... Sowel de K˙iperrie en de Neringen daarvan ...

 

Kwartierstaat
Klaas Luurt Kuipers


Kwartierstaat
in schema (KStableau)


Parenteel
Heerke Jans


Informatie over het
beroep van kuiper






Rond 1700 moet Heerke Jans geboren zijn. Hij is mijn oudst traceerbare rechtstreekse voorvader. Zijn geboorteplaats heb ik nog steeds niet met zekerheid kunnen vaststellen. Het zou Adorp kunnen zijn, maar ook Obergum is mogelijk.

klik om te vergroten

Vrijwel zeker trouwt Heerke twee keer. Zijn tweede huwelijk is met Foske Ulpherts, de weduwe van Mr. timmerman Gerrijt Jannes uit Warffum. Zoals zo vaak in die tijd nemen de beide echtgenoten kinderen mee uit een vorig huwelijk. En ook hun huwelijk wordt gezegend met kinderen - een tweeling - die op 9 december 1742 in Obergum als Tiaert en Aefke gedoopt worden.

Waarschijnlijk was Heerke Jans van beroep kuiper. Dat kan geconcludeeerd worden uit het huwelijkscontract dat zijn zoon Tiaert Heerkes en diens a.s. vrouw Kunje Gerrits een paar weken voor hun huwelijk laten opmaken in Garmerwolde. Heerke Jans is dan al overleden. Centraal in dat document staat:
Met dit document wordt voor het eerst vastgelegd dat mijn achternaam niet uit de lucht kwam vallen, maar direct te maken heeft met het beroep van kuiper.
Tjaart Heerkes zet de kuiperij van zijn vader voort in Kantens en leert daar zijn oudste zoon - Heerke Tjaarts geboren in 1770 - het kuipersvak aan zoals hij dat van zijn vader geleerd heeft.
Heerke Tjaarts trouwt in Sauwerd met Geertjen Jans Leuring en wordt kuiper in Martenshoek. En daar herhaalt de geschiedenis zich: twee zoons van Heerke en Geertjen volgen de beroepssporen van hun vader en worden eveneens kuiper; Tjaart (geboren 1808) in Borger en Pieter (geboren 1816) in Martenshoek.

Inmiddels is het 1811 en moet Heerke Tjaarts een achternaam kiezen. Hij houdt het eenvoudig en kiest voor zijn beroep als achternaam. Bij de geboorte van zijn eerste vijf kinderen is er van een achternaam nog niets terug te vinden. Bij de geboorte van het 6e kind - Elizabeth, geboren in 1811 - staat voor het eerst Heerke Tjaarts Kuiper in de boeken. Officieel eerst nog zonder ''s''. Maar Heerke ondertekent de geboorteakten van zijn kinderen steevast met de ''s'' aan het einde.

En hij gebruikte bij het ondertekenen ook nog de "ij". Bij zijn zoons is die "s"gebleven, maar maakte de "ij" plaats voor de "i" en zo is de achternaam Kuipers ontstaan. Gebaseerd op minstens vier generaties van kuipers.

Genealogisch is het interessant dat de keuze van de achternaam Kuipers erg persoonsgebonden is geweest en niet een familiekeuze was. Heerke Tjaarts was kuiper van beroep, zijn broers Gerrit en Jan waren dat niet. Zij beoefende het beroep van smid. Heerke koos de achternaam Kuipers, Gerrit en Jan kozen voor de achternaam Smid. Broers dus met - vanaf 1811 - een verschillende achternaam.