startpagina        

Herkomst familie De Bruijne

In onze oudste, zeventiende eeuwse bronnen staan als woonplaatsen van de familie De Bruijne kleine dorpjes op het eiland (nu schiereiland) Zuid-Beveland in de provincie Zeeland vermeld. Genoemd worden:  

Hoedekenskerke en Baarland.   

Of onze voorouders daar ook in vroeger eeuwen hebben gewoond, weten wij niet. Er zijn verschillende mogelijkheden die we hierna in historisch perspectief zullen bespreken. 

In augustus 1566 begon in de Zuidelijke Nederlanden (nu België en Noord-Frankrijk) een religieus conflict, een opstand tegen de katholieke kerk, onder meer uitmondend in de Beeldenstorm. Deze opstand begon in de plaatsen Belle, Poperinge en Hontschoote. De Spaanse koning Filips II zond 10.000 Spaanse en Italiaanse soldaten onder leiding van de hertog van Alva om de opstand te bedwingen. Veel opstandelingen werden gevangen genomen en veroordeeld door de Inquisitie. Dat gebeurde ook met:   

Carolus de Brune 

geboren in Steenwercke. 

Op 18 februari 1568 werd hij op de markt te Belle (nu Noord-Frankrijk) door middel van het zwaard onthoofd.

En uit dezelfde landstreek: 

Jaques de Brune  

Hij werd verbannen. Het oordeel over hem luidde:

"Sentence de bannisement perpetuel rendu par le conseil des troubles au nom du duc d'Albe contre Jaques de Brune dit Camphen de Bailleul, pour partipacitions  aux troubles"

Vertaling: Jaques de Brune wordt uit naam van hertog Alva voor deelname aan de opstand door de Raad van Beroerten veroordeeld tot eeuwige verbanning uit Bailleul (Belle).

Vanwege de komst van Alva vluchtten vele mensen uit het huidige Noord-Frankrijk naar de Noordelijke Nederlanden. Zo ook:

Johan en Pieter de Brune 

Hun bezittingen werden daarom verkocht. In een akte staat daarover:

"Des biens de Jehan et Pierre de Brune, retirez en Hollande en l'an I I I Ixx et deux (1582 ?) une mesure de terre a  labeur gisant au Westhoec, Zuuthoec de Bailleul en rendent annuellement VL XII s tounois par an"

Vertaling: de goederen van Johan en Pieter de Brune, vertrokken naar Holland in het jaar 1582?, een stuk landbouwgrond in de Westhoek en de Zuidhoek van Belle, opleverend jaarlijks 12 Vlaamse ponden.

Veel gevluchte opstandelingen vestigden zich in Zeeland. Ook een zekere  

 Jaques de Bruijne  

die in Zeeuws-Vlaanderen ging wonen. Hij kwam oorspronkelijk uit Steenwerck bij Belle.  

Niet alleen direct na het begin van de opstand tegen de Spaanse overheersing, maar gedurende de gehele Tachtigjarige oorlog (1568-1648) ontvluchtten velen de Zuidelijke Nederlanden (huidig België en Noord-Frankrijk)  om zich in de Noordelijke Nederlanden (huidig Nederland) te vestigen. Zo staan er in de poorterboeken (soort burgerlijke stand van een stad) van Leiden vele "De Bruijne's" die, komend vanuit de streek rond Belle, zich in Leiden vestigden. Een paar voorbeelden van inschrijvingen in het poorterboek van Leiden:

30-3-1589     Jasper de Bruijne van Hontschoote

8-1591          François de Bruijne van Belle, Pieter de Bruijne van Belle 

11-1-1592     Jan de Bruijne van Hontschoote  

Deze mensen waren gevlucht voor het Spaanse leger onder leiding van de hertog van Anjou. In juli 1582 zetten de troepen van Anjou de stad Hontschoote in brand vanwege de opstand daar tegen de katholieke kerk.

In 1585 veroverden de Spaanse troepen onderleiding van Parma de stad Antwerpen. Dan verlaten 40.000 mensen (de helft van de toenmalige bevolking van Antwerpen) deze stad om naar het noorden te trekken. Onder andere naar Zeeland. Zo is ene

Pieter de Bruijne  

uit Antwerpen in 1593 te Goes (Zuid-Beveland !) met Mayken Cornelisse getrouwd.  

Gezien het bovenstaande is het goed mogelijk, dat ook onze voorouders uit de Zuidelijke Nederlanden zijn gevlucht en zich aan het eind van de zestiende eeuw op Zuid-Beveland hebben gevestigd, zoals voornoemde Pieter de Bruijne.

Evengoed is het mogelijk, dat onze voorouders ook in de tijden voor de zestiende eeuw in Zeeland woonden, want op een grafsteen in de kerk van Kapelle (Zuid-Beveland!) staat de volgende inscriptie:  

Hier leit begrave  

Adriaen Corneliszone  Brune 

Hi stirf ao MCCCC LXXXIX III dage i junio 

bit voer d'ziele

Deze Adriaen Corneliszone Brune (overleden 3 juni 1489) kan ook een voorouder zijn.  

Maar ook lazen we dat ene

Pieter de Bruijne 

in 1571 tot de belangrijke grondbezitters in Beoostenblij, een polder ten oosten van Axel, werd gerekend.  

En van 1588-1591 was

Pieter de Bruijne 

burgemeester van Axel. Ook van 1599 –1600 was Pieter de Bruijne burgemeester van Axel (de burgemeesters werden steeds voor twee jaar gekozen).

