|
|
In de provincie Groningen tussen Mensingeweer en Schouwerzijl,
boven het Reitdiep ligt het voormalig wierden plaatsje Klein
Maarslag. Van het plaatsje is echter niets meer over. Het enige
dat wij vandaag de dag nog aantreffen in Klein Maarslag is een
historisch kerkhof dat op de oude wierde zelf ligt. Wanneer men om
zich heen kijkt alvorens de wierde op te gaan, ziet men niets meer
dan lange open vlaktes, bestaande uit graslanden van
boerenbedrijven met hier en daar een zo’n bedrijf in de verte.
Naast het kerkhof staat nog wel één boerenbedrijf, maar voor de
rest is het er leeg en er heerst een absolute stilte zoals stads-
of dorpsmensen deze niet gewend zijn.
|
Het
kerkhofje van Klein Maarslag.
|
|
|
| Bij het naderen
van het toegangshek zien we aan onze rechter hand een bord,
dit bord meldt ons het volgende; "Klein Maarslag lag op
een strategisch punt bij de noordelijke uitmonding van de
Hunze, welke waterweg tot 1361 de stad Groningen met de zee
verbond. De voormalige kerk op de wierde, waarvan de
plattegrond is aangegeven dateert vermoedelijk uit de 12e
eeuw en bevatte veel tufsteen. De kerk was iets groter dan
die van Mensingeweer, waarmee het kerspel sinds 1682
verenigd was. In 1755 was het kerspel Maarslag nog groter
dan het kerspel Mensingeweer. De kerk is in 1811 afgebroken.
Er werd toen een galg of klokkestoel geplaatst. Deze was in
1843 nog aanwezig. Op de bewoner van het huisje bij de
begraafplaats heeft lang de plicht gerust stalling te bieden
aan het paard van de predikant en voor de predikant zelf een
plaats te reserveren bij de haard." Na door het hek te
zijn gegaan, lopen we een verhoging op. Aangekomen bij het
hoogste punt zien we de oude uitlijning van de in 1811
afgebroken kerk. Er liggen op het kerkhof nog een redelijk
aantal gedenkstenen. Toch zeker wel meer dan 25. Het
grootste gedeelte van deze stenen verkeerd in een onleesbare
staat of in een bijna onleesbare staat. Frappant hierbij is
dat de oudste stenen op het kerkhof nog vaak het beste te
lezen zijn. |
|
De
drie naast elkaar gelegen graven van de Wiersema's.
|
Zou dit komen omdat deze
stenen zo lang nog beschermd in de kerk hebben gelegen, of
maakten ze lang geleden gewoon een veel betere kwaliteit
grafsteen? Hoe dan ook we treffen het, de oudste stenen zijn
nu juist net die stenen waarna wij opzoek zijn. Het zijn de
grafstenen van de familie Wiersema. Er liggen drie graven op
een rijtje (eronder ook nog eens drie, deze zal ik verder
niet behandelen), van links naar rechts zijn |
|
dat Kornelis Wiersema, Garbrand Wiersema (zoon van Cornelis)
en zijn huisvrouw Claesjen Wichers. En wederom is de oudste
grafsteen van het jaar 1609, waaronder vader Kornelis
begraven ligt, het beste bewaard gebleven. Hierbij krijg ik
de gedachte van hoe hier bijna 400 jaar geleden een
begrafenis moet hebben plaatsgevonden. Hoe zou dat eruit
hebben gezien... |
|
|
|
| Cornelis moet in de kerk
begraven zijn geweest, maar na de afbraak hebben ze de
stenen buiten neergelegd, of misschien wel gewoon daar
gelaten, omdat dit graf nog binnen de uitlijning van de kerk
ligt. Hoe dan ook het spreekt tot de verbeelding al die oude
grafstenen, die nog zo goed bewaard zijn gebleven, nadat het
er bijna 200 jaar lang (sinds 1811 de afbraak van de kerk)
op heeft geregend, gehageld en de steen meermalen de
vrieskou en stormen heeft moeten trotseren. Als we de stenen
nader bekijken valt ons één ding op en dat is het wapen
