De Oare  útjouwerij


Gerrit Klaassen, In nen anvaank (Twee verhaaln, vuurofgoan duur bealdweark van Rembrandt Harmenszoon van Rijn), De Oare útjouwerij, Enschede 1999


Niet te bestellen. Dit was het nieuwjaarsgeschenk 1999 van De Oare útjouwerij.
Zie ook de bijlage met lijst van moeilijk te herleiden woorden.

Inhoald

- Infopagina

- I. t Means en t eavnbeeld
- II. Woarvandan helligheed bleend maakt

- Verantwoording
- Kolofon


Infopagina

ISBN 90 71610 52 7

Voarmgeaving: Goaitsen van der Vliet

© 1999 Gerrit Klaassen, Eanske
Niks oet dizze oetgaaf mag oavernömn wördn zonder schriftelik goodveendn vuurof van n oetgeaver.


Woarvandan helligheed bleend maakt

Dit deel veut vuur n deel op Genesis 4:1-14, woar at t geet um den oaldn stried tusken laandbouw- en herdersvolk.
In westerse ofbeeldingn broekt Kaïn biej t dood doon van Abel mangs nen ezzelskinbaknbot as woapn, dewiel doar in den groondtekst in t gils nich van neumd wördt. Richters 15:15-17 döt wa van nen ezzelskinbaknbot, woarmet Simson de Filistienn oet de tied helpt. Dit hef wat keunstnmakers der too brach um den bot ok woar aans te broekn. Zoo hef, halfwegter den 17dn eeuw, ok Rembrandt dit deenk in Kaïn zienn (rechter-) haand teeknd. Der is proat van dat dizze interpretoasie vortkoomp oet t Angelsassies. Den klaank 'cinban' (kinbakn) en de beteeknis 'Cain bana' (Kaïn-breursmeurder) zoln dee kaant oetwiezn.
t Eerst as gereedschop oet de zied legn en laterhen as woapn wier opkriegn van den ezzelskinbaknbot, is krang an t umsmeedn van zweerdn töt ploogscheern, woar at Jesaja 2:4 en Micha 4:3 van doot.

t Was der um en noabiej te doon. t Means har t wal s doan en met de tied löap t met nen dikn boek. Efkes later kreag t wat jongs. Frech keak t wicht de weerld in. Karin wördn t neumd. En met zag ok t tweede keend t daglech vuur t eerst, liek n nöchtern kiesken. Dat was Eabel, eur zuster. De eavnöalderkes wördn joonk in ne weerld van t moarnrood.
Schoonwal ze stöarig anwasn hadn de wichter de but nog nich slötn. Karin bleaf as öldste op de stie en döa t laand en n hof. Eabel wördn schoapnwicht in t veald en har vrea met t vrieje leavn boetnof. t Weark kwam eer nich an de but en wat t heudn van de beeste anbetröf, doar har zee gen umkiekn noar. Karin begun t n haals oet te hangn en veuln zich biej t hoes an t halster doan. Te länger zee op t earf bleaf te vergrelder zee wördn. t Hoeswicht höal t an de heerdstie nich meer oet. Zee was t ezzeln zat. t Bouwn met n kinbaknbot van t deer as nen oard stertploog plöag eer. t Was joa butbrekns weark! Karin smeat t der biej daal. n Jungstn zol t pak mer s dreagn. t Wicht trök de stevvel an en striedn resselveerd t veald in.

Onderwiel kwam t in t heed n spiejeumke inteagn. Een van t soort dat n tabak nog koald broekt en woar t der rechtervoort hoast gen meer van gef. En t spiejeumke, ok wal Hearmke neumd, zag t zich s an.
'Wicht, woarum kiks zoo hellig en woarum bis joa zoo vergreld? Weast toch umzichtig met wa'j vuur hebt. Want a'j good doot bi'j ok good te pas. Doo'j dat nich dan loert oe de helligheed a rap oaver n zul hen um oe te griepn. En dan bi'j der lillik met an', zea-r e.
'Doar bi'k baas oaver', döa Karin nieds wierum, onderwiel keak zee stief en deuster vuur zich oet. Zee har a nen zet zitn breudn.
'Mer kö'j oezölvn wa baas?'
t Har der van zee heurn t nich meer. Ze har wat in t zin. t Mos mer s doan wean.

