Willem Wilmink, Heftan tattat! (24 gedichtn in t stadsplat), De Oare útjouwerij, Eanske 1992/2002

 

ISBN 90 71610 57 8, viefdn druk, met veer nieje gedichtn, november 2002, zesdn druk, november 2003, zeuvnden druk, augustus 2008.
Gedichtn © 1992-2002 Willem Wilmink, Eanske. Oaver t plat, de stad en nog zoowat © 1992 Goaitsen van der Vliet, Eanske

Voarmgevn deur Gerhard van Dragt, bNO
Schrevn in de Standaard Schriefwieze

Bestellingen
Particulier: In de bus na overmaking van 12 euro 50 (plus eventueel een vrijwillige bijdrage in de verzendkosten) op giro 4611391 van De Oare útjouwerij in Enschede met vermelding van eigen adres en titelafkorting HEF. Boekhandel: Zie onze leveringsvoorwaarden.

 Voor een gratis op te halen Twents digitaal Twents woordenboek met ruim 42.000 trefwoorden zie Dialexicon Twents.

Inhoald

Heftan tattat, Zoonet, De nieje leu, Tweantse emigraantn, De daagn van aleer, In disse stroat, Juweel van Tweante, Abe, t Diekman mut blievn, Ballade, Klacht van n gebroadn zwoan, Verontskuldiging an ne vealdmoes, Den woolf en den hoond, t Knien is dood, Jan Pieterson, Tweedoonkern, Jödnkearkhof, Oatmörsken, Mensink, Op nen dag, Gait-Jan, Eanske, Plechelmesbasiliek, Oldnzel, Mien meaken, Tjapa

Oaver t plat, de stad en nog zoo wat
 Antekeningn
Kolofon
 

Heftan tattat

Zundag weer verjöarsviseet
en iej weet wa hoo dat geet:
Herman hef zoo zeek ewes,
Graads mut ok weer oonder t mes,
Trui hebt z' alns a vort-enomn,
Kloas is oet de tied ekomn,
Leida hef zon pien in t lief,
oo, dat aarme, aarme wief.
En hoo is t dan noe met Bernard?
Heftan tattat! Heftan tattat!
Hee har völs te völ patat had
en doo hef e t dus an t hart had.

Dat genöal, oo man oo man,
doodzeek goa'j op hoes op an.



Letterlijke vertaling (door Goaitsen van der Vliet):

Zondag weer verjaarsvisite
en je weet wel hoe dat gaat:
Herman is zo ziek geweest,
Graads moet ook weer geopereerd,
Bij Trui hebben ze alles al weggehaald, (baarmoeder en eierstokken)
Klaas is overleden,
Leida heeft zo'n buikpijn,
o, dat arme, arme mens.
En hoe is het nu met Bernard?
Hij heeft een hartaanval gehad! (2x)
Hij had veel te veel patat gegeten
En toen heeft hij dus een hartaanval gekregen.

Dat gezeur, o man, o man,
doodziek ga je weer naar huis.

 

Gait-Jan

Wiej zaatn mangs op n peunt van n dak
en rookn zoo mooi van mien vaars tabak.
Dow hars ne hut van hoalt op n plas
en doo's verleefd op dat wichien was,
heb ik doar n breef skrevn den's dow heur hes bracht.
Wiej hebt n keer biej nen boer oavernacht
in t heui, bang veur breui, en wiej sleupn slecht
en wiej waarn zoo bliej met t eerste lecht.

Wat wusn wiej nog, dat op n keer
ik der nog wean zol en dow nich meer?


Letterlijke vertaling (door Goaitsen van der Vliet):

Wij zaten soms op de punt van een dak
en rookten zo mooi van mijn vaders tabak.
Jij had een hut van hout op het erf,
en toen je verliefd op dat meisje was,
heb ik daar de brief geschreven die jij haar hebt gebracht.
We hebben een keer bij een boer overnacht
in het hooi, bang voor broei, en we sliepen slecht
en we waren zo blij met het eerste licht.

Wat wisten wij nog, dat op een keer
ik er nog zou zijn en jij niet meer?

 

Eanske

Eanske is onmeunig mooi.
Eanske is onmeunig mooi.
'Joa, oons oalde Eanske,' zeg mien moo,
'is hoast net zoo mooi as Almelo:
Eanske is onmeunig mooi.'


Letterlijke vertaling (door Goaitsen van der Vliet):

Enschede is machtig mooi.
Enschede is machtig mooi.
'Ja, ons oude Enschede,' zegt mijn moeder,
'is bijna net zo mooi als Almelo:
Enschede is machtig mooi.

