smit nog wat too', het levert een extraatje op, maar dat is natuurlijk niet precies hetzelfde als 'het mes snijdt aan twee kanten'. 
Karel Schönfeld Wichers vermeldt overigens 'twee vleegn in eenn slag raakn' voor de vergelijkbare uitdrukking 'twee vliegen in een klap slaan', maar daarvan is het voor mij nog de vraag of dat niet een door de auteur van het Rijssense Woordenboek Nederlands Twents zelf bedachte vertaling is, zoals die er wel meer in staan. 
Ongetwijfeld zal er wel een beter Twents alternatief zijn voor 'het mes snijdt aan twee kanten', maar wie komt ermee 'vuur n droad'? 
Goaitsen van der Vliet
Enschede - maandag 25 oktober 2004

Pas hoorde ik: 'Zee geet met ne schup noar binn en keump met ne schoefkoar noar boetn.' Ik kende de uitdrukking niet, maar het ging over een vrouw die teveel geld uitgaf bij het winkelen. Groeten.
Wiebe Bloemena
Oldenzaal - donderdag 7 oktober 2004
 

Zoo maklik loat ik der miej nich biej doon. Geavt mer s let op n doatum van t vurige berich...
Goaitsen van der Vliet
Eanske - donderdag 1 april 2004
 

Seend 1998 döa ik met ne preuve van dit digitale woordnbook. Met de tied he'k t oetgreuin zeen töt n volweerdig noaslagweark woar't temet nen fatsoenliken platschriever joa hoast nich meer umhen kan. Ne mirakelse oondersteuning dee't anzetn kan töt taalproduktie in t plat. Zunn keerl zoln ze toch voort de Tweantse Taalpries mötn doon. Of, wát van: de kultuurpries vuur Neersasse taaln?
Gerrit Klaassen <gjmklaassen@freeler.nl>
Eanske - donderdag 01 april 2004
 

Machtig mooi op zon schiefke, kuj völle sneller met woarkn as blaan in al dee beuke, mear 't verveelnde is aj der eenmoal met begint... woer blif dan de tied. 't hef miej al mennig uur van minne nachröste ekost. Goaitsen duurgoan!!
Gerrit ter Harmsel (1961) <g.w.ter.harmsel@filternet.nl>
Rijssen - woensdag 24 maart 2004
 

Is het mogelijk een cross-platform open source dictreader te maken voor diegenen die niet op Windows zitten? Ik denk niet dat het te moeilijk zou zijn en ik kan misschien ook helpen (ik ben een programmeur). Of kunnen we misschien een webinterface maken? Misschien is het ook een idee een spellingcontrôle voor OpenOffice.org te maken (www.openoffice.org). Ik heb zelf een experimentele spellingcontrôle voor het Stellingwerfs gemaakt en dat duurde me slechts een halve dag.
Kenneth Christiansen <kennethNOSPAMPLEASE@krn.dk>
Naerum, Denemarken - woensdag 21 januari 2004
 

Wat 'n biejzeunder mooi woordenbook en zo gebroeksvreandelijk. Ik make d'r heel völle gebroek van.
Gerrit Dannenberg <gjdannenberg@filternet.nl>
Rijssen - Vrijdag 16 Januari 2004
 

Goaitsen Zundagaovnd laat; terug oet Eanske. Gast nr. 143. Nog zat um te 'öpdeitn' he'k a zeen. Groetn, Jan
Jan G.
Groningen - Zondag 14 December 2003
 

Hiermee verklaar ik dit gastenboek voor geopend. Niet allemaal tegelijk!
Goaitsen van der Vliet
Enschede - Zondag 30 November 2003
 

2012-02-07  Dialexicon Twents, post dialexicon@home.nl