John wist het zeker: het onderwijs moest het worden. In zijn laatste project was het toch niet gegaan zoals hij zich dat had voorgesteld. Ja, genoeg verdiend, maar de mens... ja, de mens John kwam tekort. Er moest na vijftien jaar hard werken, 80 uur in de week, 49 weken per jaar rust in de tent. En John wilde aan zichzelf toekomen, iets voor een ander betekenen, niet alleen maar voor zijn portemonnaie. En het onderwijs was toch niet meer zo gezapig als hij het zelf had ervaren? Je kunt er je ei kwijt. John had na zijn studie de halve wereld gezien, sprak zijn talen, kon mensen motiveren. Ja vooral het laatste, motiveren was altijd zijn beste eigenschap. En waar tekorten zijn, daar was John op zijn plaats. Hij had een telefoonnummer uit een brochure gehaald waar hij informatie kon inwinnen om als zij-instromer het onderwijs in te gaan. Die mensen dus maar eens gebeld. Niet direct aan de telefoon, want ze schenen op dat instituut allemaal part-time te werken. Mevrouw van der Wiel was verantwoordelijk voor het programma Duits voor zij-instromers maar pas volgende week maandag weer op het instituut. Dan maar een mail:

Geachte mevrouw van der Wiel,

Ik heb geprobeerd u telefonisch te bereiken. U was er niet. Ik ben geïnteresseerd in uw programma voor zij-instromers. Ik wil Duits gaan geven. Moet ik daar ook goed Duits voor kunnen? Ik ben vroeger al hopman geweest, krijg ik daar vrijstellingen door? Hoogte salaris speelt geen rol. Kunt u mij bellen? 06 274 87 418.
Met vriendelijke groet,
John

Er ging meer dan anderhalve week overheen maar toen kwam er antwoord.

Geachte heer John,

Met veel vreugde hebben we uw aanvraag betreffende informatie over de mogelijkheden van het bedrijfsleven naar het onderwijs ontvangen. U was al de tweede dit jaar. Vandaar dat deze reactie wat op zich heeft laten wachten, want u begrijpt dat we er heel druk mee zijn.

Maar nu ter zake.

Om uit de grote hoeveelheid van opleidingstrajecten voor u de juiste te kunnen kiezen (ze zijn haast als Bailly-schoenen op de voeten van de klant toegesneden!), willen we u eerst voor een assessment uitnodigen. (Mocht u dit nieuwe onderwijskundige begrip nog niet kennen: het is gewoon een gesprek met u om te kijken wat we voor vlees in de kuip hebben).

Om dit assessment goed te kunnen voorbereiden – ja, zo zij wij ! – moge ik u verzoeken ons de volgende gegevens te doen toekomen :

Kunt u al deze vragen met "ja" beantwoorden, dan zien wij uw c.v. (nee, dit betekent niet centrale verwarming ), uw diplomas, etc. met belangstelling tegemoet. Verdere afspraken volgen dan nog.

Met onderwijskundige groeten,

Petra van der Wiel

P.S. Hoe bent u aan ons adres gekomen ? Door de brochure "Studeren in deeltijd geeft … nieuwe mogelijkheden, kansen, zekerheden!"? En niemand in uw omgeving heeft u verteld dat dit een loze kreet is ?

xxxxx

Met stijgende verbazing las John dit op zijn laptop. Hij zat in de trein naar een klant in Hengelo. Waren ze daar helemaal gek geworden? John tikte zijn antwoord.

Geachte mevrouw van der Wiel,

Hartelijk dank voor uw mail. Met assessments ben ik bekend. Doorgaans doorsta ik ze me glans. Uw vragen vond ik wel een beetje raar maar als dit tegenwoordig de normale gang van zaken in het onderwijs is, alla. Na een succesvolle carriere op de basischool en zes jaar op de havo heb ik commerciële economie aan de HES gestudeerd. Daar heb ik ook nog wat lessen en tentamens Duits gedaan. U kent dat wel, wat telefoongesprekken in het luchtledige, eens een briefje uit mijn hoofd geleerd en klaar was John. Dat wil zeggen: ik heb eerst een half jaar stage gelopen bij BMW in München. Ik ben daarna een jaar blijven hangen bij een telemarketeer en heb daarna mijn studie in Amserdam afgerond. Ik houd het nu even kort: uiteindelijk kwam ik in mijn huidige baan terecht: sales-manager Germany. Ik heb altijd zakelijk veel contacten met Duitsers gehad en dat leidde altijd tot succes. Zie ook mijn cv op www.john.nl/cv.htm

ICT is, zo moge duidelijk zijn, geen probleem: WAP-telefoon, laptop met mobiele aansluiting, Windows 2000 en LINUX, alle standaardpakketten, dus Word, Excel, Acces, enz. Te veel om op te noemen. Ik surf de hele dag.

Dat mijn inkomen zal dalen, is geen probleem. Ik zoek een nieuwe missie. En: succes verzekerd met deze man.

Graag hoor ik van u wanneer ik op assessment mag.

