De bierbrouwpagina van Erwin Veltkamp

De installatie is van het herms type.

(Heat Exchange Recirculating Mash System .zoiets als koffiezetten maar dan anders..)

vol trots	de HLT (hot liquor tun)
details van de maischtun.	de pomp .
goed is ook te zien de brander	Wie was gister na het feessie zijn vrouw vergeten?? Graag ophalen voordat ze wakker wordt!!.
(tonnie v laarhoven bedankt!)

op deze foto is goed te zien hoe de filter van de maish werkt, gewoon een ringleiding met zaagsnedes.(werkt prima!)		Om de wort rustig op het graanbed te laten “vloeien” stroomt door de gaatjes aan de zijkant de vloeistof rustig terug.
voorbeeld van perfect laswerk (Haverkate carrosseriebouw in Delden)		Het snoepje van de installatie:de warmtewisselaar in de HLT. Ik gebruik deze ook om de wort te koelen, zo is een tegenstroomkoeler overbodig . (buurman Dikkers bedankt!!)
het aanzuig buisje in de kookpan is voorzien van een filter (ex zeef!) om de restanten van de hop in de kookpan te houden. Geheel RVS (ook de slang-klem!!)behalve het pijpje dus (mijn vrouw zoekt zich soms het ongeluk naar de zeef in de keuken!!)		maisch pan in aktie ,een brand biertje!
Teken mijn gastenboek		Bekijk mijn gastenboek
van links naar rechts,pul bier,Mn eigen bier, de installatie,en een mooi bokbiertje
wat hieronder staat is puur jatwerk van het internet dus denk niet dat ik de auteur ben van deze info..
eventuele opbouwende kritiek (geen gezeur graag!) kunt u kwijt op mijn mailadres
de moutmolen handbediend, inmiddels gemotoriseerd(gewoon die slinger er af asje laten afdraaien en een boortol monteren!) (buurman Toon bedankt!)		iers mos
aangezien ik veel kilometers heb ik maar een bescheiden vliegtuigje gekocht.(geintje)

Het Brouwproces

Voor de ervaren (thuis)brouwer zal de inhoud van deze pagina niets nieuws meer bevatten. Maar als je geen/weinig kennis hebt van het brouwen, dan volgt hieronder een opsomming van activiteiten die tezamen het brouwproces omvatten.

In het kort: we gaan uit van mout (graan dat een bewerking heeft ondergaan), hop, water en gist. Het doel van het brouwproces is om de zetmeel uit de graankorrel te krijgen en om te zetten in (vergistbare) suikers. Deze suikers worden door de gist omgezet in alcohol en koolzuur. En als je dat op een goede manier doet, krijg je een smakelijk biertje, dat zonder meer de concurrentie aankan met een Belgisch biertje.

Het brouwproces bestaat uit de volgende fasen: Schroten, Maischen, Spoelen, Koken, Koelen, Vergisten, Bottelen en Drinken.

Schroten

De graankorrels worden gemalen (= geschroot) in een moutmolen. Dit malen dient zo grof mogelijk te gebeuren, zodat de vliesjes die om de graankorrel zitten zoveel mogelijk intact blijven. Het zetmeellichaam van de graankorrel komt hierdoor bloot, zodat het dadelijk goed opgelost kan worden tijdens het maischen. Als het schroten te fijn gebeurt, dan krijgen we allerlei problemen met filters die verstopt raken tijdens het spoelen. Het schroten gebeurt met een moutmolen.

De thuisbrouwer zal over een moutmolen moeten beschikken. Het zijn van die zaken die je moet aanschaffen. In een winkel kun je alleen ongeschrote mout kopen, omdat geschrote mout zeer snel oud wordt. Ik schroot mijn mout maximaal 1 uur voordat ik begin met inmaischen.

Maischen

Na het schroten heb je een heleboel gemalen mout. In mijn geval schroot ik een kilo of tien. Vervolgens wordt het tijd om de Hot Liquid Tun (HLT), de warmwaterketel, te vullen met water, de brander aan te zetten en het water op te warmen tot 57º Celsius.