 


Goaitsen van der Vliet/Gerard Vaanhold

Oaver t plat, de stad en nog zoo wat

Dit beuksken is skrevn in t dialekt van Eanske. Um sekuur te wean is t Kupersdieks, want nich oavera proat ze t zölfde stadsplat. Op Pathmos biejveurbeeld, is t nog völ Dreantser. Kupersdieks wör sprokn zoo roondum n Kupersdiek en de Javastroat, de buurt woar Willem Wilmink in de joarn 1936-1954 is opgreuid:
t Plat he'k leerd op t skoolplein en op stroat. Biej oons in hoes wör Nederlaands sprokn, tenmeenstn, zooas Herman Finkers t oetdrukn, wiej dachn dat t Nederlaands was. Ik heur t oons moo nog zegn teagn mien breur: 'Hans, je moet zeggen zegn!'
Oonder mekaar deern ze mangs wa plat, miene oalders, veural as t emotioneel wör. Meer t Nederlaands vunn ze toch sociaal hoger. Doo mien vaar s biej zienn zwoager in Leidn was zear e: 'Wat proat de keender hier toch mooi.' t Leids kleenkt nog völ slimmer as t Tweants, meer joa, t lik meer op Hooghaarlemmerdieks.
Vrogger gung dat vaak zoo. t Idee da'j met Nederlaands völ wieder koomt is noe wa achterhaald. Ik veen t juust n groot veurdeel a'j as keend a tweetalig bint, dan kri'j meer geveul veur taal.

Toch kiekt de leu nog wat daal op t plat. t Is der feilik alleen meer veur de eagn könnigheid. Leu dee 'j nich zoo good keant doar proat iej Nederlaands met. As literaire taal hef t ok ginne lange traditie:
Nee, ik zol gin grote platdichters weetn van vrogger. Staring, biejveurbeeld, hef meer een gedich skrevn in t 'Boeren-Zutphens', en al t aandere in t Nederlaands. Dat is jammer. t Plat hef t gewich doarveur nooit had. Zölfs t Twents Volkslied wör in t Nederlaands skrevn. t Is typies n leed oet t milieu van de fabrikaantn. t Achterhooks volksleed veen k völ mooier, umdat t volkser is: Vrouw Haverkamp. Iederene kan dat anveuln, letterlik en figuurlik.
Skrievn kö'j alns wa in t plat, geleuf ik. t Is alleen n aander instrumeant as t Nederlaands, met n eagn geluud en geveulsweerde. A'j noe aait piano spölt, en dan de zölfde melodie op saxofoon doot... dan kri'j heel wat aans. t Is veur miej zölf ok aait weer ne verrassing a'k n gedich in t plat kloar heb.
t Plat steet dichter biej de leu. Veur intieme dinger veen ik t makkeliker. Zooas nen boer oet Ossel t zear op de crematie van mien moo, zoo har e t nooit in t Nederlaands könn zegn: 'Oew moo hef geluk had, ze was zoo vort. n Aander mut der oonder liedn.'

Zoo kom wiej biej t woarumme van de gedichtn in dit beuksken:
t Is n niej experimeant, krek as doo de Liedjes uit de Jozefstraat met Jan Bouwhuis. Dat was miej metvaln, noa al dee joarn in t westn. Ik wol weetn wa'j nog meer met zon aander instrumeant doon könt. Ik wil der wieder niks met bereikn of zoo. Joa, n aander publiek misskien. t Geet der miej nich um hoovölle at der van verkocht wordt. As t der meer good oetzöt, en as der meer op reageerd wordt, ok deur leu dee't zich met t dialekt bezig hoaldt. Ik hop dat t zoo nog wat biejdreg an n stoatus van t plat.
Der is völ skrevn in t plat woar a'k nich zoo van hoal, dinger dee't alleen meer lollig bint, of oaver t oaldershoes en zoo goat. Ik wol noe geern n aander soort poëzie in t plat skrievn. Doarumme he'k ok een van de earnstigste gedichtn van Martinus Nijhoff vertaald. As der wat nich kan in t plat, dan is t Nijhoff wa, meann ik. Dat was ne oetdaging, kiekn of miej dat zol lukn.
Ik heb ok dinger vertaald umdat ze a in dialekt skrevn warn. t Weark van Robert Burns is oorspronkelik Skots. Jan Pieterson hef zoo ne intimiteit en nen eenvoald dee t in de laandstaal nich kriegn kon.
t Zölfde gealdt veur de Carmina Burana, dee't in de middeleeuwn in t Latien met wat plat Duuts skrevn bint, en veur In disse stroat. Dat he'k vertaald oet t Pompsters en noar miej zölf too skrevn.
n Woolf en n hoond he'k vertaald umdat t ne hele mooie parabel is van La Fontaine. Kortns kreeg ik ne opdracht anbeudn van nen grootn produceant, da's krek t zölfde... Ik doo t mooi nich, ik wil den haalsbaand nich um.

