Indien je een menstruatiecyclus hebt die korter duurt dan 24 dagen, dan spreekt men van polymenorroe. De mogelijke oorzaken van oligomenorroe (lange cyclus) lopen gelijk met die van polymenorroe (korte cyclus). Als de laatste menstruatie laat en pijnlijk was, moet je denken aan een miskraam of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Een andere oorzaak is een cyste op de eierstokken. Doorgaans heb je dan hele perioden geen bloedingen, afgewiseld met perioden van onregelmatige bloedingen zonder pijn. Verdere mogelijke oorzaken zijn een te traag werkende schildklier, een ontsteking van het baarmoederslijmvlies of het begin van de menopauze.
Hyperprolactinemie
Hyperprolactinemie is de overmatige productie van het hormoon prolactine (een melkproducerend hormoon) door de hypofyse. Hyperprolactinemie remt de hypothalamus en onderdrukt hiermee de ovulatie. symptomen oorzaken behandeling
Symptomen prolactinemie
Bij vrouwen behoren tot de symptomen van deze aandoening onder meer galactorroe (zogenaamde tepelvloed: de productie van melk bij niet-zogende vrouwen) en anovulatie (als een vrouw niet ovuleert).
Oorzaken prolactinemie
Hyperprolactinemie kan worden veroorzaakt door verschillende factoren zoals: Goedaardige gezwellen van de hypofyse (genaamd prolactinomen). Schildklieraandoeningen. Sommige kalmerende middelen, hoge bloeddrukmedicaties en antimisselijkheidsmedicijnen. Orale anticonceptiemiddelen en drugs (zoals marihuana).
Behandeling prolactienemie
De oorzaak dient te worden vastgesteld. Verhoogde prolactineniveaus kunnen worden vastgesteld met een bloedtest. Een nader onderzoek van het hoofd (MRI scan) kan nodig zijn om een een prolactinoom of schildkliertumor uit te sluiten, in het bijzonder als u symptomen ervaart zoals wazig zien. Voor de bestrijding van hyperprolactinemie kunnen afhankelijk van de onderliggende oorzaak zowel medicijnen als chirurgische methoden worden toegepast: Bromocriptine wordt gebruikt om overmatige prolactineniveaus te verminderen. Clomifeen wordt soms gebruikt om de ovulatie op te wekken. Chirurgie wordt alleen gebruikt om eventuele tumoren te verwijderen (een meer riskante procedure).
Mogelijke stoornissen van de maandelijke bloeding bij de vrouw(o.a.):
- abnormale vaginale bloedingen:
- amenorroe: uitblijven van de menstruatie
- dysmenorroe: menstruatiepijn
- menorragie: hevige en langdurige menstruatie
- oligomenorroe: lange en onregelmatige tussenpozen tussen twee menstruaties
- polymenorroe: korte en onregelmatige tussenpozen tussen twee menstruaties
Mogelijke verschijnselen (o.a.)
Lichte tot ernstige pijn in de onderbuik (bij menooragie), hevige bloedingen (bij menorragie), onregelmatige menstruatiecyclus (bij bij oligomenorroe en poligomenorroe), vruchtbaarheidsstoornissen (= infertiliteit) of het geheel uitblijven van de menstruatie ( amenorroe).
Mogelijke oorzaken (o.a.)
- onbekend ( primaire stoornissen)
- bekend ( secundaire stoornissen), afwijking in de vaginale functie, onvruchtbaarheid (infertiliteit) als gevolg van een stoornis in de geslachtshormonen-huishouding of een psychische stoornis.
Mogelijke behandelingen (o.a.)
De behandeling is geheel afhankelijk van de oorzaak van de menstruatie-stoornis.
Veel vrouwen hebben last van menstruatiepijn. Maar hoeveel pijn is normaal, en wanneer wordt de pijn abnormaal?