'Kom wicht, loat oons s wat vertreadn', döa Karin met eur zuster hen.
Eabel kreanseln zich oet eurn aarm.
'Loa'w eerst n offer doon. Doe t diene, ik t miene.'
Karin har t der nich zoo op mer löat zich wa bekuiern. t Kon joa wal s den lestn weuns van eur zuster wean.
'Dan mer too, mer wa rap wat.'
Eabel zetn der zich voort an. Nen aarmvol dreug hoalt was in ne gauwigheed biej mekaar gadderd. Karin döa mer wat. Eer bleaf nich völ aans oaver as herwes en derwes wat greuntäkke van de buske te ropn. Op slag har Eabel n braand der in. n Rook köldern noar boavntn. n Rök was good. Karin perbeern t veurken nog s an te beutn. Meuite umseuns. Der kwam bloots wat root noar daaltn dwerreln. t Har gen loch. t Stokkern eankeld de eegne vergreldheed der met op. Karin raakn glad op n biestern. Joa, kölders was zee! Ne houwkoeze was rap veundn: n hoond zol t liedn. Eabel waarn zich en döa nen tred terugoet.

Doar boetnof in de Weuste was t woar Karin Eabel de oogn oetstök. t Wördn der stikdeuster en Eabel schreeuwn troann en blood. Eur eavnoalder höng t verloop oet.
Niejs wier löap zee Hearmke teagn de hoed. Hee schöat eer an.
'Woar is oew zuster?'
'k Zol t nich wetn, wat kan miej dat eavnwicht jökn, ik hoof op eer gen let te hoaldn.'
'Wat he'j doan?'
'Geet oe dat an?'
'Heur iej oew zuster nich reern?'
'Stek miej niks!'
'Auwaauw... De oogn stekt miej.' Eabel göln van wiedtn en wreaf dikke helrooie striepn langs de oognbörsels. Zee weas woareargns ne bleende kaant oet.
'Gun iej oew zuster t lech in de oogn nich?'
'Zee is der met begunn' weas Karin eer liek wierum.
'Wichter toch! A'j mekaar t angezicht nich meer anzeet, woodöanig wo'j der dan nog met wieder komn? Woodöanig kan de groond wat ofsmietn a'j der nich wat met doot? Iejleu zölt nog s in t roonde dweln as schungelnde heunde, dat zö'j.'
'Dat wi'k nich' lamenteern Eabel.
'Dat wi'k nog wal s zeen!' döa Karin. 'Ik verinneweer n godgaansn pröttel. Wel a'k in de meute kom doar is t met doan!'
'A'k oe roa', zea Hearm en keak van eer of. Means en gen eand, dit is der biej hen. t Geveul is joa kats vort, zoo döa hee vuur zichzölvn.

Hearm stun der biej, mer kon nich te völ. Karin was t zeen benömn en Eabel zag gen spier. Karin wus van beroad noch berouw. Boetn zinn kreag zee nen frisken ezzelskinbaknbot van de groond, höw Eabel n kop in en griemken. Eur eavnmeanske struln t blood langs de dunegge. Met streumn der t leavn met oet en kluurn de eerde doonkerrood. Karin verlöat de onstie en zochn zich n hoeskomn, töt wied in n oavnd. Eabel was oet de tied.

En Hearm? Den kon t al nich meer anzeen. Hee was nich te pas. Al de but döadn um zeer en de griwweln löapn um oaver de grawweln. De temptoasie was um groot genog. t Verstaand stun um stille. Hee zetn zich woareargns an n pad op nen dikn vealdkei, schulkopn en trök zich fosns grieze höare oet n kop.
n Schoer kwam op en n hemmel gung an t huuln an. t Was nacht.
 


Verantwoording

t Eerste deel van dizze oetgaaf steet as In nen anvaank ok in t 'blad in t plat' De Nieje Tied (nommer 7, september 1997), en göal as rooin riejdroad van de vuurstelling Stedelink 053 op 25 en 26 meert 1998 in t Eansker theater Concordia.

t Tweede deel wördn schrevn noa vroagn van de redaktie van t Jaarboek Twente 1999 mer wördn doar laterhen vuur ofkuurd um de schriefwieze.

Al tekstn in dit beukken bint wiergövn in de Standaard Schriefwieze vuur t Tweants en aandere Neersasse sproakn. Biej t leazn wördt de 'd' nich oetsprökn in weurde as 'weurde' en 'heandig'. De 'r' wördt nich of onnoos heurd in weurde as 'verdan', 'wördn', 'zwart' en 'keerl'. Meer hieroaver kö'j veendn in den Schriefwiezer (1992-1998).

Gerrit Klaassen hef de wonstie in Eanske mer schrif in nen oard Albearger plat.
Biej t maakn van In nen anvaank hef e zich roadn loatn duur:


Kolofon


In nen anvaank, twee verhaaln van Gerrit Klaassen met beeldweark van Rembrandt Harmenszoon van Rijn wördn zet oet de Garamond en drok biej Bits & Books in Eanske op 90 grams Da Costa Alto en 110 grams zwart Elefantenhaut, en oetgövn duur De Oare útjouwerij in Eanske biej n anvaank van t joar 1999.

Dit beukken is nich vuur n eerstn haandel.
 


De Oare útjouwerij, post dou@home.nl
25-10-2007