De Nieje Tied Weerldwied


Oet De Nieje Tied nummer 8 (meert 1999)
Frans Nije Bijvank

Pinkn

t Was un laangn rechtn zaandweg, den t dorp uutleup noar n Almeloosn weg en woar wiej dan leupn. t Heetn de Roalterdiek. De name sleug ealik naargns op. Diekn loopt der langs riviern en hier was in n wiedn umtrek niks wat der mar op lik. Den weg leup allieene mar deur kale en sombere weilaandn met hier en doar n boerderieje met der umhen beume, woar t blad a lange of was. De iepn langs de kaante van n weg waarn al eavn kaal.
Den weg, den ealik nie meer veursteln as n soort veredeld boernpad met twee spoorn, woarin t mölkbusnkarrechie met de deuzn met leavnsmiddeln mar nie in wol pasn. Wiej hebt t wè perbeerd. Dät nuemt ze dan de Roalterdiek. Der was heelmoal gin verkeer, allieenig wiej, twee veanters met bosschopn op stap, n boer op, woar a'j warme chocolademölk kriegn konn met völn, die ik nie lustn.
En koald as t was! Wiej hadn gin mutsn op en ok gin haandschoene an en lange höare hadn wiej biej oons in t dorp nog nie. Da moch nie. Onbescharmd teegn reagn en wind trökn wiej t karrechie deur t koalde laand. Griezer kon de lucht nie wean en grauwer t gruen um oons hen nie. Wat dach iej, en modderiger de plasn nie en koalder oonze veute nie. En peerdeköttel laagn der ok, mar die reukn lekker.
Pas uut de wind biej n schuurtie wat wiederop wachtn oons de beloning veur deezn tocht, doar zoln wiej n peuk opstekn. Wiej hadn n pakkie Gladstone stiekem met-epakt uut de Végé-winkel. Gladstone Rood was oons eerste mark en ik had in n tuk ok n anstekker, zon grootn met spiritus uut de köknkaste. Hè zol t wè doen.
Um de haande nie te loatn verkleumn trökn wiej um beurtn de karre links en rechts an t haandvat. Biej elkn stroompoal röaln wiej um.
In dät karrechie noe, en döarum vertölle ik dit, lag t 'geheimzinnige' pak, een van de grootste pakn tusn de bosschopn nog wè. Doar ha'k heelmoal de oorn noar stoan, want ik wus nie ech wat der in zat. Mien oaldste zuster had zon pak al n tiedtie, ik had t in huus op de meissiessloapkamer zieen stoan, woa'k heelmoal nie komn moche, trouwns.
De meissieskamer was wit en had n apart luchie. Der hingn grote plaatn, ieene van de Duutse zangeres Connie Francis met blote schoalders en aarme en ok nog n grootn kop van n blondn keerl met n brille, gin mooin. Peter? Biej Connie ko'j der n bettie inkiekn. Ik bin der s ewes, toen mien moe noa t etn op berre lag en t heel stille was in huus en der ginieene was um oe te betrapn. Flessies en deussies en tubes laagn der op de wastoafel en dat ieene pak lag der onder. Ik zag der vrouwm met allieene mar beha's an in de Burda! Pfff! En oavera kleern, op berre en oavera! t Reuk der heel scharp en nie lekker.
Roadsel woarmet vrouwn toch altied al umgeevn waarn, en ieene der van kwam ik hier op den koaldn Roalterdiek op n zoaterdagmorn teegn. Zol Annet ok?.. Ik kreeg t der warm van in n boek. Teegnoaver mien vriendtie dörvn ik mien onweetndheid nie te loatn bliekn. Tuurlik nie. Wiej hadn t oaver den ieenn den nie kon voetbaln. Ik vueln wel an, dat hiej op dat gebied wè meer wus as ikke. Ziej hadn nöas de winkel ok nog n kafee thuus en doar weet ze altied meer, kö'j wè noagoan. t Dreain miej in n boek. Mos ik dan as n onweetnde leavnslange blievn rondloopn met n onzeker gevuel en n braandnde niejschierigheid? Temet wu'k dat toch eavn wat better bekiekn, dät blauwe pak met witte letters, wat doar lag tusn koffie, brood en Brinta.
Biej n holtn, wat vervaln en vies eteerd schuurtie, n schuelplek veur t nog schoarse jongvee, stoat wat kaalver en pinkn verlaangnd noar waarmte te bleern. Klaagnd, dik ontevreedn. Wiej stoat der eavn uut de wind. Doar tik wiej rap n sigrette uut t pakkie en ik hoal der n flinke stekvlamme biej uut n anstekker. Wiej nemt n flinkn trek en kiekt de vortweainde rook noa. Wördt hier n geheim ontroadseld?
Ik loop um t karrechie hen en trek wat in de bosschopn. O.B. maandverband, voor een veilig gevoel. n Laatstn zinne was in kleine letterties. O. en B. Onderbokse? Onderboek? Ik vuel zölf wat in mien onderboek en ik deank an Annet en mien nichie en ik ziee ze bloot veur miej. Veural mien nichie, Annet, da's echte leefde. De schoalder ophaalnd bekiek ik t pak, en lach noar mien vriendtie. Met n gebaar van, dät he'w nie neurig, da's oons te min, leg ik t weer terug in de karre, der alles en niks van snapnd. Ik heb t warm en mien harte bonkt.
Zoo dich meugelik teegn de schure an rook wiej oonze Gladstone Filter, dieepe, hoe dieeper hoe better, oaver de longn. Wiej ouwehoert heel wat of, ikke kats oaver n vroagteekn hen. Rookn, da kon'k wè!
Wiej geeft nog n paar flinke trapn teegn t schuurtie an en schreeuwt zoo hard dat de pinkn hard vortloopt, ieene met de achterpeute hoog op. Da was lachn! Doarnoa gung wiej weer op weg, t karrechie metslepnd, de sigretn mooi in n binntuk. t Is nie wied meer noar de eerste klaante.
'Weet iej wat ik heb?' schreeuw ik dan mien vriendtie toe. 'Ik heb um hard!'
Der klinkt n schelle lach van mien vriendtie, vals deur t gehuel van de wind deur de beume en de stroompoaln van t platte laand. Hiej schreeuwt terugge: 'Man, dat heet gin hard, dat heet stief!'
 

