verluchting

Verluchting van het duivenhok

In acht van de tien gevallen is een ondeugdelijke verluchting de oorzaak van het slecht presteren. In veel duivenhokken ontbreekt een degelijke verluchting. Nou is het heel moeilijk om een standaard oplossing voor alle problemen aan de dragen, toch willen wij een poging wagen dit probleem via onze site te bespreken. Zo kunt u zelf wat aan uw hok doen als het niet wil lukken. Een goed hok is een van de belangrijkste voorwaarden voor goede prestaties. Misschien wel de belangrijkste. De beste duiven zullen niet kunnen presteren als ze door ornithose worden geplaagd. Dan laten ze niet zien voldoende zien, waartoe ze eigenlijk wel in staat zijn.

Lucht, lucht, lucht.
Ik herinner mij aan die oude duivenmelkers van vroeger… Ze hadden hokken die er niet uitzagen. Plat dakje erop en warm….. Maar vliegen met die duiven…. onvoorstelbaar. Nee, dat kon het niet zijn natuurlijk. In onze moderne tijd moet er een hok komen die ook wat lijkt in de buurt. Ik kom hokken tegen die mooier zijn dan de woning die ervoor staat. Die oude bouwvallen met “hier en daar een plank” en Oudhollandse pannen of golfplaten erop willen we niet meer. En terecht want we leven in een andere tijd. Onze duiven hebben lucht nodig. Veel lucht. En daarom moeten er hoge kappen op de hokken gemaakt worden. Als we het kunnen betalen, dan nemen we een hok met mooie kunststof planken die eruit zien als echte planken. Heb je geen omkijken meer naar. Op zich is daar niets op tegen. Maar hoe vaak was ik al op die mooie hokken. “Ik heb altijd goed gevlogen” hoor ik dan, “maar sinds ik een nieuw hok heb vlieg ik geen platte prijs meer”. Als ik dan vraag waar het oude hokje gebleven is, dan heeft de bulldozer zijn werk meestal al gedaan. Mijn advies is dan ook: breek nooit je oude hok af, als het nieuwe hok nog niet net zo goed vliegt als het oude. Gemakkelijk gezegd natuurlijk, want wie heeft er nu de ruimte om dat zo te doen? Ik begrijp het natuurlijk best wel. Je hebt hoge verwachtingen van zo’n mooi nieuw hok met flink wat lucht in de nok en je gaat er niet van uit dat het helemaal niet wil lukken toch? Want we lezen in de duivebladen de reportages van al die topmelkers met hun eerste NPO overwinningen. Lucht, lucht, lucht is hun devies. De duiven hebben veel zuurstof nodig. Dus moeten de schuiven volop open staan en een brede verluchtingsstrook moet de lucht in het hok brengen. Ook worden er roosters onderin het hok geplaatst door de fabrikant voor nog meer ( koude) lucht………… Beste mensen, als het niet wil met de duiven, dan durf ik jullie te zeggen, dat veelal een slechte verluchting de oorzaak is van het slecht presteren. Het ligt vaak niet aan de duiven of het voersysteem. Bijna altijd moet ik de liefhebber de hamer en de zaag laten hanteren om er een goed hok van te maken. Hoe komt het toch dat we zo de slaaf van de verluchting zijn geworden? Komt het van die oude melkers met hun oude hokjes? Of laten we ons een beetje te veel beïnvloeden door die mooie verhalen in de duivenbladen?

Verschil in dag en nacht temperaturen. Al die prachtige prestaties worden behaald in hartje zomer. Want dan hebben we de mooie vluchten. Maar dan hebben we ook andere temperaturen dan in begin april!! In april en mei kan het ’s nachts nog knap koud zijn. Overdag is het meestal al wel aangenaam in het hok. ’s Nachts daalt die temperatuur soms tot vlak boven het vriespunt. Een weduwnaar die het gehele programma speelt van Vitesse t/m Dagfond kan alleen in vorm komen als het lekker aangenaam is op het hok. Het is dus zaak om de dag en nachttemperaturen bij de weduwnaars zo dicht mogelijk bij elkaar te brengen. Als dat niet het geval is, ontstaan er luchtwegproblemen. Het is gewoon niet mogelijk om het hok in april net zo te verluchten als in juli of augustus. Dan hebben we ook andere nachttemperaturen. Er zijn hele mooie thermometers te koop. Die meten de hoogste dag- en de laagste nachttemperaturen. Mijn advies is aan al die mensen die direct al problemen met de duiven hebben er eentje aan te schaffen. En niet alleen dat, maar ook om die in het weduwnaarshok vast te schroeven en er regelmatig even op te kijken. Als er grote temperatuurverschillen zijn tussen dag en nacht, dan is het hok niet in orde.

