ZJWIER

   
woeŽne boave de BeŽssebeŽk

weŽ, wat, woeŽ

Swier -Zjwier
De spelling op oude kaarten:
in 1558: Schwyer; 1705 Schwyer; 1778 Sweyer; 1810: Schwyr; 1842: Sweijer; 1912: Zwier (in het dialect allemaal uitgesproken als Zjwier of Sjwier).
Swier is een gehucht in Zuid-Limburg nu behorend tot de gemeente Nuth. Vůor 1982 was Swier (met Vink, Laar, Brommelen en kerkdorp Wijnandsrade) onderdeel van de gemeente Wijnandsrade (plaatselijk dialect: WieŽnesroa).

Met Wijnandsrade is Swier van oudsher op cultureel en kerkelijk gebied eng verbonden en nog steeds gaat de bevolking van Swier via de Swierderkerkweg naar de kerk en naar school. Swierdenaren  worden gedoopt, doen de communie en trouwen in "Roa". Velen liggen er begraven naast de St. Stephanuskerk nabij  kasteel  Wijnandsrade.
Kasteel Wijnandsrade (1554 en 1719) in de volksmond: 'G'n Hoes', idyllisch gelegen aan gracht en vijvers naast de kerk, is gebouwd  waar in de Middeleeuwen een  versterkte nederzetting stond. (zie luchtfoto 1978)
De lange oprijlaan die vanaf de ingangspoort omhoogloopt over de Hulsberger- en Bissebeek tot bij de Bongard is aan weerszijden beplant met  Lindenbomen: de zgn.  Lingelei.
KesjtieŽl WieŽnesroa in 't WieŽnesroas

Folklore en tradities
Boerenverhuisdag: Dinsdag na beloken pasen. 
Eieren ophalen: in de de week voor de Goede Week door de koster en de mulder (molenaar)
Winterkermis: 2e Kerstdag t.g.v. naamfeest patroonheilige
H. Stephanus. Feest op  de laatste kermisdag: De Kermisman als stropop wordt begraven.
Processie: 1e zondag na Pinksteren.
Carnavalsvereniging de Veldkretsers opgericht in 1965
Duivenclub
SjŲtterie tot eeuwwisseling (1900)
Waterleiding en electriciteit rond 1925, daarvoor haalden de inwonersj het water bij de gemeentelijke pomp bij 't kruutske in Swier.

Op een gemeentekaart uit 1866 van de gemeente Wijnandsrade is te zien, dat er in Swier meer  huizen liggen dan in  Wijnandsrade-dorp.
In de gemeente wonen dan 500 mensen en de oppervlakte bedraagt 782 bunders. 
In 1946 telt de gemeente 847 inwoners.
Na 1980 groeit  Wijnandsrade-dorp uit tot een geliefde woonplaats en op dit moment  liggen er meer dan 500 woningen. 
Swier is in de loop der tijden hetzelfde langgerekte
straatdorp gebleven. Einde jaren 60 zijn er helaas diverse karakteristieke panden afgebroken. Daarvoor in de plaats kwamen enkele  nieuwe woningen.
Sedert 1982, bij de gemeentelijke herindelingen, horen Swier en Wijnandsrade bij de gemeente Nuth.
Actuele gegevens over Swier van de gemeente Nuth




Zjwier in 1990


De taal, zjwiers
De bevolking spreekt een mooi zangerig dialect.
Heel opvallend is de e-naslag in woorden met
ee- ie-, oe- en uu- zoals: beŽk (beek),
mieŽ (meer), roeŽd (rood), vuuŽr (vuur)
en de naslag in ao-woorden zoals: RaoŽ (ook geschreven als Roa), baoŽve (boave) (Wijnandsrade, boven).