Menstruatiepijn is normaal indien dit aanvoelt als lichte krampen. Deze ontstaan doordat je baarmoeder zich samentrekt om het baarmoederslijmvlies af te stoten. Een pijnstiller zal in dit geval vaak niet nodig zijn. Erge pijn is meestal niet normaal. Als je een aantal dagen in de maand thuis moet blijven van school of werk omdat je pijn hebt dan is het beter om je huisarts te raadplegen. Zeker als je naast de pijn bijkomende klachten hebt tijdens de menstruatie, zoals darm- en/ of blaasproblemen (bijvoorbeeld obstipatie, diarree of pijn bij plassen) of andere klachten die duidelijk in verband staan met je menstruatie zoals een zeer hevige bloeding, een langdurige bloeding, bloed bij de urine, bloedverlies uit de darmen, misselijkheid en/of braken. Een pijnlijke eisprong in combinatie met klachten rond de menstruatie kan ook een goede reden zijn om de huisarts te raadplegen. Verder is het aan te raden om de huisarts te raadplegen als je klachten rond de menstruatie pas ontstaan nadat je eerst een aantal jaren geen of weinig klachten hebt gehad tijdens de menstruatie of als de pijn of overige klachten anders zijn dan voorheen. Als laatste is het mogelijk dat de menstruatiepijn steeds langer duurt of steeds vaker terugkomt ook als je niet ongesteld bent raadpleeg ook dan de huisarts. Het kan zijn dat de huisarts na een gesprek pijnstillers voorschrijft of de anticonceptiepil tegen de menstruatiepijn. Dit kan in een aantal gevallen voldoende helpen, helpt het echter niet of gedeeltelijk, of komen je klachten na een tijdje weer in alle hevigheid terug, vraag dan je huisarts om een doorverwijzing naar een gynaecoloog. Het kan ook zijn dat de huisarts een inwendig onderzoek verricht waardoor hij een aantal mogelijke oorzaken van de pijn kan achterhalen of uit kan sluiten. Ook kan hij zelf met het voorstel komen je door te verwijzen naar een gynaecoloog. Een gynaecoloog heeft meer mogelijkheden en kennis om de oorzaak van de pijn te achterhalen. Er hoeft geen aanwijsbare oorzaak te zijn voor de pijn tijdens de menstruatie. Maar het kan zeker wel erg lastig en vervelend zijn. Als mogelijke oorzaken uitgesloten zijn kunnen pijnstillers, een warme kruik of bad of de anticonceptiepil deze klachten gelukkig wel goed tegen gaan. Bij ongeveer tien procent van de vrouwen is endometriose de veroorzaker van de pijn. In dat geval is er een grotere kans dat zelfzorgmiddelen zoals pijnstillers of een warme kruik onvoldoende verlichting brengen. Als jij of je huisarts vermoed dat je klachten kunnen komen door endometriose dan is het belangrijk dat een gynaecoloog de diagnose stelt waarna een goede behandeling kan worden gekozen. Deze behandeling kan bestaan uit het continu doorslikken van de anticonceptiepil, het gebruik van andere hormonen die je tijdelijk in de overgang brengen, een operatie of een combinatie van hormonen en een operatie. Afhankelijk van jouw persoonlijke situatie wordt er voor een bepaalde behandeling gekozen. Endometriose is goedaardige maar chronische ziekte die erg belastend kan zijn voor een vrouw maar het kan ook een ziekte zijn waar je niet zoveel last van zult hebben. Het is een onderkende, onbekende en vaak onvoorspelbare ziekte. Endometriose kan verminderde vruchtbaarheid veroorzaken, mede daarom is belangrijk niet af te wachten als je ernstige menstruatiepijn hebt. Belangrijk om te weten is dat endometriose voor kan komen bij alle vrouwen in de vruchtbare levensfase. Het idee leeft nog steeds dat endometriose een ziekte zou zijn die pas voor komt na het dertigste levensjaar. Andere oorzaken die een gynaecoloog of in sommige gevallen een huisarts kunnen vaststellen zijn een ontsteking, een cyste of een myoom ofwel vleesboom (vaak wordt deze pas rond het 35ste levenjaar ontdekt, het kan echter ook eerder voorkomen). Bij jonge meisjes komen pijnlijke menstruatie wat vaker voor, en dit is dan niet direct een aanleiding tot ongerustheid. Deze zullen echter met de tijd minder pijnlijk moeten worden. Is dit niet het geval raadpleeg dan de huisarts.
Wat is endometriose?
Iedere maand bouwen hormonen het baarmoederslijmvlies op. Bij elke cyclus wordt dit baarmoederslijmvlies afgestoten en ontstaat de menstruatie. Normaal gezien blijft dit slijmvlies in de baarmoeder. Wanneer zich dit nu buiten de baarmoeder gaat verspreiden en hecht op allerlei andere organen als darmen, blaas, eierstokken spreekt men van endometriose (endo=binnen).