In de aandere gedichtn vaalt de veurname plaats op, dee't Oons Leevn Heer innemp.
Ik bin wa religieus, meer ik kan dat neargns oonderbrengn. t Ontroert miej zeer, t katholicisme met ziene popnkast, de prachtige muziek en de gebouwn, zoo as in Oatmörsken de Simon en Judaskeark en de Plechelmus in Oldnzel. In n hemel geleuf ik nich. Toch, doo at mien vaar dood was en nen katholiekn kammeroad zear dat e noe doarboavn was, treustn miej dat wa, ok umdat den keerl doarmet oetdrukn wat e van mien vaar vun. Better kö'j t nich zegn.
t Is roemdeanknd, dat ze ok nich-katholiekn tooloat. Misskien eerst n paar joar vagevuur, meer toch. Wiej wonn in Ossel, doo woln ze doar de keark verbouwn, wat kleaner maakn, en vrogn ze ne biejdrage. Doo gaf mien vaar 25 geuldn. 'De kearkn könt miej nich klean genog wordn', zear e. Hee was nen echtn SDAP man. Ziene katholieke vreendn wusn dat ok wa, meer zee vunn toch dat e in n hemel kwam.

Eanske hef Wilmink aait völ inspiratie gevn. Ok t Tweantse plattelaand mag e geern liedn, meer hee veult zich toch meer stadsmeans:
A'j noar nen bookweenkel hen goat en iej kiekt in de kast met Tweantse beuk, dan bint der veur mien geveul nog te völ beuk oaver de folklore van t plattelaand, in vergelieking met wat der is oaver de stadskultuur. Zon beuksken oaver De Krim, dat döt miej völ meer. Van folklore he'k nooit zonn veurstaander west. Vlöggeln en dee dinger, ik heb t nooit zeen. Alleen t poasvuur, dat veen ik aait prachtig. Ik bin, ok in mienn humor, meer op de stad richt as op t plattelaand. Eanske is ginne echte stad met hoogbouw en zoo, meer wa gezellig, umda'j der alderhaande volk deur mekaar hebt. t Plattelaand blif stilstoan met ziene folklore. Ne stad besteet biej de veraandering.
Der is wa n groot verskil met Amsterdam. Doar veen ik de kultuur völ meender toogaankelik as hier. Rotterdam en Eanske bint aleens wat dat angeet. t Is nich toovallig dat dee leu van Poetry International oet Rotterdam Eanske op hebt zocht, en dat hier Engelse en Chinese dichters hebt west. Vrogger was der boksn in Concordia. Noe bint der boetnlaandse dichters, en kö'j der nóg gewoon noar binn hen loopn. In Amsterdam is dat nich zoo. Ik heb doar zölf s n Boekenbal metmaakt, doo mus ik deur ne aandere deur hen as Mulisch. Ik zear: 'Dee deur veur miej dee ha'j wat leager mutn maakn, dan ha'k kroepn mutn.'

Um an te gevn wat Eanske en disse oetgave veur um inhef, citeert Wilmink nog oet de Ferantwoording van Eppie Dam in De Pomp, nen beundel gedichtn in t dialekt van Kollumerpomp:
'Gien meens is self baas over ut plak wêrt er geboorn wordt. Mij dunkt, at ik dat fantefoorn reegln kinn har, dan har De Pomp ok niet ut eerste west wêrt ik an docht.' Da's toch prachtig! Eanske is toch ok nich t eerste woa'j an deankn zoln.
Hans Christian Andersen hef dat ok, in Under Piletraeet (Oonder n Wilgeboom): 'Naar man er rigtig hjemme et Sted, saa finder man dog Noget kjönt, Noget, man paa det deiligste Sted i Verden siden kan laenges efter.' ('A'j woar echt ne stea an n heerd hebt, dan veen iej doar wa wat moois, woa'j op de heerlikste plek van de weerld noar verlangn könt.') Dat was miej as studeant in Amsterdam vaak in gedachtn.
Eppie Dam ziene kiek op t plat hef ok dee folkloristiese hoogmood nich: 'Iënkear wu ik myn aldereerste taal toch woord hè op papier. Al war ut allinnig mar um siën te laatn dat iedere taal (ok un dialekt dat praat wordt deur un handsjefol) ut weerd is om yn skreemn te wordn.'