Vroegste  geschiedenis:
De Romeinen (Ī 50 tot 400 n. C.) hebben in Swier enkele nederzettingen (villae?) gehad. Gevonden resten ten noorden van de Molenweg en ten zuiden van Swier, in de beemden van de Luiperbeek, getuigen hiervan.
De weg door Swier zou in die tijd een secundaire weg zijn geweest richting de hoofdweg. (Deze laatste, tegenwoordig Via Belgica genoemd, liep van Keulen via Rimburg, Heerlen, Ransdaal, Valkenburg, Maastricht, Tongeren naar Boulogne-sur-Mer in Frankrijk)


 


 

info

De huizen en boederijen van Swier liggen in lintbebouwing op een langgerekte hoogte, die  parallel loopt met  de Bissebeek.
Deze beek ontspringt in Hulsberg bij Wissegracht  en mondt uit in de Geleenbeek bij Brommelen. 
Het gehucht is gesitueerd  tussen vier uitgestrekte velden (akkers)
* 't Roaderveld (zijde van  Wijnandsrade. Vanuit Roa zegt men:"Zjwierderveld")
* 't HŤllebrokerveld (kant van Hellebroek)
* 't Geweustroaderveld (richting Weustenrade)
* 't  Huuskesveld (richting Klimmen)
Het geheel wordt begrensd door de Hulsbergerbeek, de Geleenbeek en de Luiperbeek.

De beken, de beŽke:

BeŽssebeŽk (Bissebeek)
HulsbergerbeŽk (Hulsbergerbeek)
de SieŽp (Syp)
GeleŽnbeŽk (Geleenbeek).


Wegen, paden, straten en stegen
WeŽg, pajer, sjtroate, gatse

Zjwier-dorpstraat- (Swier)
WeŽg achter Zjwier (Weg achter Swier)
Dresegats (Landweg), PŲtweŽg (Lang Gats)(nu Landstraat)
Sjtammerieke, de Lange Rein
ZjwierderkŤrkweŽg (Swierderkerkweg)
Bůngerd (Bongard)
Ouwe muuŽleweŽg (oude molenvoetpad)
g'n Wales
g'n BŲsjke
g'n HeŽllig
g'n ZieŽp
ZieŽve BoeŽnder
Lingelei (Allee)
KickeweŽg (Kickenweg)
BieŽsseweŽg (Biessenweg)
Joakobsgats;
Mannegats (verdwenen);

't KleŽ getske (Swierder voetpad)
hat  'nen tieŽdlank in d'r 20ste ieŽw Sjteinsgetske geheisje ůmdat aan beids ing, i Zjwier (aan 't kruutske) en i g'n HŤllebrook, 'n familie Sjteins woeŽnde! Ging me vruuŽger (weŽg is aafgesjloate in 1963), ''t gets aaf' dan koam me ieŽsj aan de VossekoeŽl, dan op de Sjoapsdrees, op d'r HoeŽningsberg, 't SjŲtspummelsgetske en in de Gebrande Wei um dan op ge Breuke (in HŤllebrook, foto onder) aa te komme.
Hellebroek foto Els Diederen ©
MuuŽleveld- MuuŽleweŽg (Molenweg)
Brůmmele (Brommelen)


Buurgehuchten:

Kerkdorp Roa of Wienesroa (Wijnandsrade) 
Geweustroa (Weustenrade)
HŤllebrook (Hellebroek)
GerieŽsjbrich (Retersbeek)
ge Loar (Laar)
(op) de Vink
(op) Hunnekem.

Enkele grote hoeven:
* de Bůngerd (Bongard)
* de ouw Bůngerd (oude Bongard)
* Brommelerhoaf  (Hoeve Brommelen)
* hoaf Brůmmele (met watermolen aan de Syp-Geleenbeek)
* Zjwierderhoaf (hoeve Swier)

Inwoners, inwoeŽnesj

De meeste inwoners waren vroeger werkzaam op het land. Naderhand in de kolenmijnen.
Bekende Zwierse
familienamen
en typische
voornamen


samenstelling: els diederen 2003
"MieŽne opa Joep Steins en mien mam, Lieske, koame va Zjwier" ©© els diederen
©
weblogo
        en
        link 
        naar els diederen-website ©

dialect
literatuur
kruutskes
foto's
weŽg
op kaarte
historie
links
buur
gehuchten
truk/terug/back paortklopper Zjwier foto Els Diederen ©
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Creative Commons Licentie

Wijnandsrade luchtfoto kasteel en kerk 1978

 

Luchtfoto van Wijnandsrade, kasteel, kerk en dorp in 1978