Inspireerd duur mien' eagn tweetaligheed (Nederlaands en Tweants) en duurdat ik vaak negatieve klaankn heur ovver dialektn, kwam ik der an too um n oonderzeuk te holdn noar de rol van t dialekt, in dit geval t Tweants. Ik trappeer der miej wa s op da'k n Tweants woord (tweantisme) gebroek in miene Nederlaandse sproak. Doarovver wördt noga verschilnd oordeeld. Ok bestoat der völ verschilnde meningn ovver dialektgebroek.
Zoo kwam ik tot de volgnde probleemstelling: Wat is de holding tegnovver t dialektgebroek van leerlingn en leerkrachtn van groep 8 van ne katholieke basisschool (De Wendakker), van ne eerste klas van t voortgezet oonderwies MAVO/HAVO/VWO (Carmellyceum) en van groep 2 van ne VSO-MLK-school (De Bolster), en in wat vönne moate en situaties komt der tweantismen vuur in t sproakgebroek van leerlingn van groep 8 van De Wendakker?
Biej dit oonderzeuk heb ik verschilnde methoodn en techniekn gebroekt. De holding van leerlingn en leerkrachtn he'k oonderzocht duur eer ne enquête te loatn invuln. De vroag noar t vuurkomn van tweantismen probeern ik op te losn duur n keend te observeern en duur de keender van groep 8 ne oefening met tweantismen te loatn maakn.
Duur literatuuroonderzeuk (van oonder aandern de schoolwearkplann van de dree schooln) en duur n vroaggesprek met de heern Beerlage en Sonder kwam ik an theoretiese informatie vuur mien oonderzeuk. Doaroet kwam noar vuurtn dat der mer weinig ovver dialekt in de schoolwearkplann steet. Dit zol, noar mien idee, better mötn.
Oet de enquêtes vuur leerkrachtn kwam oet dat jammergenog nich alman t har invuld. Wieder bleak dat ze op De Bolster t meest Tweants sprekt met de leerlingn, mer ze veendt nich dat der völ andacht an t Tweants möt wördn besteed. Op De Wendakker is t net aansum. Hier wördt nich völ Tweants proat, oonderwiel ze veendt dat dit wa möt. Elke school reageert wa, as nen leerling n Tweants woord gebroekt, oonderwiel e Nederlaands sprek. Opvalnd was ok dat ze op elke school veendt dat t Tweants beholdn möt blievn, mer dit wördt zoawat nich stimuleerd. Der is ok gen verlet an lesmateriaal in t Tweants.
De völle vroagn maakn wa dudelik dat de meningn noga verdeeld warn. Oet de oefening met de tweantismen kö'j ofleidn dat de meeste leerkrachtn good duur hadn of der wa of gen tweantismen in nen zin stunn. 'Ik heb de band lek' bleak nen lastign te wezn.
Ne belangrieke conclusie oet de enquêtes vuur leerlingn was dat der völ vuuroordeeln bint tegnovver t Tweants. Ze deankt doarbiej vaak an t plattelaand, an boern en boerderiejn. Wieder blik heel dudelik dat de meeste keender ne too mer holding hebt tegnovver dialektgebroek. t Maakt eer nich völ oet. Ze proat t leefst Nederlaands en veendt dit ok meuier. Mer ze zint wa positief ovver t gebroek van t Tweants op school. Ze veendt dit mooi en grappig.
Oet t observeern van tweantismen bleak dat tweantismen nich gauw tegn de leerkrachtn wördt broekt, mer meer oonder de leerlingn zölf. Meestal gungn de tweantismen ovver de leerstof en was der sproake van n eankel woord. Vaak wördn de tweantismen op eagn initiatief gebroekt. Heel dudelik kwam noar vuurtn dat de 'n' of de 'r' an t eand van n woord slecht wör oetsprökn. Ok wör heel vaak 'doon' of 'doen' gebroekt.
Oet mien oonderzeuk kö'j de algemene conclusie trekn dat leerkrachtn en leerlingn wa positief stoat tegnovver dialektgebroek, mer nich zoazeer in de schoolsituatie.
Ik vun t heel interessaant um met dit oonderzeuk gangs te wezn, umdat t zoa dicht biej miene eagn ervaringn lig. k Vun t ok heel positief dat der zoavöl leu (ca. 80) an woln metwearkn. t Is bloos heel jammer, dat de conclusie t zölfde is as wat ik van te vuurtn a verwochtn: t Tweants spölt op school genne grote rol meer...