Met vriendelijke groet,

John

Oh ja, ik las inderdaad uw brochure. De kreeg ik van een collega die weer iemand op een receptie had gesproken. Goede PR daar op uw instituut.

 

Geachte Heer John Erfolg,

Onze dank voor het spoedige toesturen van de gevraagde bescheiden. Dat gaat in het onderwijs doorgaans wel anders! U zult dus nog aan het een en ander moeten wennen. Maar met uw motivatie zal dat geen probleem zijn.

Om geen tijd te verliezen en uw motivatie op peil te houden raad ik u aan om nu zo snel mogelijk een baan in het onderwijs te zoeken. Ik mag het eigenlijk niet zeggen maar ik hoorde toevallig van een buurvrouwtje op een verjaardag dat ze op de school van haar dochter al maanden geen Duits hadden gehad. Tijdens het mentoruur werd er aan de leerlingen gevraagd of zij mensen kenden, ouders, ooms, tantes, oma's, buren en ware kennissen die een minimaal mondje Duits spreken en wel tijdelijk even willden invallen. Ik heb zojuist met rector Scheltemae gebeld en de vacature is nog vacant. Op dit lyceum in Den Haag kunt U vanaf overmorgen een volledige baan Duits gaan geven aan zowel onder- als bovenbouwklassen. Hoewel U officieel nog niet bevoegd bent, dwingt de crisissituatie op veel scholen directies zich flexibeler op te stellen tegenover zij-instromers. Voor U dus een kans! Van de heer Scheltemae begreep ik dat het naast 20 uur in de Onderbouw ook om een 6-VWO- klas en een Havo-5-klas gaat. Deze klassen zitten inmiddels vijf maanden zonder leraar (hun docente Duits is al slaapwandelend van de trap gevallen en zit nu met de gevolgen van een zware hersenschudding al een aantal maanden thuis) – en dus in de kantine; omdat de eindexamens al half gepasseerd zijn, zullen zij Uw komst met vreugdetranen begroeten.

P.S. Dat U zo in het diepe gegooid wordt, noemen wij "werkplekleren"; U steekt er ook zelf wat van op!

Met onderwijskundige groeten,

Collega Petra van der Wiel

 

Beste mevrouw van der Wiel,

Klinkt goed. Maar een volledig baan , met 2 eindexamenklassen? In Den Haag? Volgens mij heb je je vertypt. Maar ik kom. Dat is vanuit Groningen met mijn cabrio geen probleem. Goede term: 'werkplekleren'. Stuur me het e-mailadres van die directeur Scheltemae even.

Groet,

John

P.S. Wanneer kan ik je eens spreken?

Toen John 's avonds om elf uur thuisgekomen was, herinnerde hij zich opeens weer het mailtje van mevrouw van der Wiel. En zijn reactie. Ging dat niet te snel? Okay, snelheid was zijn handelsmerk maar schreef die mevrouw niet zelf: 'Onze dank voor het spoedige toesturen van de gevraagde bescheiden. Dat gaat in het onderwijs doorgaans wel anders!' John diepte het laatste mailtje uit zijn 'verwijderde items' en liet de inhoud nog eens door zijn hoofd gaan: 26 uur Duits, zijn cabrio was wel snel, maar iedere dag vanuit het Noorden helemaal naar Den Haag, examenklassen… Was dat mens bij nader inzien wel goed bij haar hoofd? Gelukkig maar een baan van 26 uur, misschien was dat ondanks zijn ontbrekende ervaring met zijn dynamische instelling toch wel te doen. Hadden ze geen literatuur in de bovenbouw? Verder dan een paar Duitse films kwam John niet, voor televisie had hij geen tijd. Hoe snel waren ze op dat instituut tevreden? Er moest nog maar een mailtje achteraan.

 

Beste mevrouw van der Wiel,

Als aanstaande zij-instromer heb ik toch nog een paar vragen over de leerstof en didactische aanpak in het voortgezet onderwijs. Welke onderdelen worden in welk leerjaar in grote lijnen behandeld? Wanneer stuur je me het e-mailadres van die directeur?

Alvast bedankt,

John

 

John zat in Singapore toen hij drie weken later het volgende mailtje las.

Beste meneer John,

Het heeft weer even geduurd voordat ik U kon antwoorden. E.e.a. hangt samen met het feit dat we ons intern aan het beraden zijn wat nu precies een zij-instromer is, aan welke criteria hij moet voldoen en hoe wij een op maat geschreven programma voor de individuele zij-instromer kunnen leveren. Vandaar dat ik, zoals ik in een eerste mailtje al had geschreven, toch wel vast wil houden aan het assessment. U antwoordde destijds dat dat geen probleem voor U was.

Ik zal eerst even kort een schets geven van de huidige situatie en daarna kort op de toekomstige situatie (die voor U interessant is) ingaan.

