Een uitgave van De Oare  útjouwerij


    

Theo Vossebeld, Zunlech (Un heel deel gedichtn), De Oare útjouwerij, Eanske 1998

Filmpje rechts: Theo Vossebeld met De bromvlege
 



Zie ook de recensie
Zen en Zunlech door Paul Abels en de bijlage met een vertaling van de flaptekst en een woordenlijst Twents-Nederlands.

Hieronder staan vier van de gedichten met Nederlandse vertalingen.

Voor een gratis op te halen Twents digitaal woordenboek zie
Dialexicon Twents.
 



Bestellingen

Particulier: In de bus na overmaking van 12 euro 50 (plus eventueel een vrijwillige bijdrage in de verzendkosten) op banknummer NL49 INGB 0004 6113 91 van De Oare útjouwerij in Enschede met vermelding van uw eigen adres en titelafkorting ZUN. Een mailtje naar dou@home.nl kan de levering versnellen.
Boekhandel: Zie onze
leveringsvoorwaarden.


Dit book kwam groot met financiële steun van t Provinciaal Anjerfonds en van Café Restaurant Het Wapen van Beckum.

ISBN 90 71610 43 8
Saamnstelling: Goaitsen van der Vliet
Vormgieeving: Gerhard van Dragt BNO
Teekningn: Theo Vossebeld
Copyright © 1998 Theo Vossebeld, Tilburg. Niks oet dizze oetgave mag oavernömn wördn zonder schriftelik goodveendn vuurof van n oetgieever.

Theo Vossebeld (Beckum 1939) greuin op op n boer, gung in Hengel na de HBS en in Eanske na de AKI woer e van of kwam as grafies ontwerper. Hei studeern an de Akademie voor Beeldende Kunsten in Tilburg en ston as 'leraar tekenen en kunstbeschouwing' vuur de klasse in Eindhoovn. Seend n paar joar döt hei vuur zichzölf warkn. Hei teeknt, schildert en schrif gedichtn in ziene modersproak, met völ andacht vuur de natuur.

In Zunlech steet ne roeme selektie oet ziene gedichtn van de leste twintich joar, in dree deeln:

t Eerste deel, Töt n wieesboom kwam, beschrif de jongsjoarn en gif doarvandan n mooi tiedsbeeld van t boernleavn in t Beckum van kort noa n oorlog. Zonder sentimenteel te wördn neamp n dichter ofschead van, zoo lik t noe van wiedtn, nen hoast paradieslikn tied. Of-ezeen dan van den grootn braand.

In t tweede deel, Woer ik wat dache te zeen, spölt t boetnleavn de vuurnaamste rol. Doarbi-j geet t nich gewoon um wa'j zoo heurt en zeet, mer um den dichter zienn persoonlikn baand met de natuur, en met bepoalde beeste in t bi-jzeunder. Hei gebroekt doarbi-j amparte beeldn en mangs ok zölfbedachte weurde um ziene fantasie vorm te gieevn.

In t dearde deel, Iej vleegt wier hoge en dukelt wier, geet t nog meer um wat zich reurt an de binnkaant. Ok hier hef n dichter die eegn klaankrieke manere van schrievn en kö'j rake tekstn veendn oaver t leavn: oaver dreumn, leefde en geleuf, en, an t lestn, oaver de dood.

Alns bi-j mekaar nömn hef Theo Vossebeld met Zunlech nen beundel van betaansie.

Goaitsen van der Vliet


Vertaling

Theo Vossebeld (Beckum 1939) groeide op op de boerderij, ging in Hengelo naar de HBS en in Enschede naar de AKI waar hij van af kwam als grafisch ontwerper. Hij studeerde aan de Akademie voor Beeldende Kunsten in Tilburg en stond als leraar tekenen en kunstbeschouwing voor de klas in Eindhoven. Sinds een paar jaar werkt hij voor zichzelf. Hij tekent, schildert en schrijft gedichten in zijn moedertaal, het Twentse dialect van Beckum, met veel aandacht voor de natuur.

In Zunlech staat een ruime selectie uit zijn gedichten van de laatste twintig jaar, in drie delen:

Het eerste deel, Tot n wieesboom kwam, beschrijft zijn jongensjaren en geeft een mooi tijdsbeeld van het boerenleven in het Beckum van kort na de oorlog. Zonder sentimenteel te worden neemt de dichter afscheid van, zo lijkt het nu van verre, een bijna paradijselijke tijd. Afgezien van de grote brand dan.

In het tweede deel, Woer ik wat dache te zeen, speelt het buitenleven de voornaamste rol. Daarbij gaat het niet gewoon om wat er te horen en te zien is, maar om de persoonlijke band van de dichter met de natuur, en met bepaalde dieren in het bijzonder. Hij gebruikt daarbij aparte beelden en soms ook zelfbedachte woorden om zijn fantasie vorm te geven.