Vervolgens pomp ik 30 liter water in de Mash / Lauter Tun (MLT), de maischketel. Dan wordt het tijd om de geschrote mout er bij te storten. Goed roeren is belangrijk om de mout goed op te lossen. Maar pas wel op dat je dit niet te wild doet, want dan sla je zuurstof in het beslag en dat kan leiden tot een vervelende nasmaak (ik heb daar echter nog nooit last van gehad, maar je moet de goden ook niet verzoeken).

Bij Hoe werkt het? leg ik uit hoe dit maischen in zijn werk gaat met mijn installatie. De hoeveelheid water is meestal vast. Ik gebruik vrijwel altijd per kilogram mout 3 liter water om in te maischen.

Wat bij het maischen van belang is, is het zogeheten maischschema, oftewel het temperatuur-tijd traject. Ik gebruik een traject dat er als volgt uitziet:

Temperatuur (º C)	Duur Pauze (minuten)
52 º C	20 minuten
63 º C	30 minuten
72 º C	20 minuten
78 º C	5 minuten

Dat betekent dus dat na iedere rust de brander weer aangezet wordt en met ongeveer 1 º C/minuut wordt verwarmd tot de volgende temperatuurrust. Zeker in het begin is het moeilijk om de juiste temperaturen te bereiken en te handhaven. Het is van belang om de temperaturen zo goed mogelijk te controleren, maar ik heb in het verleden hier de nodige fouten mee gemaakt. En nooit heeft dat geresulteerd in een biertje dat niet meer te drinken was. Maar omwille van de reproduceerbaarheid is het wel van belang om dit zo goed mogelijk onder controle te hebben.

In het begin heb ik iedere keer nog de jodiumproef gedaan, maar met bovenstaand maischschema is dat eigenlijk niet meer nodig. De jodiumproef wordt gedaan om te kijken of alle zetmeel is omgezet in (vergistbare en onvergistbare) suikers.

Spoelen:

Nadat de temperatuur van de wort (want zo heet de mout met water oplossing) 78 º C heeft bereikt, wordt het tijd om te spoelen. Het is nu de bedoeling om de wort op te vangen in de kook ketel. Vervolgens wordt er dan vanaf de bovenkant van de maischketel heet water (van 78 º C) toegevoegd. We zijn dus bezig om de suikers uit de mout te spoelen. De mout (die op de bodem van de maischketel ligt) gaat nu fungeren als filterbed, want de mout wordt onderin uit de pan gezogen. Normaliter voeg ik in 4-5 keer al het spoelwater toe.

Het is de bedoeling om de mout net niet droog te laten vallen. Er kan dan geen lucht bijkomen.

De hoeveelheid spoelwater wordt bepaald door het soort bier dat je wilt maken. Als standaardregel gebruik ik 5 liter spoelwater per kilo mout. Hiermee krijg ik een biertje met een alcoholpercentage van ongeveer 6 % alc. vol. Voor een sterk biertje, gebruik ik 40 liter.

Het spoelen gebeurt bij mijn brouwinstallatie overigens op een speciale manier. Zie hiervoor ook Hoe werkt het?

Na afloop van het spoelen heb ik de kookketel vol zitten met ongeveer 65-70 liter wort. Al tijdens het spoelen zet ik de brander aan onder deze kookketel. Ook voeg ik dan al de meeste hop bij. Ik probeer het altijd zodanig te regelen dat als ik klaar ben met spoelen, de wort in de kookketel begint te koken.

Koken:

De opgevangen wort moet nu flink gaan koken met de hop erbij. Het is de bedoeling dat er 10-15 % gaat verdampen (dus geen deksel op de kookketel!). Tijdens het koken vlokken grote eiwitten uit die na het koken uit de wort worden gefilterd. De ervaring leert dat je altijd hopbloemen moet gebruiken en geen hoppellets, omdat daardoor het filter verstopt raakt (en het is geen pretje om te gaan stoeien met 60 liter wort van 100 º C!).