Onze huidige tweedegraads deeltijdopleiding is voor mensen die:
- native speaker zijn met een universitaire opleiding hier of in Duitsland;
- non-native speaker met het niveau van een native d.mv. relevante opleidingen in middelbaar en hoger onderwijs. bv. iemand met de opleiding voor tolk-vertaler;
- non-nativespeaker met een relevante taalopleiding op hbo of universitair niveau, b.v. doctoraal Duits .

Kortom, John, U valt volgens mij in geen van deze drie categorieën.

Volgens onze brochure krijgen deze deeltijd tweedegraadsmensen cursussen in onderwijskundige en vakdidaktische thema`s die gericht zijn op de onderbouw.

Duur van de cursus: 1 jaar en daarna 22 weken stage. Dan ben je tweedegrader Duits. Aan vakinhoud wordt dus niets gedaan!

Voor mensen zoals U is dit opleidingstraject niet geschikt; het duurt immer veel te lang en met de voorkennis en ervaring die Uw soort mensen uit het bedrijfsleven meebrengen is dit opleidingstraject niet erg motiverend. Het ZIB-project is nu een nieuwe optie, voor mensen als U! Snelheid en dynamiek zijn voor U immers twee belangrijke sleutelwoorden! Voor zover ik het begrepen heb, combineren we het leren met een echte baan op een school (bij voorkeur een wat kleinere baan van 15 uur) en veel zelfstudie thuis, een minimale aanwezigheidsplicht op de Hoge School. Het beroemde "werkplekleren"-concept. Inhoudelijk is het nog onbekend hoe dat er voor het vak Duits uit gaat zien. Binnenkort vergaderen we daarover op de hei en hopelijk kan ik U daar dan meer over vertellen.

Even onder ons gezegd en gezwegen: de collega’s van de sectie Duits met wie ik samenwerk gaan van dit nieuwe concept geheel over de rooie. Ze zijn namelijk bang dat er niets meer van de gedegen vakdocent overblijft als mensen in de toekomst een snelle stoomcursus Duits krijgen. Verder maken zij zich, niet geheel onterecht, zorgen over de vraag hoe dat dan op school moet, als mensen zoals U in hun cabriolet soepel voor de school inparkeren, terwijl het bestaande personeel in hun Toyota komt aanrammelen. Er zal dus een cultuuromslag moeten plaatsvinden; docenten zullen zich moeten herbezinnen op hun positie binnen de maatschappij. Mijn inziens kunnen U en Uw collega’s uit het bedrijfsleven ook hieraan een waardevolle bijdrage leveren, door te laten zien dat het ook anders kan; succes is immers een keuze!

Ik kan op dit moment nog niet alle vakinhoudelijke vragen beantwoorden. Een ding weet ik wel:ik zal er alles voor doen dat U zo snel mogelijk voor de klas kunt! Het lijkt me een goed idee als U binnenkort op assessment kunt komen. Zou U mij een aantal data en tijden kunnen doormailen? Ik ben in principe van maandag tot en met woensdag op de Hoge School aanwezig. Uit Uw mail heb ik begrepen dat U overdag nog werkt en veel in het buitenland bent. s’Avonds is daarom in principe geen probleem. Ook wij willen en moeten flexibeler worden.

Met vriendelijke groeten,

Petra van der Wiel

John las Petra's mailtje 's nachts op een hotelkamer in Dresden. Die mensen hadden een tekort en hoe reageren ze erop? a Niet snel, b met regels, c ze gaan ervan over de rooie. Wat moest je hiermee? John nipte aan zijn whiskey en replyde gelijk.

Beste Petra van der Wiel,

Okay, ik zou direct voor de klas kunnen. Dat begreep ik Maar:

1 Wat betekent ZIB? Het concept spreekt me aan.

2 Waarvan gaan jullie over de rooie?

3 Wat doen jullie op de hei?

4 Wanneer doen we dat assessment?

5 Kun je in het vervolg wat sneller reageren?

Groeten vanaf de boorden van de Elbe, John

Geachte meneer John,

Bedankt voor Uw mailtje uit Dresden! Een vlaag van avontuur en dynamiek waaide via mijn beeldscherm door mijn sombere werkkamer! Ik ben misschien niet duidelijk genoeg geweest (ondanks mijn studie communicatie en PR-management met specialisatie assessment) in mijn laatste mailtje. Dat spijt mij ten zeerste. ZIB staat voor zij-instromer in het beroep.

Voor onze assessmentafspraak zou ik het prettig vinden als U een voorstel doet voor een afspraak. Tijdens dit gesprek hoop ik dan nader op de de door U gestelde vragen te kunnen ingaan. (we zouden dit, gezien Uw volle agenda, ook tijdens een etentje kunnen doen, dit is weer tijdsbesparend).

