De pelikaan van Klein Maarslag
     
In de provincie Groningen tussen Mensingeweer en Schouwerzijl, boven het Reitdiep ligt het voormalig wierden plaatsje Klein Maarslag. Van het plaatsje is echter niets meer over. Het enige dat wij vandaag de dag nog aantreffen in Klein Maarslag is een historisch kerkhof dat op de oude wierde zelf ligt. Wanneer men om zich heen kijkt alvorens de wierde op te gaan, ziet men niets meer dan lange open vlaktes, bestaande uit graslanden van boerenbedrijven met hier en daar een zo’n bedrijf in de verte. Naast het kerkhof staat nog wel één boerenbedrijf, maar voor de rest is het er leeg en er heerst een absolute stilte zoals stads- of dorpsmensen deze niet gewend zijn.

Het kerkhofje van Klein Maarslag.

    

Bij het naderen van het toegangshek zien we aan onze rechter hand een bord, dit bord meldt ons het volgende; "Klein Maarslag lag op een strategisch punt bij de noordelijke uitmonding van de Hunze, welke waterweg tot 1361 de stad Groningen met de zee verbond. De voormalige kerk op de wierde, waarvan de plattegrond is aangegeven dateert vermoedelijk uit de 12e eeuw en bevatte veel tufsteen. De kerk was iets groter dan die van Mensingeweer, waarmee het kerspel sinds 1682 verenigd was. In 1755 was het kerspel Maarslag nog groter dan het kerspel Mensingeweer. De kerk is in 1811 afgebroken. Er werd toen een galg of klokkestoel geplaatst. Deze was in 1843 nog aanwezig. Op de bewoner van het huisje bij de begraafplaats heeft lang de plicht gerust stalling te bieden aan het paard van de predikant en voor de predikant zelf een plaats te reserveren bij de haard." Na door het hek te zijn gegaan, lopen we een verhoging op. Aangekomen bij het hoogste punt zien we de oude uitlijning van de in 1811 afgebroken kerk. Er liggen op het kerkhof nog een redelijk aantal gedenkstenen. Toch zeker wel meer dan 25. Het grootste gedeelte van deze stenen verkeerd in een onleesbare staat of in een bijna onleesbare staat. Frappant hierbij is dat de oudste stenen op het kerkhof nog vaak het beste te lezen zijn.

De drie naast elkaar gelegen graven van de Wiersema's.

Zou dit komen omdat deze stenen zo lang nog beschermd in de kerk hebben gelegen, of maakten ze lang geleden gewoon een veel betere kwaliteit grafsteen? Hoe dan ook we treffen het, de oudste stenen zijn nu juist net die stenen waarna wij opzoek zijn. Het zijn de grafstenen van de familie Wiersema. Er liggen drie graven op een rijtje (eronder ook nog eens drie, deze zal ik verder niet behandelen), van links naar rechts zijn
dat Kornelis Wiersema, Garbrand Wiersema (zoon van Cornelis) en zijn huisvrouw Claesjen Wichers. En wederom is de oudste grafsteen van het jaar 1609, waaronder vader Kornelis begraven ligt, het beste bewaard gebleven. Hierbij krijg ik de gedachte van hoe hier bijna 400 jaar geleden een begrafenis moet hebben plaatsgevonden. Hoe zou dat eruit hebben gezien...
    
Cornelis moet in de kerk begraven zijn geweest, maar na de afbraak hebben ze de stenen buiten neergelegd, of misschien wel gewoon daar gelaten, omdat dit graf nog binnen de uitlijning van de kerk ligt. Hoe dan ook het spreekt tot de verbeelding al die oude grafstenen, die nog zo goed bewaard zijn gebleven, nadat het er bijna 200 jaar lang (sinds 1811 de afbraak van de kerk) op heeft geregend, gehageld en de steen meermalen de vrieskou en stormen heeft moeten trotseren. Als we de stenen nader bekijken valt ons één ding op en dat is het wapen dat steeds weer terug keert op alle grafstenen. In het wapen zien we een pelikaan met haar jongen. Deze pelikaan is niet zo maar een pelikaan en heeft een betekenis...