In 1580 was ene

Pieter de Bruijne 

ouderling te Zaamslag. Ook deze “De Bruijne’s” kunnen onze voorouders zijn, dus vader /grootvader van de “De Bruijne’s” uit Hoedekenskerke, want in die tijd woonden de mensen niet altijd generaties lang in dezelfde streek. Regelmatige overstromingen van het land rond Axel en Zaamslag en deze streek werd ook veelvuldig getroffen door oorlogsgeweld in de Tachtigjarige Oorlog: bezettingen, plunderingen, rooftochten, etc. Zo had op de 26e juli 1574 de militaire bezetting Terneuzen, Othene, Zaamslag en Aandijke zwaar verwoest. Huizen waren verbrand, goederen gestolen. Dijken werden door gestoken waardoor bijna het gehele land rond Axel (1586) onder water kwam te staan. Voldoende redenen om elders te gaan wonen. Velen hebben in die tijd hun haardsteden verlaten.

Er waren in die tijd (1500-1600) al vaste beurt- en veerschippers tussen het land rond Axel en de eilanden Walcheren en Zuid-Beveland. Een overtocht naar Zuid-Beveland (Hoedekenskerke) was dus in die tijd geen probleem. Zo staat in het jaar 1658 ene Pieter de Bruijne van Zaamslag als lidmaat vermeld in de boeken van de Nederduits Gereformeerde kerk van 's-Heerenhoek op Zuid-Beveland.

Ook lazen we in het boek “Zaamslag door de eeuwen heen”, geschreven door J. Platteeuw, dat de weduwe van

Cornelis de Bruijne  

omstreeks 1574 het gehele goed van Steeland, gelegen te Zaamslag,  heeft gekocht. Steeland is jonkheer F. van Steeland. Hij bezat veel grond, een huis en een kasteel in Zaamslag. Van jonkheer Steeland is bekend, dat door zijn toedoen (verraad) de streek rond Zaamslag in 1583  weer in Spaanse handen kwam. Een paar jaar later was het weer in Staatse (Nederlandse) handen.

En we lazen: Borsele 1623, "betaelt:   

François de Bruijne  

metser over gewrocht te hebben aent Heerenhuys in Borssele 't selve gestooken en dicht gemaeckt volegens ordonnantie 4£ 14 sch.".  Francois is dus metselaar, net als " onze De Bruijne's" in die tijd op Zuid-Beveland. Zal waarschijnlijk een voorouder zijn.

Philips Cornelisse de Bruijne

Geboren omstreeks 1590.  Woonde te Hoedekenskerke op het Zeeuwse eiland Zuid-Beveland. Hij huwt als "weduwnaar van Hoedekenskerke" op 7 november 1618 te Goes met

Willemijntje Cornelisse

Zij woonde te Nisse op Zuid-Beveland.

getuigen bij dit huwelijk waren voor de bruidegom: Pieter Andriesse en voor de bruid: Pieter de Coninck.

Matheus Matthijsse Bruijne

Wordt in de overloper van Hoedekenskerke anno 1636 genoemd als baander (pachter).

Berbelken Bruijne

Uit overloper van Hoedekenskerke anno 1636. In de Kerckhoeck van Vinninge: Berbelken Bruijne 1 gemet 86 r ; baant Jan de Bruijs.

Maeijken Bruijne

Uit overloper van Hoedekenskerke anno 1636. In de Kerckhoeck van Hoedekenskerke: Maeijken Bruijne    2 gem. 124 r. ; baant Aldert Jacobsen.

Willem Cornelis Bruijne

Uit overloper van Hoedekenskerke anno 1636.

In de Schuttershof:  Willem Corn. Bruijne  3 gem. 79 r.;  baant Cornelis Corn. Smit. In de Kerckhoeck van Vinninge: Willem Cornelis Bruijne  3 gem. 31 r ; baant Corn. Smit. In de Kerckehoeck van Hoedekenskerke: Willem Corn. Bruijne  3 gem. 12 r.; baant Simon Matheusz.

Cornelis Bruijne

Uit de overloper van Hoedekenskerke anno 1636. Overlopers zijn een soort kadastrale belastingboeken waarin de grondoppervlakte, de ligging van het perceel, de eigenaar en de eventuele pachter (de baander) zijn vermeld.

In de polder "De Nieuwe Hoonert", polder te Vinninge (ligt ten noorden van Hoedekenskerke)":  Cornelis Bruijne 1 gem. 171 r ; baant Pr. Jacobs wed. In "Den Kasteelhoeck":  Cornelis Bruijne 1 gemet 65 r;  baant Mattheus. In de "Kerckhoeck" van Vinninge: Cornelis Bruijne  2 gem. 86 r; baant Clas Heijne.

In de overloper van Baarland, Bakensdorp en Oudelande, anno  1650",  lazen we het volgende:

Isecolenhoeck ", beginnende van noort oosten in aenden Zeedijck ende den Heerenwech strekkende west oppe.  

Cornelis Bruijne z,an 1 G 100 R baant Willem Willemss.

Cornelis Bruijne z,an 1 G 25 R baant Willem Willemss.

Betekenis van de afkortingen:  G = gemet; R = roede.

Een metselaar

Borsele 1623: Betaelt Francois de Bruijne, metser over gewrocht te hebben aent Heerenhuys in Borssele 't selve gestooken en dicht gemaeckt volegens ordonnantie 4£ 14 sch.

Al met al blijft het gissen waar de voorouders van Cornelis de Bruijne, die omstreeks 1650 in Hoedekenskerke op Zuid-Beveland woonde, vandaan komen. Te meer daar het zeer waarschijnlijk ambachtslieden waren, die veelal niet generaties lang in dezelfde plaats woonden, zoals dat vaak wel het geval is bij landbouwers.