De Nieje Tied Weerldwied


Oet De Nieje Tied nummer 8 (meert 1999)
Paul Abels

Zen en Zunlech

Zoo um-en-noabiej as oetsprökn op den 27n december 1998 in Het Paradijs in Eanske biej t verschienn van n beundel Zunlech / n Heel deel gedichtn van Theo Vossebeld. Dizn teks wördn in t plat bewearkt deur de redaktie.

Tilburgse tillefoongesprekn
Veur twaalf joar kreeg ik veur t eerst weark van Theo Vossebeld oonder oogn. In 1986 deudn Elvira van Eijl en ik oonzn weenkel in oalde beuk in Eanske lös. Wiej hadn n groot deel volk neugd en beudn eer veer van ziene gedichtn an in nen greunn umslag met ne teekning der biej. In dee daagn en ok noe en dan noa de tied har ik lange tillefoongesprekn met Theo oaver ziene schrieveriej, t dichterschop en poëzie deur t al hen. Wiej kuiern ok van t Tweants: oaver de schriefwieze benaamd.

Eignwiezigheid
No joa, hee hef mooi verdan doan, met t dichtn. Deur de bemeuienis van Goaitsen van der Vliet lig der noe n kaant beuksken. En dee Tweantse schriefwieze: loat den hilndal mer oaver an den oetgeaver. As der n regionaal diktee veur t plat komn zol, dan zol hee t wisse winn. En as der nen pries veur eignwiezigheid zol wean, dan gung den ok noar Goaitsen van der Vliet, da's zoo vaste as Meunster. 'Heurt s eavn, doar bin'k t nich met eens!' zol e dan wierum doon, en mét zol kloar wordn, hee is den rechtn prieswinner.
Ik heb Theo trouwns aait a zeg, as wiej t oaver ne oetgoave van zien weark hadn, hee mos ziene poëzie nich biej n plaatselikn fietsnkeerl drokn loatn. Dat kan, mö'j wetn, ok in Eanske. Of biej den grootn bookhaandel woar at ze oew weark zoo good veendt dat t absloet oetgövn wördn möt - a'j der zölf veur betaalt.
Joa, nen eigenwiezn, dat is t. Ik bin der bliej van da'k gin verkering heb met Goaitsen van der Vliet, mer biej Theo he'k aait n good woord doan veur den ziene oetgeaveriej. Want eignwiezigheid is veur nen oetgeaver ne goo kaante. Dat zee'j wierum in dit mooie beundelken.

Zunlech - Wee'j wa'j doot? Iej kiekt meer!
Theo zien beundel is deur n oetgeaver opdeeld in dreein: Tot n wieesboom kwam (oaver ziene jongsjoarn), Woer ik wat dache te zeen (oaver de natuur) en Iej vleegt wier hoge en dukelt wier (oaver wat zich reurt an de binnkaant), 45 gedichtn biej mekaar. Noe mö'k miej waarn met wa'k der almoal oaver zegn goa. Ik bin leraar Nederlaands, mö'j wetn. En dat slag van leu meant as van oalds t volk wies te mötn maakn wat n dichter der met veur hef. Doar kump oe biej de gedichtn van Theo niks met an, duch miej.
Feiliks deank ik: Theo Vossebeld hef der gladndals niks met veur. Hee kik, heurt, rok, veult. En dat schrif hee dan op. Der vaalt hoast niks veur in ziene gedichtn. En a'j t miej vroagt möt dat ok geels nich. Poëzie beschrif wat zich nich veraandert, zich nich reurt en zich nich veurdöt: t scenario. En dat is aait van t zölfde. Tenmeenstn dat kan aait van t zölfde wean veur wel de zinn der noar hef. Biej Theo Vossebeld vernem wiej ne grote geveuligheid. Hee hef de zinn stoan noar t noe. t Is der, en t is der nich. Ne bromvlege. Ne koo. Un keend wat spölt met nen sliepsteen.
Wieders he'j n roondgaank van t leavn. Recht veraandert der zich nich wat: der wordt aaltied zeaid, meaid en inhaald. Al dee motievn van n boer loat den roondgaank zeen, da's zoo kloar as water, mer doar geet t feiliks nich um. Woar t slagmoals wier um dreait is t hengoan van de tied. Tiedzeerte. Doarmet zit der ok wa ne wisse 'dubbelheid' in Theo zienn beundel. An de ene kaant de intuïtie en de observatie, hoast aaltied in de rechtevoortse tied: noe en op de stie.

Watermölke

A'j in loopnd water
twee stökke zet
met nen straampn
vuur nen dwarsstok,

en a'j op de helfte
van den dwarsstok
dree
op t midn espletn
stökke
in t roond zet
die t water raakt
met kaartjes:

dan he'j n watermölke.

(nich opnommn in Zunlech) en an de aandere kaant dee tiedzeerte, t dreumn oaver t hengoan van de tied, deur n reagel in de vergangn of in de voleandigde tied. Zoo is t ok in t leste van: De oolde bekke (ziede 32):

t Hoonderhok steet lueg now
De bekke is rechte trökn
en de viske bunt vlöagn
met miene jonge joarn

Zen
Theo gef oons gezichtspeuntn van woar a'j n alverdan wierkeernd scenario bekiekn könt. Mer hee dörf zich wa zeen te loatn: intuïtief, meditatief. Gin geklassineer, gin preakeriej, gin oetleggeriej. Zien weark lig kort an Zen. Den Zen-anhanger wel zien geest opkloard en vriejmaakt is, zal zoonder bangigheid en biejgedachtn, bloots oet zich zölvn en met geröstigheid in t hert, metdoon met t daagse leavn. n Groot deel van Theo ziene gedichtn stoat in de intuïtie: van wat hee te verteln hef maakt hee anwiezingn. Dee mö'j as leazer zölf anliekn en terechte maakn met n spierken verbeelding, met geröstigheid en met genog geveul. Un gedicht as Koo of De bromvlege is doar n schier veurbeeld van. Doarbiej geet t nich um bescheed geavn, mer um 'wean'. Dát könt ze in t Hollaands nog wa mooi bezegn: 'Zijn is de zin van Zen'.

De bromvlege

Ik wet wa
de bromvlege
is ne rotvlege
den geet oe
op t etn zitn
en drit oe
op de roetn
ma toch...

Ik wet wa
de bromvlege
is nen vleegndn
groezel
den oe aait
onröstig maakt
en döt zeukn
na n vleegnklapper
den vort is
ma toch...

Ma toch
a'j allene
de bromvlege heurt
op nen zommernoamiddag
onder de beume
dan is t der röstig

En at de vlege dan
eavn bi-j oe kump zitn
in t deepblauw
met t greun en t gel
en den gooldglaans
dan zo'j geerne wiln
da'j zoo nog lange
bi-j mekaar
konn blievn

Ik kan nog n hil deel meer zegn oaver dizze gedichtn. Vergelieking met aandere dichters. t Sensitivistiese wat an Gorter deankn döt. En t motief van t lech, t zunlech-pizzicato: doar heur iej de stemme van Hans Andreus in. Oaver de kleurgeveuligheid en t anbrengn van löagkes dee alns van doon hebt met wat Theo van zien vak is. Doar kuier wiej oaverhen. Ik schei der met oet en doo Theo en Goaitsen de haand um dizn gloepns mooin beundel.
 


2007-07-06  Bits & Books, post goaitsen@home.nl