De ramen. Dan is het zaak de warmte beter vast te houden die overdag op het hok is. Dat kan op verschillende manieren. Men kan b.v. de ramen bekleden met noppenfolie. De luchtblaasjes in de folie zorgen voor een isolerend effect. Daarvoor wordt het overdag niet zo warm en koelt het ’s nachts niet zo sterk af. Nou kom ik soms op hokken waar ik mijzelf waan als ware ik in een luxe bungelo. Zoveel glas…. Dat koelt ’s nachts natuurlijk enorm af en overdag verbrand het alle zuurstof die op het hok aanwezig is als de zon erop schijnt. Er zijn standaard regels voor het glas in een duivenhok. Maximaal mag het glasoppervlakte 1/3 deel bevatten van de vloeroppervlakte van het hok. Ik zie nog liever minder glas. Voorbeeld: stel een afdeling is 2 meter bij 2 meter. Dan mag het totale glas van die afdeling niet groter zijn dan 13000 cm2. Dat is een raam ( of meerdere ) plus lichtpannen van in totaal 1 meter x 1,3 meter op die afdeling.

De luchtstroom. Ik wil jullie graag een voorstel doen hoe de verluchting kan functioneren op een goed duivenhok. Dat wil niet zeggen dat er geen andere goede oplossingen zijn. Als de duiven gedurende vele jaren goed presteren op een hok, dan zou ik er van afblijven. Niets aan veranderen dus, ook al is het tegen alle regels die ik hier schrijf. Ik doe een voorstel voor een goed verluchtingssysteem, die zeker voor 90% functioneert. De finesses moet je dan zelf aanbrengen. Het systeem functioneert al zeker 10 jaar op vele hokken. Ik hoef echter geen gelijk want er zijn ook andere systemen en mogelijkheden.

Boven het plafond. Iedere afdeling dient voor zichzelf te verluchten. Daarom is het verstandig om elke afdeling tot aan het plafond dicht te maken. Dat kan met landbouwplastic, met zachtboard of triplex. Het hoeft geen duur materiaal te zijn. Hoofdzaak is dat de luchtstroom boven de plafonds niet met elkaar in verbinding staan. Vooral bij grotere hokken wil het nogal tochten op de plafonds. Als je dan weduwnaars hebt en op hetzelfde hok jonge duiven met een open hok, dan kun je bij die weduwnaars niets meer regelen. De wind waait er dan zo in over het plafond.

De nok. De lucht moet er op het hoogste punt weer uit immers, warme lucht stijgt naar het hoogste punt. De nok werkt als een schoorsteen van een huis. Als de schoorsteen een hele grote opening heeft, heb je geen trek en zal de kachel niet goed willen branden. Daarom zijn schoorstenen smal. Als de nok van het duivenhok te ver openstaat, krijg je hetzelfde resultaat. Geen trek en dus geen afvoer van lucht en stof. Mijn advies is om naast de noklat tot aan de pannen een opening te hebben van 2 cm aan beide zijdes. In totaal dus 4 cm opening in de nok. De nokforst moet niet afsluiten maar de lucht moet er ook goed uit kunnen. Is de nok te weinig open, dan kan de verbruikte lucht en stofdeeltjes er niet voldoende uit. Je krijgt dan een slecht milieu op je hok.


De koude lucht kan hier direct naar beneden en naar de broedbakken. Timmer tegen de spanten daarom van triplex een plaatje, zodat de lucht altijd eerst omhoog moet.