Da's noe krek wa'k zegn wol.
 

Antekeningn

De nieje leu is ne vertaling van n gedich zoonder titel oet Willem Wilmink, Javastraat (oetgave Tubantia/Broekhuis, Enschede 1992).

Tweantse emigraantn, Juweel van Tweante, Jan Pieterson en Mensink bint met hier en doar fleenk wat veraanderingn oavernomn oet Willem Wilmink, Liedjes uit de Jozefstraat (oetg. Van de Berg, Enschede 1987), n beuksken dat van doon har met de heurspölriege oonder n zölfdn naam op Radio Oost.
Jan Pieterson hef ok a stoan in Willem Wilmink, Moet worden gevreesd dat het nooit bestond? (oetg. Bert Bakker, Amsterdam 1990).

De daagn van aleer, Verontskuldiging an ne vealdmoes en Jan Pieterson bint vertalingn oet t Skots van resp. Auld lang syne, To a Mouse on turning her up in her nest with the plough, November 1785 en John Anderson my jo oet Robert Burns, Poems and songs (ed. James Barke, oetg. Collins, London/Glasgow 1962).

In disse stroat is ne bewearking van Weer op e Pomp oet Eppie Dam, De Pomp. Gedichtn yn ut Pompster dialekt (oetg. De Oare útjouwerij, Enschede 1988).

Klacht van n gebroadn zwoan is ne vertaling van Olim lacus colueram oet de Carmina Burana (ed. B. Bischoff et al, oetg. DTV, Zürich/München 1983). t Steet ok a in Willem Wilmink, Verzamelde liedjes en gedichten (oetg. Bert Bakker, Amsterdam 1986).

Den woolf en den hoond is ne vertaling van Le loup et le chien oet La Fontaine, Fables (ed. Pierre Clarac, oetg. Le Livre de Poche, 1972).

t Knien is dood is ne vertaling noar Wim Kan, oet Wim Ibo, En nu de moraal van dit lied. Overzicht van 75 jaar Nederlands cabaret (oetg. Rotogravure/Phonogram, Amsterdam/Leiden 1970), woar t nen regel mist, en oet Jacques Klöters, Omdat ik zoveel van je hou. Nederlandse chansons en cabaretliederen 1895-1958 (oetg. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam 1991), woar t n heel koeplet mist.

Tweedoonkern is ne vertaling oet Voor dag en dauw, ne riege gedichn in Martinus Nijhoff, Verzameld werk (I, oetg. Daamen/Van Oorschot, 1954).

Eanske, Plechelmusbasiliek, Mien meaken en Tjapa, de veer nieje gedichtn in disse oetgave, stoat ok in verskilnde nummers van t blad in t plat De Nieje Tied (oetg. De Oare útjouwerij, 1994-1997).

Eanske is op de muziek van London is the place for me van Edmundo Ros. Met wat veraanderingn oavernomn oet n leedkesbeundel Herrie op het Hogeland (nich in n haandel).

Mien meaken is een van de leedkes oet De Pathmosprinses, t Eansker zaankstuk van Willem Wilmink en Frank Deiman (oetg. De Oare útjouwerij, 1999). De weurde bint heel vriej noar Goethe, de melodie van Mädchen, mein Mädchen oet Frederike van Franz Lehár, en Frank Deiman.

Oaver t plat, de stad en nog zoo wat wör skrevn deur Goaitsen van der Vliet en Gerard Vaanholt noa nen noamiddag kuiern met Willem Wilmink in ziene wearkkamer an de Javastroat in Eanske op 14 juli 1992.

Kolofon

Heftan tattat! (24) Gedichtn in t stadsplat van Willem Wilmink, wör oorsproonkelik oetgevn deur De Oare útjouwerij in Eanske op den 5n november 1992.

Disse niejs weer verbetterde oetgave met veer nieje gedichtn wör ezet oet de Minion deur Bits & Books in Eanske en drukt deur FeboDruk in Eanske op 90 grams Da Costa Alto en 300 grams ivoorwit Conqueror Vergé.
 

Klik op een andere Wilmink bij De Oare útjouwerij:



2009-11-18  De Oare útjouwerij, post dou@home.nl