Bij het uitzoeken van een stamboom stuit men soms op
naamgenoten die niet passen in een doorlopende genealogie. Deze
“buitenbeentjes” leveren soms een boeiend zelfstandig verhaal op.
LAMBRECHT PLAISIRS, gezworen doctor in de medecijnen te
Antwerpen.
Uit de nevelen van het verleden vormen zich de contouren
van een familie Plaisirs – alias Den Blesers – alias Wouters. Door hun
huwelijken met tijdgenoten leveren zij een schat aan genealogische en
geschiedkundige feiten op. Mede door zijn gebruik van een alias zette hij
onderzoekers soms op het verkeerde been.
Op 12-04-1539 vinden we Lambrecht ingeschreven als student
te Leuven onder de naam Lambertus Walterius de Dist.
Bron: Matricules
Universitaites Leuven, p. 191, nr. 44.
Uit een akte van
21-07-1544, opgemaakt te Leuven, blijkt dat Lambrecht Plaisirs filus Valentuny
(= zoon van Valentijn), “licentiaet inde medecijn ende meester in arten” reeds
gehuwd was met Henrica van Broeckhoven. In deze, nogal merkwaardige
akte, geeft hij de navolgende personen volmacht om zijn zaken te behartigen: Jan
van Broeckhoven, zijn sweer, Janne Judocy van Herck, Janne Michiels van
Lierop, Jop Moons, Geerde Carbeel, Janne Melaers, Mr. Claes Berckel, Valentijn
PLAISIRS, zijn vader, Mathijs van Steenbergen, Henricus Hamont, Mr. Janne
Lebegge en Dieric van Lieshout van Gerwen. Buiten zijn vader en zijn
zwager kunnen wij, tot nu toe, geen familierelatie ontdekken met deze personen.
Waarom deze akte, was hij ziek of vertrok hij voor enige tijd naar het
buitenland ?
Bron: Schepen arch. Leuven,
Register van de 2e schepenbank Leuven, reg. 7829, fol. 40r.
In een ander akte, dezelfde
dag opgemaakt, schenkt Jan van Broekhoven, “persoen” van Erp, aan
Lambrecht en Henrica “zesse silveren croesen aende canten rontomme onder ende
boven vergult wesent”.
Bron: Schepen arch. Leuven,
Register van de 2e schepenbank Leuven, reg. 7829, fol. 40v.
Ca. 1552 woont Lambrecht te
Antwerpen en koopt daar op 13-03-1552 een huis “genaemt De Fortuyne gestaen
ende geleghen inde Kerkhofstrate”, van Godevaert van Goirle, Henricsone. Het
huis was destijds gekocht van Jehanna Haecx en was belast met jaarlijkse
erfrenten aan Jacoba Hertsen, Jacoba van der Straten, de kinderen van Jan
Steels, Jan van Doeren, waegemaker, en Janne de Ridder, als momboir
van zekere weeskinderen.
Bron: Stadsarch. Antwerpen,
Schepenregister Antwerpen, nr. 245, fol 236, 237 e.v. d.d. 28-03-1552.
In 1554 geven Mr.
Lambrecht Plaisir ende joffrou Hendrica van Broeckhoven volmacht aan Mr.
Janne van Lemmens en Mr. Adriane Hallers om “drey huysen metten hove
gestaen ende geleghen neffens malkander inde Zerkstraete neffens Claes van
Lonneville huys ex una (= ter ene zijde) ende Dominicus Bosmans erve
es altera (= andere zijde)”, te Antwerpen te verkopen.
Bron: Stadsarch. Antwerpen,
Certificaatboeken Antwerpen, 1554, nr. 9, fol 353.
Het Huis “De Colve”:
Waarschijnlijk kocht Lambrecht
dit huis als geldbelegging. Het diende als verkoophal en opslagplaats voor
het tapijtgilde van de stad Diest. Dat hij afkomstig was uit de contreien van
Diest zal mogelijk ook een rol gespeeld hebben.
