Berichten uit de bloemenzee. Een document van medeleven, samengesteld door Marike Fraterman en Goaitsen van der Vliet, De Oare útjouwerij, Enschede 2001
 



Deze uitgave kwam tot stand in samenwerking met de Gemeente Enschede.

ISBN 90 71610 53 5
Vormgeving: Gerhard van Dragt, bNO
Omslagfoto: Johan Ghijsels
Conservering originelen: Restauratieatelier Sterken, Ughelen
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Meer informatie over de Enschedese vuurwerkramp vindt u op de speciale startpagina. en op Vuurwerkramp.opzijnbest.nl.
 


Verantwoording

Op 13 mei 2000 werd Enschede getroffen door een vuurwerkramp die aan tweeëntwintig mensen het leven kostte en een hele woonwijk in de as legde. In de dagen daarna werden steeds vaker bloemen gelegd op het grasveld aan de Deurningerstraat, hoek Raiffeisenstraat. Zo ontstond spontaan, vlakbij het rampgebied, een bloemenmonument.
De plek kreeg voor veel inwoners van Enschede een bijzondere betekenis en groeide uit tot een ware bloemenzee. Behalve bloemen en knuffeldieren werd er een groot aantal kaartjes, brieven, gedichten en tekeningen neergelegd. Schriftelijke reacties als blijk van collectief medeleven, betrokkenheid in brief- of dichtvorm, belangeloos achtergelaten met als enig doel het uiten van gevoelens.

Uit bezorgdheid dat al deze berichten uiteindelijk met de bloemen zouden verdwijnen, hebben wij in samenwerking met de Gemeente Enschede gezocht naar een vorm waarin ze behouden en beschikbaar kunnen blijven voor de Enschedese gemeenschap. Zo werd besloten de indrukwekkende bloemenberg op te schonen door, boeket voor boeket, de verwelkte bloemen te verwijderen en alle teksten te bewaren.
Het verzamelen, drogen en conserveren van de maar liefst 2483 papieren heeft daarna een aantal maanden in beslag genomen, waarna ze een plek kregen in het Enschedese Gemeentearchief.
Intussen bogen juristen zich over de vraag of de teksten voor publicatie in een boekje beschikbaar waren. Enkele weken na het plaatsen van annonces waarop schrijvers bezwaar tegen het gebruiken van hun tekst konden aantekenen, kregen we toestemming om met de uitgave van start te gaan.
Bij het samenstellen van deze 'bloemlezing' hebben we niet zozeer op literaire kwaliteit geselecteerd, maar vooral op zeggingskracht en originaliteit. Daarbij hebben we de voorkeur gegeven aan herkenbare, universele reacties. Er worden om deze reden vrijwel geen namen vermeld. Voor de leesbaarheid van het geheel vonden we ook de verscheidenheid van de op te nemen teksten belangrijk. Doublures hebben we zoveel mogelijk willen vermijden, waardoor bijvoorbeeld de 'waarom'-vraag, die vele tientallen malen voorkwam, maar een enkele keer is geplaatst. Om dezelfde reden hebben we in veel gevallen slechts ÚÚn of enkele fragmenten uit de beschikbare tekst opgenomen.
Alle teksten zijn voorzien van een nummer. Hoewel de meeste originelen wel zijn ondertekend, worden ze hier allemaal anoniem gepubliceerd. De volgorde van plaatsing is grotendeels willekeurig.

Wij hopen dat deze uitgave van waarde zal zijn voor iedereen die op de een of andere wijze door de vuur- werkramp is geraakt.

De samenstellers
 


2036 Op een mooie zaterdag

Het is een mooie zaterdag
de zon schijnt warm en ik mag
twee ijsjes kopen, koud en soft
met mooie spikkels opgedoft.

De warmte hangt loom in de straat
ik ben met Ahmed en die slaat
een vlieg die van mijn ijsje likt
en dan ...taatúúú... ik kijk verschrikt,

taatúúú taatúúú... politie? brand?
dat staat vast morgen in de krant.
Kom Ahmed, kijken! vuur en rook!
da's spannend man, vind jij toch ook?

Zo rennen wij hard om de hoek
en dan doe ik het haast in mijn broek...
een knal, meer knallen... en ik lach:
da's vuurwerk joh, voor moederdag!

Maar 't knalt zo hard, gaat dat wel goed?
Een wout zegt da'k naar huis toe moet.
Kijk dáár, een brandweer op het dak
die spuit, dat lijkt mij een mooi vak.

En dan... opeens... is dit de hel?
een dreun, veel vuur, 'k kom in de knel,
de mensen gillen en ik zal
nu heel snel... au, mijn hoofd... ik val...

ik val, o nee, ik kan niets meer...
ik moet naar huis... daar is mijn beer,
mijn huis?.. de muren vallen om...
slaat er een engel op zijn trom?

Ahmed... mama... lieve beer...
het doet in mij ontzettend zeer...
o, dat vreselijke licht...
ik laat mijn ogen even dicht...
 


1747 Het is zo erg


Toen eerst dacht ik, in de kamer, dat er een vliegtuig door de wolken ging, en dat je dat hoort. Toen dacht ik: onweer, gek, om de zon. Toen dacht Paul dat het vuurwerk was, en toen vond ik het zo raar door elkaar, en... kijk, en rook, en vuurpijlen. Toen kwam er een knal en ik viel met een duw tegen mijn hoofd, en kijk, baf, ik val op de grond en glas knapt stuk. Ik kan niks terugzien. Ik ben zo bang dat ik alleen. En de wolk vreet en eet op. Het is zo erg zielig, dat toen ik verder rende - een meisje met bloed huilt en ze kijkt bang en ze roept en ik beweeg me niet.

Het is erg en ik wil niet slapen. Ik denk steeds aan ogen en ik wil terug, ik heb daar heimwee naar, en het maakt niet uit of ik stik. Als het donker is ontsnap ik daar naar toe, en dan wil ik daar op de grond ook liggen, en in het donker.

Dit leg ik bij de bloemen, omdat ik steeds naar de plek wil, en naar alles terug, en denken de mensen, iedereen, heel lang aan dit en de ogen en vuur en dat je stikt en ook dood gaat.
 


0016

Rusteloos, verdrietig, boos en leeg
Al dagen, en nu weer, boven het deeg
Ik moet bakken, mijn zoontje wordt vier
Maar zoveel mensen hebben niets meer hier
De tv staat aan, de vlaggen halfstok
Verslagen gezichten, ik hoor de kerkklok
Geïrriteerd door onmacht kneed en snij ik banen
Voor morgen: appeltaart met tranen
 

Colofon

Berichten uit de bloemenzee, een document van medeleven, samengesteld door Marike Fraterman en Goaitsen van der Vliet, werd gezet uit Minion en Syntax bij Bits & Books te Enschede, gedrukt op 90 grams Da Costa Alto en 300 grams Biotop bij Drukkerij Augustijn te Enschede, en uitgegeven door De Oare útjouwerij te Enschede op zaterdag 12 mei 2001.
 

Bestellingen

Particulier: In de bus na overmaking van 7,50 euro (plus eventueel een vrijwillige bijdrage in de verzendkosten) op giro 4611391 van De Oare útjouwerij in Enschede met vermelding van BUB. Boekhandel: Zie onze leveringsvoorwaarden.
 


De Oare útjouwerij, post dou@home.nl
2009-11-17