De totale kooktijd varieert, afhankelijk van het brouwrecept, tussen de 60 en de 90 minuten. Omdat ik nu de beschikking heb over een 90 liter pan, kan ik lekker hard koken. In het verleden bestond het risico dat het koken zo hard ging dat het uit de pan stroomde (inclusief alle hop!, Want natuurlijk deed ik die pan toen veel te vol).

Koelen:

Nadat de (nu steriele) wort gekookt heeft, moet het zo snel mogelijk gekoeld worden. Als de temperatuur onder de 60 º C is gezakt, dan wordt het erg bevattelijk voor bacteriële infecties en dan kun je je bier wel weggooien. Het moet dus zo snel mogelijk gekoeld worden en in een steriel gistvat terecht komen.

Het koelen van het bier is een genot om te doen of een complete ramp. Ik begon ooit met een koperen koelspiraal die in de kookketel gezet werd. Door die spiraal stroomde koud water, zodat, na heel veel roeren, je vingers verbranden, je bril beslaan, etcetera, je bier gekoeld was. Dat duurt (afhankelijk van de hoeveelheid uiteraard) ongeveer een uur! Bij mijn huidige brouwinstallatie maak ik gebruik van een warmtewisselaar in mijn hlt.;deze heeft een zulk grote capaciteit die een tegenstroomkoeler overbodig maakt!!

Vergisten:

Als het nu afgekoelde bier in het gistvat zit, dan kan de gist erbij. In veel boeken wordt gesteld dat het bier eerst goed belucht moet worden, alvorens de gist toe te voegen. Het afgekoelde bier moet belucht worden om een goede gistgroei mogelijk te maken. Er zijn aquariumpompjes in de handel met een bruissteentje wat je in het bier kunt hangen. Ik heb dat diverse keren gedaan, maar nooit enig verschil gemerkt. Het is wel extra werk, want je moet alles steriel maken.

Tijdens het koelen laat ik het (afgekoelde!) bier in het gistvat plonzen, zodat er al de nodige beluchting plaatsvindt. Ook het versjouwen van de gistvaten levert alweer de nodige beluchting op.

Daarna voeg ik de vloeibare gist (van Wyeast) toe. Voor deze gist maak ik wel altijd een giststarter, zodat de gist al lekker actief is als ik deze in het gistvat erbij gooi.

De vergisting komt langzaam op gang. Na ongeveer 12 uur ontstaat er een dikke laag schuim op je bier, waarna het een paar dagen flink heftig blijft gisten. Afhankelijk van het soort gist en de sterkte van het bier duurt de totale vergisting 2 tot 4 weken. Veel brouwers hevelen het bier na een paar dagen nog over naar een ander gistvat (de 'lagertank').

Om ervoor te zorgen dat er geen bacteriën bij het gistende bier kunnen, wordt het gistvat afgesloten met een zogeheten waterslot. De gist zet de suikers om in alcohol en koolzuur. De koolzuur kan door het waterslot naar buiten ontsnappen, zodat de druk in het gistvat nooit te groot kan worden.

De foto hiernaast laat het restant aan gist zien dat achterblijft nadat er gebotteld is. Het bestaat uit dode en levende gistcellen. Meestal spoel ik dit weg, waarna ik het gistvat grondig schoonmaak.

Bottelen:

Het bottelen is de laatste, en vervelendste!, fase van het brouwproces. Als het bier is uitgegist (het waterslot vertoont vrijwel geen activiteit meer), dan wordt er een hevelslang in het gistvat gestoken en kan het bier in flessen gebotteld worden. Het vervelende van dit werk is dat ieder bierflesje afzonderlijk steriel gemaakt moet worden. Ik doe dat door alle flesjes in een chlooroplossing te laten weken (ongeveer 30 minuten) en ze daarna 3 keer na te spoelen. Voor 50 liter bier zijn dat al snel 150 flesjes die op die manier gereinigd moeten worden. Ik gebruik hier meestal de badkuip voor, zodat ik veel flesjes tegelijkertijd kan reinigen.