Met vriendelijke groeten,

Petra van der Wiel

'He, he', dacht John in de kantine van een bedrijf in Hamburg, 'dit begint ergens op te lijken. Eerst zijn ze vreselijk blij en kun je de volgende dag voor de klas, dan worden er bergen obstakels opgeworpen maar nu is er dan een toon die ergens toe leidt.' Het toeval wilde dat hij de volgende week drie dagen op het hoofdkantoor voor besprekingen moest zijn. Als hij nou eens op dinsdag met Petra zou afspreken, zou hij woensdag, na afsluiting van de doelstellings- en prognosevergadering voor de komende vijf jaar aan zijn bazen zijn vertrek kenbaar kunnen maken. Maar dan moest hij Petra natuurlijk wel kunnen overtuigen. Ze scheen wat steviger in haar schoenen te staan dan aan het begin van hun correspondentie. Over vijf minuten moest hij die bouwput weer in dus maar snel een mailtje.

Beste Petra,

Avontuur en dynamiek? Valt reuze mee, ik kom overal maar zie niets, hoor alleen maar geldbedragen, hang op vliegvelden, in hotels… Maar terzake: schikt het komende dinsdag? Ik zit dan de hele dag in bespreking in Soest, kan aansluitend om pak 'm beet kwart over zeven bij de Hoge School zijn. Of toch maar een hapje eten? Lijkt me gezellig. Ik ken daar in de buurt nog wel een leuk tentje. Ik betaal. Hoor ik van je?

John

Petra diepte het 06-nummer uit haar rode strakgeplastificeerde assessment-map. Die had ze, naast een eigen persoonlijk opleidingsplan, verleden week in haar postvak gevonden. Ze typte Johns nummer in en kreeg tot haat grote verwondering John rechtstreeks aan de lijn.

'Stoor ik?', vroeg ze enigszins bedremmeld.

'Jij nooit, en ik doe altijd drie dingen tegelijk. Zeg het eens'

'Ik wilde een afspraak maken voor een assessment-gesprek en de door jou voorgestelde dinsdag komt mij ook goed uit'

'Dus we eten en doen gelijk dat assessment?'

'Precies, we begrijpen elkaar steeds beter. Jij kende toch een leuk tentje?' vroeg Petra, die zich steeds makkelijker begon te voelen bij Johns taalgebruik

'Okay, kwart over zeven in de Rietschans, afslag Breukelen op de A1. Akkoord?

'Dat is goed, maar ik heb nog wat voor je.'

'Vertel.'

'Ik doe vandaag nog voor zes uur een portfolio op de bus.'

'Dat is mooi, maar wat moet ik daarmee?'

'Dat is een competentie-criteria-lijst waarmee wij de startcompetentie van onze kandidaten proberen vast te stellen. Je moet hierbij denken aan vragen over je leer- en werkervaring…

'…zie mijn homepage. Petra, stuur me die map, ik vul alles in maar ik moet echt gaan hangen. Mijn adres staat in de handtekening van mijn mails.'

'Ik maak alles onmiddellijk in orde, tot dinsdag', zei Petra en legde met trillende vingers de telefoon op de haak. Ze zat al meteen te denken wat ze die avond aan zou moeten doen om niet geheel in het niet te vallen bij deze flitsende jongeman. Zij was de vijftig inmiddels gepasseerd en had kleding nooit zo erg belangrijk gevonden. Haar man Henk, werkzaam in de zorgsector, had toch een oogafwijking en vond uiterlijk niet zo belangrijk. 'Eigenlijk een nobele eigenschap', dacht Petra, 'maar een beetje Schwung kan geen kwaad'. Daarop verliet ze de Hoge School en fietste linea recta naar Caudia Sträter. Daar kocht ze een fris gestipte jurk tot net boven haar knie, en daarbovenop een getailleerd jasje. Henk zou wel verbaasd zijn over de 500 gulden die van de gezamenlijke postbankrekening afgeboekt zou worden. Bij een vriendin had ze het verpletterende resultaat van een coupe-soleil gezien en dat wilde ze ook. Ze maakte een afspraak voor de komende dinsdag. Tenslotte bezocht ze de Douglas, liet zich uitgebreid adviseren en stapte met een tas vol verzorgende producten met algenextracten en een lekker geurtje weer op de fiets. Ze had al in geen jaren zoveel geld voor zichzelf uitgegeven maar ze vond dat ze zichzelf nu wel eens mocht verwennen. Bij nieuwe werkinhouden past een nieuwe verschijning. Petra vond het tijd voor ommekeer in haar leven: de kinderen studeerden, Henk was tevreden met zijn postzegelverzameling en zijn volkstuin, nu was het haar beurt. Petra had gezin en werk altijd weten te combineren. Haar nieuwe taak als assessor zag zij als een kroon op haar inspanning.

'Wat een dag', dacht John, 'hier moet een eind aan komen: heen weer naar Köln, bespreking in Rotterdam en dan nog even naar Soest… om daar te horen te krijgen dat het allemaal nog sneller moet' Hij zwaaide om tien voor zeven zijn colbert op de achterbank van zijn cabrio, trok zijn Pierre Cardin-das iets losser, zette zijn Ray-Ban op en draaide de parkeerplaats van het hoofdkantoor af. Precies om kwart over zeven was hij bij de Rietschans. Hij liep de deur binnen, vroeg of Petra zich al gemeld had wat niet zo bleek te zijn. Hij nam plaats aan de bar en bestelde een port. Even later werd hij voorzichtig op de schouder getikt en toen hij zich omdraaide, stond daar een vlotte vrouw die John onderzoekend aankeek.