De luchtinvoer.
Een goed functionerend verluchtingssysteem heeft meestal één luchtingang en één uituitgang. Het is de bedoeling dat de aanwezige lucht in het hok ververst wordt. Als er teveel duiven op een afdeling zitten heb je vaak een probleem. Het hok kan dan goed zijn, alleen het aantal bewoners is teveel. Als je in de huiskamer van je eigen woning zit en het is er aangenaam, dan heb je een woonkamer die goed gebouwd is. Als je nu eens 25 mensen uitnodigt voor een feestje en al die mensen bevinden zich in diezelfde woonkamer, dan zijn de ramen zomaar beslagen en wordt de roep om ramen open te zetten groot. Is die woonkamer dan ineens niet meer goed? Welnee, er zijn teveel bewoners in de kamer. Ik stel voor om roosters waar de lucht over de vloer naar binnen komt meteen met beton vol te storten. Die mogen wat mij betreft nooit meer los. Ik weet dat vooral de Belgische melkers nu hun wenkbrauwen fronsen. Natuurlijk is het in België wellicht een paar graden warmer dan in Nederland, maar koude lucht over de vloer zorgt voor veel ornithoseachtige klachten. En dat willen we toch niet? Maar ja, als iedereen zo’n hok heeft staan we weer op gelijke voet toch? Mijn advies is om een beter hok te bouwen waarop de duiven veel beter gezond kunnen blijven.

Luchtbegeleiding.
De lucht komt het hok binnen net onder de dakpannen via de verluchtingsstrook. Ik adviseer die strook niet groter te maken dan 3 cm. Een afdichtplank kan voorkomen dat de lucht rechtstreeks in het hok komt. Zo wordt de wind gebroken, alvorens het hok binnen te komen. De lucht moet geleidelijk het hok inkomen. Er moet verversing van zuurstof optreden, meer niet. Ik ben er een voorstander van om de luchtstroom wat naar boven te geleiden met een plankje triplex. Dat plankje moet ongeveer net zo lang zijn als de luchtopening is. De lucht wordt zodoende gedwongen direct omhoog te gaan en kan dan nooit meer rechtdoor naar de duiven. Het grootste gedeelte verdwijnt direct weer via de nok. Door die luchtbeweging wordt de opgewarmde lucht die zich bij de duiven bevindt ook meegenomen.
Door een enkele glazen dakpan te plaatsen krijg je ook warmte op het plafond. Zo ontstaan er een luchtdrukverschil en de lucht in het hok stroomt naar boven. Geen grote glasplaten natuurlijk, want dan wordt het een broeikas!!!


1. Nok totaal 4 -5 cm open 2. glazen dakpannen 3. Luchtingang 4cm 4. Luchtbegeleider 50cm 5. Opening 50cm 6. Plafond iets schuin oplopend 7. Achterzijde dicht 8. Onderkant raam minimaal 1m vanaf de vloer en 2cm naar binnen openklappend 9. Broedbakken 10.Natte kant van het hok 11.Droge kant van het hok
De lucht komt aan één kant het hok binnen, meestal is dat de voorkant. De achterkant moet in de meeste gevallen dan dicht zijn om turbulentie van de luchtstroom te voorkomen. ( behalve bij het “varkenschuur systeem”) Dat zorgt nl. voor neerslaande lucht en niet voor stijgende lucht. Als het hok erg op de wind staat, kan men ook de verluchting van achteren maken en voor dicht te doen ( of het varkenschuur systeem toepassen) . Als twee raampjes tegenover elkaar open staan, ontstaat er tocht. Daar kan geen mens maar ook geen dier tegen. Zorg er dus voor dat zoiets ook niet in het hok gebeurt.