Ieder flesje wordt vervolgens voorzien van een schepje suiker, waarna het bier in het flesje geheveld wordt.

Hierna wordt er een kroonkurk op geplaatst. Hiervoor heb je een speciaal kroonkurkapparaat nodig.

De nog aanwezige gist zal nu weer actief worden en de suikers gaan omzetten in alcohol en

koolzuur. De koolzuur kan nu niet meer weg en op die manier zal er dus druk in het flesje opgebouwd worden.

De flesjes die ik gebruik zijn de 0.3 L pijpjes en de Grolsch beugels (0.45 L), die uiteraard geen kroonkurk nodig hebben. Het bier moet nu nog ongeveer 6-8 weken rijpen in de fles, maar ook dit hangt weer af van het type bier. Een witbiertje is na 4 weken al goed te drinken, terwijl de Trappist zeker 8 weken nodig heeft. Hier geldt zeker dat hoe langer je zo'n biertje laat rijpen, des te beter de smaak wordt.

Drinken!:

Een van de leukste fasen van het brouwproces! Het proeven van je eigen bier, zeker als dat goed gelukt is, is een aparte ervaring.

Recepten

Hoe kom ik aan mijn recepten? Heel simpel, ik kijk rond op Internet. Veel recepten staan ook op de site van het HAB het bierbrouw-gilde van Hengelo en omstreken.

Niet erg wetenschappelijk dus, maar e.e.a. staat wel garant voor een lekker biertje. Alle recepten hieronder gaan uit van het volgende maischschema:

Temperatuur (Celsius)	Rust tijd (min.)
52	20
63	30
72	20
78	5

Ik stort de mout uit het recept in 30 L water (van 57 graden Celsius). De kooktijd is 90 minuten.

Duvel variant:

8500 gr. pilsmout, 600 gr maischvlokken, 600 gr tarwevlokken, 1300 gr havervlokken

100 gram Saaz hopbloemen (3.7 % alfa)

3787 Wyeast Belgian Trappist: giststarter (2 L) maken

Spoelwater: 45 L

500 gr witte kandijsuiker en 25 gr Iers mos 15 min. voor het einde van het koken toevoegen

Trappist Variant:

7300 gr. pilsmout, 2000 gr. caramelmout, 80 gr. zwarte mout, 500 gr. gerstevlokken, 500 gr. maischvlokken.

100 gram Saaz hopbloemen (3.7 % alfa)

3787 Wyeast Belgian Trappist: giststarter (2 L) maken

Spoelwater: 40 L

1500 gr bruine kandijsuiker en 25 gr Iers mos 15 min. voor het einde van het koken toevoegen

Zomerwit:

5625 gr. pilsmout, 1200 gr. tarwemout, 2500 gr. tarwevlokken, 1125 gr. havervlokken, 50 gr. koriander (laatste 15 min.), 60 gr sinaasappelschil (laatste 10 min.), 25 gr iers mos (laatste 10 min.)

100 gram Saaz hopbloemen (3.7 % alfa): 80 gr. bij begin van het koken, 20 gr. laatste 15 min.

3944 Wyeast Belgian White Beer: giststarter (2 L) maken

Spoelwater: 50 L

Om een lekker friszure smaak te krijgen, moet je inmaischen op 52 graden, en dit dan een aantal uren laten staan. De laatste keer heb ik dit een hele nacht laten staan! Het levert een witbiertje op die wel erg zuur is (je moet er van houden). De volgende keer laat ik dit 4 uur staan i.p.v. een hele nacht.

Ook heel belangrijk is het betaalbaar vullen van de gasflessen:

Ik gebruik hiervoor een verloopnippel (zie foto) en kan op eenvoudige wijze in mekaar geknutseld worden.

Gewoon naar het tankstation,slang eraan en vullen maar! (houd de 80% wel in de gaten!!) en een vulling kost 5a’6€ inplaats van 22.5€!!

de vulnippel.

Wat ook een mooie site voor recepten is De site van ’t wort wat

de vergistingsfles!