Cursus light verse

Light verse is leuk, maar het is nog leuker als je er iets vanaf weet. Van de vormen, het rijm, het metrum. En het wordt pas echt leuk als je het zelf kunt produceren. Er zijn geweldige boeken geschreven over het productieproces. Het beste is waarschijnlijk Versvormen van Drs. P. Een beetje informatie op internet kan echter nooit kwaad. Hieronder komt een uitgebreide cursus light verse, maar voorlopig zult u het even moeten doen met een artikel dat Quirien schreef voor het Vlaamse blad Plebs. Aan de slag!

Welk volk ter wereld toont de meeste dwaasheid?

Een fraai ingepakt doosje bonbons maakt meer indruk en laat zich bovendien beter
hanteren dan een plastic zak met stukken chocola 
Drs. P

2| Light verse in drie stappen

Light verse heeft een aantal kenmerken. Het is metrisch, rijmt, staat vaak in versvormen en het is geestig. De eerste drie punten zal ik hieronder toelichten. Op het laatste kenmerk kom ik op het eind terug.

2|1 Metrum Op light verse moet in principe op gemarcheerd kunnen worden. Onregelmatigheden in de maat zijn niet toegestaan. Het meest voorkomende metrum is jambe (onbeklemtoond, beklemtoond). Meestal in vijfvoetige regels. Dus vijf jamben achter elkaar. Hieronder een strofe van vijf regels met vijfvoetige jamben, waarin de beklemtoonde lettergrepen vetgedrukt zijn.

Andere metra komen uiteraard ook voor. De dactylus (beklemtoond, onbeklemtoond, onbeklemtoond) is al jaren populair door een recente versvorm, het ollekebolleke. Het metrum zit al in het woord:

ol / le / ke / bol /le /ke

2|2 Rijm Het opvallendste kenmerk van light verse is rijm. Elk light verse rijmt en als het niet of slecht rijmt, dan zit daar juist de grap in. (Of het is knoeiwerk van een amateur.) Volrijm is de meest gebruikte rijmsoort. Klinkerrijm en medeklinker rijm worden zelden gebruikt. Bij volrijm is een gedeelte van de rijmwoorden hetzelfde. Het is het rijm dat iedereen kent.

In light verse komen rijmklanken vaak een groot aantal malen terug. Dichters zien dat als een uitdaging. Door elke rijmklank een eigen letter te geven, ontstaat er een rijmschema. Hiernaast een voorbeeld van een vijfregelige strofe waarachter het rijmschema is opgenomen.

2|3 Versvormen Light-versedichters verpakken hun teksten in versvormen. Een versvorm is eigenlijk een geraamte voor een gedicht. Wanneer je er bijvoorbeeld voor kiest een sonnet te schrijven ben je aan strenge regels gebonden. Zo telt een sonnet 14 regels, heeft een vooraf gekozen rijmschema en zit er een wending in. Er zijn veel soorten sonnetten. De bekendste zijn waarschijnlijk het Shakespearesonnet (rijmschema: abab cdcd efef gg) en het Italiaans sonnet (rijmschema: abba abba cde cde). De meest voorkomende strofe indeling is 4 4 3 3. Zelf houd ik meer van 5 5 4, wat opgeteld ook 14 regels oplevert. Het liefst met zo min mogelijk rijmklanken.

Mijn twee voorgaande voorbeeldstrofen zullen dienen als de tien regels van een 5 5 4 sonnet. Ze gaan over een dichter die 's avond aan het drinken is geslagen en zijn werk verzuimd heeft. Nog een vierregelige strofe met een wending en klaar is Kees. Misschien iets over de ochtend erna… Wat dacht u ervan? Plakt u het zelf aan elkaar. O, vooruit voor de liefhebber ook nog een titel. Noteer er maar boven: ‘Afleiding'.

Klik hier voor deel 1: Inleiding
Klik hier voor deel 2: Light verse in drie stappen
Klik hier voor deel 3: Versvormen voor gevorderden