'Ben je al met je assessment begonnen?', vroeg John terwijl hij dacht 'Best een leuk vrouwtje, zou ze getrouwd zijn?'

Petra lachte: 'Nee, natuurlijk niet' en dacht: 'Wat een dynamische man, wat een charisma!'

'Ook een port?' Na deze gezellige kennismaking dineerden ze uitgebreid, John een gevulde eendeborst en Petra een kalkoenfilet met kastanjepuree. Het gesprek ontwikkelde zich voorspoedig, John was voortdurend aan het woord. Toen de Irish coffee kwam, haalde Petra haar assessment-map uit de tas en keek John doordringend aan:

'Ik heb mij gisteren over je portfolio gebogen. Wat goed dat je het al zo snel hebt teruggestuurd. Een aantal zaken zijn me opgevallen en daar zou ik graag nader met je op in willen gaan.'

'Was het niet duidelijk?'

'De beschrijving die je van je werkervaring, cursussen, trainingen en hobbys hebt gegeven, is duidelijk en voldoende, zo zit het wel goed met het vermogen tot het presenteren van informatie - ik zie hoe je dit ook hier doet - je vermogen tot communicatieve interactie en je beroepshouding zijn overtuigend, maar… hoe moet ik het zeggen… wij hebben nog niet echt een beeld gekregen van jouw leerervaringen?'

'Ik leer heel makkelijk'

'Je bevestigt mijn vermoedens, dat bedoel ik namelijk niet.'

'Wat dan wel?'

'Als je een goede leraar wilt worden, moet je niet alleen veel kennis over het vakgebied hebben maar je moet ook in staat zijn een eigen professionele deskundigheid te ontwikkelen.'

'Ik ben een echte professional.'

'Ja, maar het gaat er nou juist om dat je een duidelijk beeld hebt van je eigen kwaliteiten maar ook van je beperkingen'

'I have no limits'

'John', sprak ze op moederlijke toon, 'je moet ook zelfkritisch kunnen zijn en verbeterpunten kunnen aangeven tijdens je leertraject.'

'Aan wie moet ik die melden?'

'Goed dat je dat aankaart, want daar hebben het POP-plan voor.'

'Leg uit.'

'Dat is een persoonlijk ontwikkelingsplan waarin ik de accenten aanbreng - in overleg met jou natuurlijk - voor de zaken waar je aandacht aan moet besteden. Kun je je daar iets bij voorstellen?'

'Geen punt, jij formuleert de doelen, ik haal ze.'

'Oh….motiveren zal dus in jouw sterkte-zwakte-analyse binnen je POP-plan als een van je sterke kanten naar boven komen. Zelfreflectie is zwakker ontwikkeld en samenwerken lijkt me ook niet je sterke kant.

'Klopt', zei John blij, 'ik draai in mijn eentje 30 miljoen omzet per jaar, alleen in Duitsland. In Euro's trouwens.'

'En hoe denk jij met dertig pubers om te gaan die in eerste instantie niet bij jou zijn gekomen om iets te leren?', zei Petra terwijl ze haar ergernis nauwelijks kon bedwingen.

'Wie mij ziet en hoort, weet al snel wat hij wil. En in dit geval is dat leren! Dat lijkt mij toch duidelijk?', zei John en keek Petra enthousiast aan.

Petra was even stil… 'Ja daar twijfel ik niet aan, de motivatie is er, maar je moet ook vakinhoudelijke en didactische vaardigheden opbouwen.'

'Daarom heb ik JOU gemaild.'

'Laat ik je dan iets meer vertellen over je opleidingstraject'.

'Heb je dat nu helder?'

'Ja', zei Petra stralend, 'daar heb ik me tijdens het diner mee beziggehouden, zonder dat jij het in de gaten had. Ik kan je startbekwaamheden nu ongeveer wel inschatten. Inhoudelijk moet er nog wel wat gebeuren.'

'Waar denk je aan?'

'Er komt een instapcursus van drie weken, fulltime aan de Hoge School waarin allerlei verschillende vaardigheden aan bod komen, zoals classroom management…

'Spreekt me aan'

… het opzetten van een les, het inzetten van ICT…

'Ook een van mijn sterke punten'

… en na die drie intensieve weken moet jij zonder al teveel problemen op die school in Den Haag kunnen beginnen. Het contact met ons is dan minimaal. Er komen nog een aantal themagebonden terugkomdagen. De SPD en je collega's spelen een belangrijke, ondersteunende rol binnen jouw leertraject. Zij sturen jou aan en bij waar nodig. Dit noemen wij 'collen'.

John nam nog een trek van zijn Davidoff-sigaret en trok een wenkbrauw op: 'Collen?'