Noaschrift

Veurgoand verhaaltie is eschreevn in t Oost-Sallaands, de taal die wördn sprökn van Nijverdal (zoowat van Wierdn) töt an Roalte (zoowat töt an Heino), van Lemelerveld, Lutnbarg en Heldern töt an Riesn, Holtn, Niej-Heetn en Heetn. Met as stroalnd middelpunt de poarel Hoarln (Haarle) an n voot van n Hoarlsnbarg as deel van de Sallaandse Heuvelrug, en in t biejzonder n Karknhook, woar vievndartig wichter woonn in vier huushoaldings, en ik was der ieene van.

Wusn iej dat ze n dag in Hoarln opdeelt in zesn? Ze hebt doar (1) den vrogn veurmuddag, (2) den laatn veurmuddag, (3) vrog in n vrogn noamuddag, (4) laat in n vrogn noamuddag, (5) vrog in n laatn noamuddag en (6) an t eande van n noamuddag (6, ok wè mölknstied).
Noe deank iej zeker dat wiej gin hallozies hadn. Mar dät was nie zoo. n Hallozie was n stoatussymbool, da'j klokkekiekn konn. Oons dorp had ok wè n hoogn karktoorn met n klokke, mar die is der in 1965 of-egoane, en an n karkntoorn ko'j nie zieen wie der klokkekiekn kon.
t Geet der hier ealik umme dat n boer warkt van n vrogn morn töt n laatn oavnd en dat de krekte tied der nie zoo völle toe döt. Der waarn wè brekpuntn in n dag en die waarn heilig (allieene met t heuin nie). A'j t miej vroagt hadn die tiedsandudingn te maakn met de vroage of de leu, as ziej zich anköndign, zichzölf al dan nie veur de koffie oetneudign. Zoowat ko'j nie al te rechtstreeks zegn.
Ofhaankelik van de tied van komn was t (1) 'Ik wul thee', (2) 'Ik wul gin thee', (3) 'Ik wul gin koffie', (4) 'Ik wul koffie', (5) 'A'j nog koffie hebt' of (6) 'Doe miej mar n jenevertie' a'j der in gungn en 'Ik hoef niks' a'j geliek deurleupn noar n mölkstal. En a'j dan zeg hadn da'j laat in n vrogn noamuddag (4) komn zoln en iej kwamn wat later, dan mos de koffie wè kloarstoan!

A'j ok s in Hoarln komn wult, dät kan. Ze hebt der n hotel. Ik kan oe der n boele oaver vertöln want vrogger was der n kolnschure biej.
 



Oaver uutsproak en schriefwieze

2007-07-06  Bits & Books, post goaitsen@home.nl