dat steeds weer terug keert op alle grafstenen. In het wapen
zien we een pelikaan met haar jongen. Deze pelikaan is niet
zo maar een pelikaan en heeft een betekenis... |
De
wapens op de grafsteen van Claesjen en Garbrand. |
|
|
|
| De betekenis wordt
duidelijker aan de hand van het altaarstuk van de schilder
Hiëronymus Bosch (ca. 1450-1516). In dit altaarstuk staat
de pelikaan in het middelpunt. De pelikaan staat symbool
voor het lijden van Christus, waarbij hij zijn jongen voedt
uit bloedende borst. Een legende verteld dat een pelikaan
haar eigen borst doorprikte om haar kroost zo te kunnen
voeden met bloed. Hierdoor wekte de pelikaan haar kroost tot
leven. De pelikaan staat omstreeks de middeleeuwen symbool
voor Jezus. De opoffering van Jezus, waarbij hij zijn bloed
gaf, wordt hier door de pelikaan uitgedrukt. De zorg voor de
kwetsbare jongen in het nest verwijst naar christelijke
liefde en mededogen voor de zwakkeren in de maatschappij. |
Altaarstuk
Hiëronymus Bosch (ca. 1450 - 1516). |
|
|
|
| Naast de
pelikaan met haar kroost komen we ook nog andere wapens
tegen als een Ossenkop en een halve adelaar met drie
klaverbladen. Op het meest linker graf van Cornelis staat
links het wapen van de pelikaan met kroost en rechts de
halve adelaar met drie klaverbladen. Op het graf is een
randschrift te lezen; “Anno 1609 De Jvnivs is den E. und
Fromen Kornelis Wiersema Christelick in den Heeren
entslapen, sin seele leeft in Godt”. In het midden van het
graf lezen we de volgende vers; “Alles wat Ghi Biddet
in lvw Gebedt, So ghit Gelovet, So wert ghit Entfangen. Mat.
ant. 21 C.” Als we vervolgens naar het middelste graf
stappen zien we het graf |
|
Het
oudst en best bewaard gebleven graf
uit
1609, van Cornelis Wiersema.
|
van Garband. Hierop zien we
links het wapen van de pelikaan met kroost en rechts het
wapen van een Ossenkop. Ook op dit graf is een randschrift
te lezen; “Anno 1623 den 9 Junij is den Eerb. und fr....
Garbrant Wiersema kerckvoogt in der tit Christelick in den
Heren gerust verwachtende een salige opstandinge in Christo”
In het midden van het graf was eens een vers te lezen, maar
deze is door ernstige verwering onleesbaar geworden. Hierna
vervolgen we onze weg, naar het laatste, meest rechts
gelegen graf van Claesjen Wichers. Hierop zien we net als
bij haar echtgenoot Garbrand links het wapen van de pelikaan
met kroost en rechts het wapen van een Ossenkop. Ook op dit
graf is een randschrift te lezen; “Anno 1650 den 1 Aprilis
is die deuchtsame Claesen Wichers Wesuwe van Willem Gerbrant
Weersema in den Here geruist verwachtende een salige
operstandinge in Christo en leicht alhier begraven.” |
|
In het midden van het graf lezen we de volgende vers; “Omdat
ons levent kort en lichaem wort tot eerde, Daerom
doet altit wel, sooblift u naem in weerde.” Door deze
graven weten we precies de overlijdensdata van deze personen
en dat mag best wel bijzonder genoemd worden, omdat een
precieze overlijdensdatum van een persoon die vroeg in de
17e eeuw gestoven is vaak onvindbaar is in de archieven.
Deze stenen geven ons ook nog enkele aanwijzingen over wie
vader, zoon en echtgenoot waren en verteld ons zelfs dat
Garbrand kerkvoogd was. De stenen bieden ons dus een unieke
kijk terug op het verleden. |
|
|
|
*Deze
pagina is het best bekeken met Microsoft Internet Explorer
met
instelling tekengrootte: normaal (deze optie vindt u onder
tab beeld in het Internet Explorer menu bovenaan)
|
|
|
Terug |
|