'Ja', zei Petra enthousiast, 'dat is een geheel nieuw concept, ontwikkeld door onze onderwijsdeskundige en het staat voor collegiaal ondersteunend leren'.

'Ik verwacht dat niet nodig te hebben.'

'Maar dat is wel een belangrijke voorwaarde om aan de opleiding mee te kunnen doen?'

'Goed, als jij het wil.'

'Het is geen kwestie van willen', antwoordde Petra enigszins geïrriteerd, 'het is een belangrijke voorwaarde om jouw leertraject te laten slagen'.

John wenkte de ober. 'Nog een whiskey, Petra?' Ze kon hem amper weerstaan.

'Nee, ik moet nog rijden, dus doe mij maar een Spa-blauw'

John keek haar van achter zijn sigaret guitig aan: 'Okay John, doe mij dan nog maar een portje', en bij zichzelf dacht ze: 'Was mijn Henk maar zo charmant'.

'Maar om nog even terug te komen op waar we het over hadden, je moet wel weten waar je aan begint. Het zal een hele andere manier van denken en werken zijn dan jij gewend bent.'

'Daar heb ik een punt. Moeten jongens als ik niet voor een cultuuromslag zorgen? Ik noem: concurrentie, IT, communicatie, job-hoppen… met dat collen van jou komt dit land er nooit weer bovenop.'

Petra raakte een beetje geïrriteerd en dacht: 'Wat een eigenwijze vogel, maar ook wel weer innemend. Die man heeft goede ideeën en weet zichzelf goed aan de man te brengen.' Ze dacht even over een antwoord na en toen kwam het: 'Je moet het zien als een wederzijds proces, misschien kunnen SPD en collega's wel iets van jou leren. Maar jij moet ook leren open te staan voor hun context.'

'Context?'

'Ja, hun ideeën en ervaringen'

'Mag ik je een idee aan de hand doen?', vroeg John.

'Daar sta ik altijd open voor.'

'Ik heb mijn didactisch concept al klaar: van vroeger herinner ik mij dat wij kinderen de hele dag onder de duim werden gehouden. Wat je moet doen, is gebruikmaken van de energie van die kinderen.'

Er zat toch echt meer in die man dan Petra in eerste instantie dacht. Hij had niet alleen een vlotte babbel, good looks en uiterst charmant gedrag, maar hij hield er ook nog eens goede ideeën op na. Petra begon zich een beetje rozig te voelen van de port en de wijn bij het eten en zei tegen John: 'Vind je het goed dat ik dat wat we allemaal besproken hebben, meeneem en jou binnenkort een uitwerking van dit gesprek opstuur en dat op maat gesneden POP-plan?'

John gaf Petra ter bevestiging zijn business card en trok tegelijkertijd zijn credit card. 'Maakt u even een rekeningetje' zei hij tegen de ober en tegen Petra: 'Ik trek het wel af, dat komt wel goed, net als die opleiding bij jou.' Daarna hielp haar in haar mantel, begeleidde haar naar haar auto. Petra bedankte John voor het geanimeerde gesprek: 'Oh, voor ik het vergeet, hier heb je het telefoonnummer het Reve Lyceum in Den Haag, de heer Scheltemae wacht op een telefoontje van je voor een sollicitatiegesprek.' Daarna reed ze weg. Ook John stapte in zijn auto, checkte zijn SMS-berichten, luisterde zijn voice mail uit en wapte even naar de beurs van Amsterdam. 'Het gaat met mijn aandelen net als met die opleiding: ik ga het helemaal maken. Die Scheltemae zal aan mij een hele goede hebben. Ik geloof in mijzelf, en als ik dat geneuzel lees over de tweede fase, dan staan die mensen er niet achter. Zonder dat loopt niets. Maar eens kijken hoe dat bij Scheltemae op school zal zijn.' John stopte een fijne cd in zijn player, trok op en reed voldaan naar huis.

Hoewel John die nacht maar vier uur geslapen had, was hij de volgende dag in opperbeste stemming naar Soest gereden: vandaag maak ik mijn vertek bekend. John had het juiste moment afgewacht en toen toegeslagen: 'Ik stop'. De directietafel was op slag stil. De directeur hervond zich snel: 'John, wat maak je ons nou? Bij wie ga je werken?'

'Onderwijs, van Dinteren, onderwijs. Ik ben aan een nieuwe uitdaging toe.'

Van Dinteren leunde achterover: 'Ik weet het, dit land heeft behoefte aan jongens als ons. Ik snap dat je daar kansen ziet. Het is hier consolideren en uitbouwen, daar ligt nog een onontgonnen terrein. Maar je kunt ons toch niet laten zitten? Dit bedrijf is door jou groot geworden. Jij hebt ons de weg gewezen! En kunt nog heel veel betekenen!'

John zweeg. Van Dinterens blik verried een kleine paniek: 'Ik verhoog je salaris met 35 procent, je krijgt van de aanstaande aandelenemissie 30.000 opties , dat is 15 procent van het totale pakket, je mag van mij deze zomer aansluitend op de conferentie in Dallas drie weken geheel verzorgd door des States touren, maar alsjeblieft…. blijf!'