De wapens op de grafsteen van Claesjen en Garbrand.

    
De betekenis wordt duidelijker aan de hand van het altaarstuk van de schilder Hiëronymus Bosch (ca. 1450-1516). In dit altaarstuk staat de pelikaan in het middelpunt. De pelikaan staat symbool voor het lijden van Christus, waarbij hij zijn jongen voedt uit bloedende borst. Een legende verteld dat een pelikaan haar eigen borst doorprikte om haar kroost zo te kunnen voeden met bloed. Hierdoor wekte de pelikaan haar kroost tot leven. De pelikaan staat omstreeks de middeleeuwen symbool voor Jezus. De opoffering van Jezus, waarbij hij zijn bloed gaf, wordt hier door de pelikaan uitgedrukt. De zorg voor de kwetsbare jongen in het nest verwijst naar christelijke liefde en mededogen voor de zwakkeren in de maatschappij.

Altaarstuk Hiëronymus Bosch (ca. 1450 - 1516).

   
Naast de pelikaan met haar kroost komen we ook nog andere wapens tegen als een Ossenkop en een halve adelaar met drie klaverbladen. Op het meest linker graf van Cornelis staat links het wapen van de pelikaan met kroost en rechts de halve adelaar met drie klaverbladen. Op het graf is een randschrift te lezen; “Anno 1609 De Jvnivs is den E. und Fromen Kornelis Wiersema Christelick in den Heeren entslapen, sin seele leeft in Godt”. In het midden van het graf lezen we de volgende vers; “Alles wat Ghi Biddet in lvw Gebedt, So ghit Gelovet, So wert ghit Entfangen. Mat. ant. 21 C.” Als we vervolgens naar het middelste graf stappen zien we het graf

Het oudst en best bewaard gebleven graf

 uit 1609, van Cornelis Wiersema.

van Garband. Hierop zien we links het wapen van de pelikaan met kroost en rechts het wapen van een Ossenkop. Ook op dit graf is een randschrift te lezen; “Anno 1623 den 9 Junij is den Eerb. und fr.... Garbrant Wiersema kerckvoogt in der tit Christelick in den Heren gerust verwachtende een salige opstandinge in Christo” In het midden van het graf was eens een vers te lezen, maar deze is door ernstige verwering onleesbaar geworden. Hierna vervolgen we onze weg, naar het laatste, meest rechts gelegen graf van Claesjen Wichers. Hierop zien we net als bij haar echtgenoot Garbrand links het wapen van de pelikaan met kroost en rechts het wapen van een Ossenkop. Ook op dit graf is een randschrift te lezen; “Anno 1650 den 1 Aprilis is die deuchtsame Claesen Wichers Wesuwe van Willem Gerbrant Weersema in den Here geruist verwachtende een salige operstandinge in Christo en leicht alhier begraven.”
In het midden van het graf lezen we de volgende vers; “Omdat ons levent kort en lichaem wort tot eerde, Daerom doet altit wel, sooblift u naem in weerde.” Door deze graven weten we precies de overlijdensdata van deze personen en dat mag best wel bijzonder genoemd worden, omdat een precieze overlijdensdatum van een persoon die vroeg in de 17e eeuw gestoven is vaak onvindbaar is in de archieven. Deze stenen geven ons ook nog enkele aanwijzingen over wie vader, zoon en echtgenoot waren en verteld ons zelfs dat Garbrand kerkvoogd was. De stenen bieden ons dus een unieke kijk terug op het verleden.

    

*Deze pagina is het best bekeken met Microsoft Internet Explorer

 met instelling tekengrootte: normaal (deze optie vindt u onder tab beeld in het Internet Explorer menu bovenaan)

  

Terug