In het derde deel, Iej vleegt wier hoge en dukelt wier, gaat het nog meer om wat zich afspeelt aan de binnenkant. Ook hier heeft de dichter die eigen klankrijke manier van schrijven en kun je rake teksten vinden over het leven: over dromen, liefde en geloof, en, tenslotte, over de dood.

Al met al heeft Theo Vossebeld met Zunlech een bundel van belang


Inhoold

I. Tot n wieesboom kwam
Bange, Bosschopn, Hoo vake ik nich verkooldn bun wördn, Salamander, De oolde schöppe, Kuekn op n breenk, De krieln, Zendagoavnd, Bullebak, Den sliepsteen, Zommerappeln, Seent Joapke, Heuin in de Wieelde Moate, Eulder Jaan, Mama, De oolde bekke.
II. Woer ik wat dache te zeen
Ni-je bekke, Stiln bos, Nen haann in de wiedte, Zene in de teuge, Zunlech, Oavndloch,
De bromvlege, Ne bujje, De conifere, De zommeroavnd, Zwarte starke, Waterspegel, Veer mugn, Koo, Den Bels, Koerken.
III. Iej vleegt wier hoge en dukelt wier
Belle fleur, Dagdreumn, Pansa 1, Pansa 2, Mien gemood, Wals, Verleurn leef, Chartres, Stiln Vri-jdag, De dood, De dood in mi-j, Dood goan

Verantwoording

Kolofon
 


Bange

Wat dach iej wa'j warn
a'j in n duuster nog
de weg op monn
um de kraante te haaln
bi-j Bernard op n dreai?

Wat dach iej wa'j warn
a'j in n duuster nog
na de hoonderhukke monn
vuur de boavndure
um ze dichte te doon?

Wat dach iej wa'j warn
a'j in n duuster nog
nen arm vol hoolt monn haaln
in de hooltloze achter de schöppe?

Oaveral ha'j donkere geate
en duustere heuke
Elkn boom had ne bange kaante
en um iedern hook zat schrik.

Wierumme na hoes
glee'j makkelik oet
völ de schöppe hoast op oe
en in n duuster achter oe
zag iej dan zoo heandig-an
wa doeznd man.

In t volle lech van de delnlaampe
zag iej dan eavn
wier himmoal niks.

De bromvlege

Ik wet wa
de bromvlege
is ne rotvlege
den geet oe
op t etn zitn
en drit oe
op de roetn
ma toch...

Ik wet wa
de bromvlege
is nen vleegndn
groezel
den oe aait
onröstig maakt
en döt zeukn
na n vleegnklapper
den vort is,
ma toch...

Ma toch
a'j allene
de bromvlege heurt
op nen zommernoamiddag
onder de beume
dan is t der röstig.

En at de vlege dan
eavn bi-j oe kump zitn
in t deepblauw
met t greun en t gel
en den gooldglaans,
dan zo'j geerne wiln
da'j zoo nog lange
bi-j mekaar
konn blievn.

 

Belle fleur

Eur' vinger vleendert
langs de toetsn
van de telmasiene
en vooldt met n dubbelbooggeboar
den toetn met appeln too
Bellefleur
Elle est belle
'Encore de plus, monsieur?'

Ik möt nog meer
Die gelle dikke eierproemn
of Mirabelle
Ik wies na t ene
ma deank an Elle

Opeens krieg k zin
in nog völ meer
in peern, in perzikn
en in meloenn
in haande vol
ma eeglik hoof ik
der ma ene
en dat is Elle

'C'est tout, monsieur?'
Ziej kik mi-j an
Opeens wer k niks
'Merci, monsieur'

'Voilà monsieur'
Nen plastic toetn
'Bonjour monsieur'
Ik stoa al boetn

Vuurbi-j kratn
met rooie peppers, paprika's
stek mi-j de zunne
van t middagplein
zeuk ik ne stea in n schaa
en wrieve nen appel
glemmig rood
Roze-rooie kinnebakn
Bellefleur
de tout mon coeur

 

Verleurn leef

Ik schrief oewn naam
in de iesbloomn op de roetn
met mien' haandske boetn in n snee
en langs de koolde loch

Ik schrief oewn naam
in mienn oadem op ut raam
in t bleuiselblad van mei
en met t bloomnzoad dat ik zeai

Ik schrief oewn naam
in de plässe noa de bujje
in de zunne met miene schaa
en met framboozn-puddingsaus
in vanille-yoghurtvlaa
 


Bang
(vert. Goaitsen van der Vliet)

Wat dacht je wat je was
als je in het donker nog
de weg op moest
om de krant te halen
bij Bernard op de hoek?

Wat dacht je wat je was
als je in het donker nog
naar de kippenhokken moest
aan de voorzijde
om ze dicht te doen?

Wat dacht je wat je was
als je in het donker nog
een arm vol hout moest halen
in het houthok achter de schuur?