'Nee', zei John,'al maak je me directeur van deze tent. Ik ga verder in het onderwijs.'

'Maar wie doet de sales in Duitsland?' riposteerde Lexmond, de vice-president van het concern, 'John, jij hebt ons daar op de kaart gezet, we zijn nog lang niet uitgegroeid.. dat weet jij ook. Gisteren heb je fantastische cijfers gepresenteerd. Maar wie gaat die kar trekken?'

John hoorde het gelaten aan. 'Geen idee, maar ik niet meer'. Onderwijl was hij opgestaan, had zijn colbertje aangetrokken en liep een rondje rond de directietafel. De stemming was geheel teneergeslagen, alleen John straalde. 'Jammer, we zullen je missen, een leegte laat je achter' waren de woorden die John bij het nemen van het afscheid van zijn chefs in ontvangst nam. 'We spreken nog wel even af op welke termijn alles stopt' sprak John nog om de hoek van de deur.

Daarna verliet John het pand en keerde, na een tussenstop bij de McDonalds bij Zwolle-Noord, huiswaarts. Thuis las hij in de Metro, die iemand in dat restaurant had laten liggen, een interessant artikel over de tweede fase met de veelzeggende titel 'Leerlingen lijken zich niet zo druk te maken over het studiehuis'. 'Wat is dat voor lakse houding? Dat moet anders', dacht John en las vol belangstelling de meningen van enkele leerlingen, docenten en lerarenopleiders. 'Het plan is gemaakt door mensen op leeftijd. Die dachten terug aan de HBS. Dat was nog eens een goede school: veel vakken en een brede scholing…' John schoot in de lach: Nee he, toch niet die hippies van vroeger weer die dit land opnieuw naar de filistijnen helpen…? En wat is dit: Frans 1? Morgen zou hij proberen om die Scheltemae eens te pakken te krijgen. John schoot door zijn vijftig e-mails heen en zocht daarna voldaan zijn bed op.

Petra zat de volgende ochtend aan haar bureau en las het persoonlijk ontwikkelingsplan nog eens door dat ze net voor John geschreven had. Voordat ze dit naar John zou mailen liet ze het gesprek in de Rietschans nog even de revue passeren. Ze was er aan de ene kant van overtuigd dat John met zijn achtergrond en motivatie voldoende kans van slagen had op een school als het Reve Lyceum. De school had sinds een aantal jaren wat interne problemen; een dalend aantal aanmeldingen, een intern conflict met het bestuur, een verouderd docentencorps en uit de voorlichtingsboekjes sprak geen duidelijke visie. John, met zijn potentie mensen te motiveren en processen aan te sturen, zou voor een frisse wind in de school kunnen zorgen. Met zijn Duits zat het ook wel goed. Hij had een betere uitspraak dan veel van zijn toekomstige collega's. En idiomatisch en grammaticaal was het ook in orde, hoewel tijdens het gesprek gebleken was, dat hij niet wist waarom je de dingen in het Duits zo zegt zoals je ze zegt. Aan de andere kant had Petra wel haar twijfels over de vakdidaktische competenties van haar kandidaat. Zelfreflectie was duidelijk niet zijn sterke kant en hij was ook wel erg van zichzelf overtuigd. De combinatie van deze twee dingen zou, mits John niet goed aangestuurd zou worden, een vervelend type leraar kunnen opleveren. Dit zou jammer zijn en moest voorkomen worden.

Petra schreef het volgende mailtje aan John:

Beste John,

Ik wilde je nog bedanken voor de gezellige avond. Naar aanleiding van ons gesprek doe ik je bij deze je persoonlijk ontwikkelingsplan toekomen (zie attachment).Ik heb hierin een sterkte- zwakte analyse gemaakt, die de basis is voor je toekomstige leertraject. Zoals ik gisteren al aangaf zit het met je kennis van het Duits wel goed om in de onderbouw les te kunnen geven. Om een goede leraar te worden zul je echter vakdidactische bekwaamheden moeten ontwikkelen. Hiervoor vind je in het attachment een vijftal gerichte opdrachten, waar je na de intensieve cursus van twee weken aan de Hogeschool, mee verder zult moeten. Zie je dat zitten? Nog een belangrijke vraag: heb je al een afspraak met de rector van het Reve Lyceum gemaakt? Zo niet, doe dit zo snel mogelijk, want zonder baan in het Onderwijs kun je niet aan je opleidingstraject beginnen. Als de school met je in zee wilt, dan moeten zij de assessmentkosten op zich nemen. Mochten ze daar zelf niet over beginnen, breng dit dan zelf ter sprake! Succes, ik hoor nog wel van je.