Op 16-06-1558 verkopen Jacob
van Hamelen of Havelen, rentmeester der stad van Diest, en Mr. Jan
Verwyst “inde name ende volcomelick ende onwederroepelijk gemachticht van
burgemeester, schepenen ende raedt der stadt van Diest” aan Mr. Lambrecht
Wouters alias Blesers, medecijn alhier, een huis genaamd “De Colve”,
“gestaen ende geleghen aende Groote Merct alhier tusschen thuys geheten “Den
Caetsbal” aen deen sijde en Mr. Hubrechts de Mancheleere erve ex
altera”, met als nadere plaatsaanduiding “comende aende Nuewerstraete lopende
van dYserenbrugge naerde Maelderijstraete”.
Bron: Stadsarch. Antwerpen,
Schepenregister Antwerpem, nr. 407, fol. 98 e.v.
Op huize “De Colve” staan
nog jaarlijkse erfrenten van o.a. juffrouw van Sompelen, juffrouw van Ranst en
Frederick van Renesse.
Bron: Stadsarch. Antwerpen,
Schepenregister Antwerpen, nr. 268, fol. 63.
Bron: Fonds Plaisier, 2e
Oudt Register int Parkement, 1438-1459, fol. 137, 137v, en 138.
Een akte uit 1563 onthult
de leeftijd van Mr. Lambrecht Valentijnssone van Diest, “out omtrent 43
jaeren ende gesworen medecijn deser stadt”. Hij brengt samen met Mr. Frans
Ghybrecht, gezworen chirurgijn, een bezoek aan het lijk van Janne van
Broeckum, van Diest, liggend in het huis genaamd “Het Vlies” gelegen in de
Valckstraete te Antwerpen en maken een verklaring op …”ende dat zij weten hen
kenlick is oock gesien hebben de voors. Jan van Broeckum hadde een
schrabbeken op zijner slincker wanghe dwelcks van eene worp gecregen hadde daer
de voors. Frans Ghysbrechts als chirurgijn gegaen heeft gehadt maer zij
diponeren wel weten en als dat de voors. Janne van Broeckum nyet en
gestorven vande voors. worp oft schrabbeken noch den enighe aandenken van die
want tselve wondeken nyet doodlick oft letael en was…”.
Bron: Stadsarch. Antwerpen,
Certificatieboeken 1563, fol. 542.
Hoewel Lambrecht toch
een geletterd man was valt het wel op hoe slordig hij met zijn achternaam
omging. We kennen hem nu onder de volgende achternamem: Lambrecht
Valentijnssone, Wouters alias Blesers, Plaisirs en Bleysers. Misschien
ligt het antwoord voor deze varianten in het archief van Diest.
Tijdens de Spaanse muiterij
van 1574 biedt de stad Antwerpen, om verder onheil te voorkomen, de Spanjaarden
een losgeld aan. Dit geld werd opgebracht door de inwoners door middel van
“vrijwillige lening”.
Lambrecht Wouters, medecijn, betaalt
hieraan mee voor een bedrag van IIIc lb. Arthois.
Bron: Fonds Plaisier, Register vande Leeninghe 29-04-1574.
Een akte van 21-07-1579 geeft een overzicht van de
medische staf in dienst van de stad Antwerpen:
Mr. Gheeraerdt van Bergen, “gesworen
medecyn, out omtrent 58 jare, in dienst ende officis geweest synde omtrent 24
jaer”.
Mr. Lambrecht Bleysers, “gesworen
medecyn der selve stadt, out omtrent 58 jare ende in dienst ende officis
geweest synde 24 jaer”.
Mr. Jan van Eversberghe, “out
omtrent 62 jare, in dienst 22 jaer”. Mr. Jan Heylen, “out omtrent 62
jare, in dienst 18 jare”, en Mr. Damiaen Walshaerts, “ out 48
jare, in dienst omtrent 13 jaer”, allen gesworen chirurgyns derselve stadt.
Adriaen de Bie, “officio vander corte
roede, deser stadt gedient hebbende omtrent 28 jare ende als meester vande
leprozen ter sieckerlieden guyten deser stadt hebbende omtrent 18 jaer”. Zij
ontvingen voor het “jaerlyck int visiteren vande leprozen buyten deser stadt
van elcken leprozen of gevisiteerde persoon van ander herkomen sesse stuivers”.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, Schepenregister Antwerpen, nr.
358, fol. 31.