Overal had je donkere gaten
en duistere plekken
Iedere boom had een bange kant
en om iedere hoek zat schrik

Op de terugweg
gleed je gemakkelijk uit
viel de schuur haast op je
en in het donker achter je
zag je dan zo langzamerhand
wel duizend man.

In het volle licht van de deellamp
zag je dan even
weer helemaal niets.

De bromvlieg (vert. Goaitsen van der Vliet)

Ik weet het
de bromvlieg
is een rotvlieg
die gaat
op je eten zitten
en schijt
op je ruiten
maar toch...

Ik weet het
de bromvlieg
is een vliegende
griezel
die je altijd
onrustig maakt
en doet zoeken
naar de vliegenmepper
die weg is,
maar toch...

Maar toch
als je alleen
de bromvlieg hoort
op een zomernamiddag
onder de bomen
dan is het er rustig.

En als die vlieg dan
even bij je komt zitten
in zijn diepblauw
met het groen en het geel
en die goudglans,
dan zou je graag willen
dat je zo nog lang
bij elkaar
kon blijven.

 

Belle fleur (vert. Goaitsen van der Vliet)

Haar vingers vlinderen
langs de toetsen
van de telmachine
en vouwen met een dubbelbooggebaar
de zak met appels dicht
Bellefleur
Elle est belle
'Encore de plus, monsieur?'

Ik moet nog meer
Die gele dikke eierpruimen
of Mirabelle
Ik wijs naar het een
maar denk aan Elle

Opeens krijg ik zin
in nog veel meer
in peren, in perziken
en in meloenen
in handen vol
maar eigenlijk hoef ik
er maar één
en dat is Elle

'C'est tout, monsieur?'
Ze kijkt me aan
Opeens weet ik niets
'Merci, monsieur'

'Voilà monsieur'
Een plastic zak
'Bonjour monsieur'
Ik sta al buiten

Voorbij kratten
met rode pepers, paprika's
steekt de zon mij
van het middagplein
zoek ik een plek in de schaduw
en wrijf  een appel
glanzend rood
Rozenrode wangen
Bellefleur
de tout mon coeur

 

Verloren lief (vert. Goaitsen van der Vliet)

Ik schrijf jouw naam
in de ijsbloemen op de ruiten
met mijn handschoen buiten in de sneeuw
en langs de koude lucht

Ik schrijf jouw naam
in mijn adem op het raam
in het bloesemblad van mei
en met het bloemenzaad dat ik zaai

Ik schrijf jouw naam
in de plassen na de bui
in de zon met mijn schaduw
en met frambozen-puddingsaus
in vanille-yoghurtvla
 

Verantwoording

Verscheadn gedichtn in dizn beundel bunt a s n moal woeraans ofdrok, t meestpart in oetgaavn van Theo Vossebeld in eegn beheer: in zien familiebeuksken Aower Kupperbusch en Klettermölle (1983), in Zunlech / Gedichten in het Twents (1993) en in Neegn gedichtn (1997).
Wieders hebt gedichtn stoan in Jaarboek Twente (1992), in Dialectenboek 2 (1993), in Taal tussen Oldemarkt en Oldenzaal (1997) en in de tiedschriftn Stad en Land (1993-3 en 1994-1), Over het Randje (1993-4) en De Nieje Tied (1994-1997).
Alns is oonderwiel luk aans wördn in woordgebroek, interpunktie en schriefwieze. t Titelgedich Zunlech is doarbi-j ok nog wa duftig anwasn.

De taal wik mangs of van wat de leu duur n rieegel vuur gewoon Tweants hooldt. Dat kump, Theo Vossebeld schrif in de sproak van ziene jongsjoarn: t plat van Beckum van kort noa n oorlog.

Alle tekstn bunt wiergieevn in de Standaard Schriefwieze vuur t Tweants en aandere Neersasse sproakn.
Typies vuur t plat van Beckum is in völ gevaln de oetsproak van 'ea' (as tweeklaank 'ee-a'), van 'iee' (as 'ie-e'), van 'oee' (as 'oe-e'), van 'ue' (as 'uu-e') en van 'ei' (as 'ej').
De 'd' wördt nich oetsprökn in weurde as 'weurde', 'oolde' en 'heandig'.
De 'r' wördt nich of onnoos heurd in weurde as 'verdan', 'wördn', 'zwart' en 'geern'.
Meer hieroaver is te veendn in den
Schriefwiezer (1992-1998).


Kolofon

Zunlech van Theo Vossebeld wördn zat oet Minion en Syntax bi-j Bits & Books in Eanske, drok op 90 grams Da Costa Alto en 170 grams Florabel met persing bi-j Drukkerij Augustijn in Eanske, en oetgieevn in december 1998 bi-j De Oare útjouwerij in Eanske.


2015-10-14  De Oare útjouwerij, post dou@home.nl

website analytics