Groeten,

Petra van der Wiel

Terwijl John de na het gesprek met Petra op weg was naar Osnabrück, belde hij het Reve Lyceum in Den Haag. Scheltemae kon hij niet direct spreken want die was met de boekhouder in onderhandeling, zo meldde een norsige conciërge. Op de vraag of Scheltemae hem terug kon bellen antwoordde de conciërge dat het wel even kon duren. Pas tegen tienen 's avonds - John was op weg naar huis - belde Scheltemae terug.

''Ik kon U niet eerder belen, mijnheer. Ik kwam er met de boekhouder niet meer uit. Komend schooljaar verlaat bijna twintig procent van de leerlingen de school. Al die vergoedingen lopen we mis, ik krijg geen leraren mee, ik weet het echt niet…'

''Duidelijk werk aan de winkel, Scheltemae'', zei John in zijn carkit, onderwijl een nieuwe cd opzettend. 'Maar terzake, ik ben uw nieuwe leraar Duits.'

''Oh,… eh ja… dat is even een punt. U bent zij-instromer?

''Ja, alhoewel die termen nogal eens wisselen. ZIB heet ik ook wel.''

''Het probleem is het volgende, mijnheer…, hoe was de naam ook al weer?''

''Zeg maar John.''

''Goed mijnheer John, het probleem zijn de assessmentskosten van de Hoge School. Die kan ik niet betalen.''

''Hoeveel is het?''

''Vijfentwintighonderd gulden, waar haal ik ze vandaan?'' zei Scheltemae op bijna huilende toon.

''Is dat alles? Man, daar kom ik niet eens een halve middag voor spreken. Nee, dat betaal ik zelf.''

Het was even stil geworden op de lijn. Scheltemae wist niet hoezeer hij John moest bedanken. Ze spraken af dat ze elkaar binnenkort eens zouden ontmoeten. John kreeg een tweede gesprek binnen en moest snel afsluiten. Het zijn nog altijd dezelfde goedwillende amateurs als vroeger dacht John vergenoegd bij zichzelf, terwijl hij over de Autobahn voortzoefde.

Thuisgekomen opende hij zijn mailbox en een onafzienbare lijst van binnengekomen berichten vulde zijn postvak. Eén mailtje was van een rood uitroepteken voorzien: Petra van der Wiel. Vol spanning opende John dit bericht als eerste maar helaas, niets dan zakelijke tekst. En weer dat gezeur over die vakdidactiek. Zelfstandig leren was toch het motto? Daar komt toch geen didactiek aan te pas? John was bijzonder nieuwsgierig naar het attachment. Hij typte gelijk zijn antwoorden bij de vragen.

1 Bereid een les uitgebreid op papier voor. Daarin moeten de leerdoelen duidelijk omschreven zijn. Hoe legt U het uit? (In de intensieve cursus op de Hogeschool wordt dit in theorie geleerd).

Zie attachment.

2. Neem een les van uzelf met video op en analyseer de beelden.

3. Houd een aantal interviews met leerlingen.

4. Houd een aantal interviews met collega's..

Zodra ik voor de klas sta, stuur ik je de beelden en de interviews.

5 Analyseer een leergang voor de onderbouw.

Welke leergang?

John kopieerde deze tekst naar de body van een mailtje. 'Nu nog wat vulling voor dat attachment'', dacht hij. Hij belde een vriend die biologie onderwees.

''He Pieter, hoe doe jij dat?

''Ach, je pakt een onderwerp, doe maar iets met naamvallen, zet erbij wat ze al weten, wat je toevoegt en waar je uit wil komen. Uitleg tien minuten, oefenen, bespreken, en de rest van de tijd doe je een luisteroefening. Let wel even op het opwarmen.''

''Opwarmen, geef je ook al koken tegenwoordig?''

''Ja, bij verzorging… 't is wat… maar ik bedoel dat je alles even inleidt.''

''Natuurlijk. Moet ik verder nog ergens op letten?''

''Nou ja, gebruik van media, daar kicken ze wel op.''

''Iets met m'n lap top?''

''Bijvoorbeeld. Kijk eens op Digischool, misschien hebben ze daar ook wel iets voor Duits.''

John surfde naar de Digischool.

''He, kijk aan, uitleg grammatica…''

Samen met Pieter realiseerde John zijn eerste les. Het lesontwerp stond uiteindelijk op een mooi spreadsheet en ook de Powerpoint-presentatie die John bij de uitleg van de voorzetsels met de derde of de vierde naamval had gemaakt, stuurde hij op naar Petra.

''Pieter jongen, bedankt. Als ik je weer zie, krijg je een sigaar van me.''

''Succes man, see you.''

John genoot van zijn eerste les. Dit was waar het om ging in het leven: wat overbrengen. ''Heel wat beter dan deze shit'', dacht hij bij het lezen en verwijderen van al die andere mail. ''Wat een junk, nu eerst maar een whiskey….'' Voldaan rookte John nog een sigaar en verdween daarna naar zijn bed.

[Volgens mij ben ik dat POP-plan vergeten. Maar de inhoud daarvan is me ook niet duidelijk. Kunnen we doen dat je vergeten bent om dat bij te sluiten? Of zat dat in hetzelfde attachment?]