Schuiven. Op veel hokken zijn schuiven aangebracht. Daarmee kun je de luchtstroom regelen. Als het volop zomer is, kunnen de schuiven verder open. In april, mei is een kleine ingang meestal wel voldoende. ’s Nachts kunnen de schuiven in het voorjaar bij de weduwnaars meestal wel dicht of bijna dicht om de warmte vast te houden. Vaak zie ik die schuiven in april al zover open staan dat je je afvraagt: hoe moet het hier functioneren als het echt warm wordt? De hele kap eraf zeker? Raam. De ramen gaan vaak net verkeerd om open. We kunnen een raam gebruiken om extra zuurstof toe te dienen als dat nodig is. Als het warm is dus. De meeste ramen gaan naar buiten open en hebben een schanier aan de bovenkant. Ik stel voor om dat net andersom te doen, dus naar binnen vallend met de schanier aan de onderzijde. Net een WC raampje. Dat raam kan ongeveer 2 tot 3 cm openstaan als het warm weer is. Op deze manier duwt de wind tegen het raam en wordt automatisch mee naar boven geleid. De raamopening dient wel zeker een meter van de bodem af te zitten, anders krijg je toch teveel trek naar de duiven toe. ’s Avonds worden de ramen natuurlijk weer gesloten. Controle. Als je wilt controleren of de luchtstroom in het hok goed is, kun je verschillende dingen doen. Doe de duiven uit het hok en steek in het hok onder de verluchting een krant aan alle vier de zijdes aan. Zie je de rook circuleren en rondgaan ( rondom de krant) , dan is het niet goed. Zie je de rook geleidelijk wegtrekken via het plafond dan is het goed. Steek een sigaret of sigaar aan en ga vlak voor de broedhokken staan. De rook dient dat heel geleidelijk langs het plafond weg te trekken. Blijft de rook een beetje hangen, verhoog dan het plafond 1 tot 2 cm aan de voorkant zodat de lucht gemakkelijker afgevoerd kan worden. Zorg dat de ventilatieopening altijd zo ver mogelijk bij de duiven vandaan is. Ga ’s avonds naar de duiven en krul de broekspijpen op. Ontbloot ook de nek. Ga vlak voor de broedhokken staan. Je mag nu geen tocht voelen langs de benen en langs de nek. Als dat wel zo is : timmeren of anders wordt het waarschijnlijk veel medicijnen kopen. Ligt er altijd veel stof op het plafond en of aan de zijwanden, dan is dat een teken dat er geen trek is. Zie je het langs de bovenkant van de hoogste rij pannen aan de buitenkant wit worden, dan is dat een teken dat de stof goed wordt afgevoerd. Automatische verluchting. Bij de jonge duiven zie je ook wel automatische verluchtingssystemen. Daar zijn er verschillende van. Als je veel jonge duiven op een afdeling hebt, kan dat wel een goede oplossing zijn. Als je per vierkante meter een duif of 3 houdt, dat heb je geen problemen met te weinig zuurstof. Dergelijke systemen zie je ook wel bij de oude duiven. De systemen die de lucht uit het hok zuigen zorgen weer voor veel verse luchtaanvoer. Het probleem is dat de vele binnenkomende lucht vaak te koud is en daarom is het kil in het hok. Een weduwnaar heeft echt warmte nodig om in forme te kunnen komen. Ik kom dan ook zelden op hokken waar dit goed functioneert. Een fenomeen op dit gebied is Cees Nagel uit Den Helder. Die heeft een automatisch systeem gemaakt dat echt perfect werkt. Cees is dan ook een man met een enorme technische knobbel en dat ontbreekt velen van ons. Mij in ieder geval. Natuurlijk kun je ook voor kiezen om de afzuigers slechts 10 minuten per uur te zachtjes laten werken en wat langer als de duiven trainen. Droge bodem. Zorg voor een goede ventilering onder het hok zodat de vloer droog blijft. Een dubbele vloer is aan te bevelen. Ook de binnenkant van het hok moet het vocht goed opnemen. Mijn advies is om de vloer te maken van berken triplex. Verwerk geen dakleer of geïmpregneerd hout. Dat zorgt bij warm weer voor veel chemische stoffen en dat is funest voor de luchtwegen. Natuurlijk zijn er nog veel meer punten te bedenken voor een goed hok, maar ik wilde jullie alvast een aantal hoofdpunten meegeven. Ik heb verschillende keren met de ons welbekende hokkenbouwers gesproken over een betere verluchting met tussenschotten boven het plafond. Dat kost echter geld en dan is het hok niet meer concurrerend…. Wij maken het hok zoals de duivenliefhebber dat wil. Ja, sorry hoor. Hoeveel duivenmelkers hebben daar nou verstand van? De hokkenbouwer zou toch ook de verluchtingsspecialist moeten zijn? Waar gaat het nou eigenlijk om? Veel succes met de verbouwing!