Bij bijna elke vrouw komt tijdens de menstruatie wel wat bloed in de buikholte voor, maar niet elke vrouw krijgt endometriose. Kennelijks spelen andere factoren een rol, zoals het afweersysteem. Ook erfelijkheid is van invloed: bij vrouwen die een zuster of moeder met endometriose hebben, komt endometriose vaker voor. Endometriose wordt in Derde Wereldlanden minder vaak gezien dan bij ons. Vrouwen in westerse landen hebben tijdens hun leven meer menstruaties, waardoor kans op endometriose vaker voorkomt. Uit dierproeven blijkt dat milieuvervuiling met bijvoorbeeld dioxinen en PCB's de kans op endo verhoogt. Of dit ook bij de mens een rol speelt is niet duidelijk. Overigens komt heftige endometriose voor bij 1% van de vrouwen in vruchtbare leeftijd. Welke behandeling er gekozen wordt, hangt af van de klachten. Is er alleen buikpijn en geen kinderwens, dan zal geprobeerd worden met medicijnen de menstruatie uit te laten blijven. Bovendien hoopt men dan dat hierdoor het baarmoederslijmvlies verschrompelt en niet weer aangroeit. Soms is een operatie nodig om de verklevingen weg te nemen en de cysten te verwijderen. Is er een kinderwens, dan zullen er soms zes tot negen maanden medicijnen worden gegeven om de endometriose te laten verdwijnen. Ook kan direct tot operatie worden besloten of meteen reageerbuisbevruchting worden voorgesteld. Dit laatste hangt niet alleen af van de ernst van de endometriose, maar bijvoorbeeld ook van de leeftijd van de vrouw en en kwaliteit van het sperma.
De verschijnselen van endometriose
Pijn bij menstruatie
Je kunt krampen hebben die zo ernstig zijn dat je één of meerdere dagen niet normaal kunt functioneren of zelfs in bed moet blijven. Bij veel vrouwen begint de pijn steeds vroeger in de cyclus; endometriose begint met pijn tijdens de menstruatie, daarna pijn vóór en tijdens de menstruatie en nog later kan het gebeuren dat er een aanhoudende pijn is, die soms vóór of tijdens de menstruatie verergert. Ook geslachtsgemeenschap kan pijnklachten geven. Soms gaat de pijn tijdens (of vóór) de menstruatie samen met verschijnselen die te maken hebben met prikkeling van het buikvlies, zoals braken, misselijkheid, verstopping of diarree. Verder kun je last hebben van allerlei andere menstruatieverschijnselen als rugpijn, hoofdpijn, pijn in de benen, draaierigheid, vermoeidheid, koorts, opgezette borsten of het koud hebben.
Te langdurige menstruatie (menorragie)
Hevig en langdurig bloedverlies tijdens de menstruatie kan bloedarmoede veroorzaken. Soms houden de bloedingen bijna zonder einde aan, vooral als de endometriose in de baarmoederwand zit (adenomyose).
Last bij plassen en ontlasting
Darmen en blaas reageren op de krampen van de baarmoeder. Daardoor kun je voortdurend aandrang voelen. De aandrang en het naar de w.c. gaan zelf kunnen ook erg pijnlijk zijn.
Een pijnlijke vagina
De vaginawanden kunnen zo dik worden dat het moeilijk of zelfs onmogelijk is iets (tampon, speculum, penis) in de vagina te brengen. In de tweede helft van de cyclus verergeren deze pijnen vaak.
Depressiviteit
Alhoewel depressiviteit, prikkelbaarheid of humeurigheid niet specifiek zijn voor vrouwen met endometriose, (veel vrouwen hebben hier immers last van tijdens een bepaalde periode van de cyclus) is het toch zo dat je lichamelijke gesteldheid grote invloed heeft op je geestelijke gesteldheid. Het kan moeilijk zijn om een evenwicht te vinden tussen ziek zijn en gezond zijn. Tussen wel en geen aandacht vragen voor je endometriose. Belangrijk hierbij is hoe je omgeving erop reageert. Vindt men dat je je aanstelt of nemen ze je serieus? Helaas is het toch nog vaak zo dat klachten die met de menstruatie te maken hebben, weggewuifd worden met de opmerking 'dat hoort er nu eenmaal bij'. In het algemeen zal je op veel onbegrip stuiten.
Onvruchtbaarheid
Hoe vroeger de diagnose wordt gesteld, hoe groter de kans is dat je vruchtbaar blijft en zwaardere ingrepen voorkomen kunnen worden. Er is een aantal oorzaken voor het uitblijven van een zwangerschap aan te wijzen. Eén daarvan is dat de endometriose zich vastzet op de eierstokken, zo dat het 't loslaten van een eicel verhindert. Een andere oorzaak kan zijn dat de eileiders verkleefd zijn geraakt, dat wil zeggen dat de wanden van de eileider aan elkaar vastzitten. Ook is het mogelijk dat de eileider weinig beweeglijk is (bijvoorbeeld door verklevingen of littekenweefsel), waardoor deze zich niet naar de eierstok toe kan bewegen om het eitje op te vangen. Ten slotte kan het bevruchte eitje door een cyste belemmerd worden bij het innestelen in het slijmvlies van de baarmoeder.
Endometriose en zwangerschap
Men is niet zeker waarom endometriose een zwangerschap tegenhoudt. Men zegt wel dat de endometriose een stof afscheidt waardoor zwanger raken op een natuurlijk manier zeer moeilijk wordt. Dit hangt wel samen met de gradatie van de endometriose.