Op 29-04-1579 overlijd zijn vrouw Hendrica van
Broeckhoven. Het huwelijk bleef volgens onze gegevens kinderloos, echter Lambrecht
Plaisir had wel een natuurlijk zoon (bastaard) verwekt bij een tot nu toe
onbekende vrouw, n.l. ene Jan Bleser.
Dit blijkt bij de erfenisverdeling als Lambrecht overlijd:
“Mr. Janne Blesers, chirurgyn, natuerlycke sone van wijlen Mr. Lambrecht
Wouters alia Blesers alsulcke 600 Carolus gulden erffelick te quytede daer
met twee charters oft brieve is opde Staten van Brabant die byde voors. wijlen Mr.
Lambrecht Blesers ende Henrica van Broukhoven (daer aff hem
comparante die verstorven syn) repectievelijck 13 juny 1563 ende 13 november
1571 op de voors. Staten gecocht hebben”.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, nr. 407, fol. 98 e.v.
Uit het Requestboek van 1582 blijkt dat Lambrecht
Plaisirs toen “zwak van zinnen was” en daarom verzoekt zijn zwager Jan
Garijn om zijn zaken te mogen behartigen.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, Requestboek 1582, fol. 80v, PK
660.
Tevens krijgt Janne Garyn het beheer, als curator
van Lambrecht Bleser, van de “goederen die tot Colen (Keulen) oft
daeromtrent gelegen syn oft bevonden souden moghen worden tot hem te nemene, te
regelen, gouverneren ende tot redelicke termeyn van jaerscharen te verhuren
ende te verpachte, etc.”.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, nr. 43, fol. 456.
Mr. Lambrecht Bleser overlijdt
te Antwerpen in augustus 1589.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, Schepenregister nr. 407, fol.
98 e.v.
Waar hij begraven werd konden we tot nu toe niet
achterhalen. Mede door zijn omvangrijke
nalatenschap leverde dit veel familiale erfgenamen met hun gezinnen op.
Een zuster van hem was: Cecilia Blesers alias Wouters, overleden
te Antwerpen 1578. Zij was gehuwd met Jan Garijn.
Kinderen uit dit huwelijk, volgorde willekeurig:
1. Valentijn Garijn
2. Hans Garijn
3. Gillis Garijn ged. Antwerpen OLV
kathedraal 06-02-1563
4. David Garijn ged. Antwerpen OLV
kathedraal 06-08-1568
5. Guillimus Garijn
6. Catharina Garijn ged.
Antwerpen OLV kathedraal 07-02-1572
7. Cecilia Garijn ged. Antwerpen OLV
kathedraal 19-01-1574
8. Marie Garijn ged. Antwerpen OLV
kathedraal 29-10-1576
9. Engele Garijn
Dit gezin bewoonde het huis “genaempt De Wolsack gestaen
ende gelegen inde Bullingstrate anders geheten de Wolstrate alhier tusschen de
huysinghen geheeten Den Roostere aen deen syde ende thuys genoempt Den
Vliegende Hert aen dander syde”. Dit huis was gekocht op 26 september 1576 van Jan
Baptista Schoti door Jan Garijn en zijn compagnons Antonus de
(du) Bus en Nicolaes Gilleman, beiden kooplieden residerende tot
Rijsel.Het huis was belast met erfelijke renten van o.a. de weduwe en
erfgenamen van wijlen Lancelot Robiaen en van Carel en Lodewijck
Schoti.
Na het overlijden van Cecilia Wouters treedt
“doctor Lambrecht Wouter medecyn deser stadt, der kinderen oom ende
broeder Jan Garijns huysvrouwe” op als raadgever. Op advies van hem en
omdat “de negotiatien van Jan Garijn die hy met andere persoonen is
hebbende zeer wyt ende breet is geleghen ende meest in uytstaende schulden”
wordt voor de nagelaten kinderen een som geld gereserveerd van 1500 ponden
Vlaems, waarvan ieder kind zijn portie ontvangt bij huwelijk of op 25 jarige
leeftijd. Daartor werden 2 huizen gekocht “deen daeraff genaempt Den Keyzere
ende dander De Werelt met noch sekers groote wooninge daer achter al gestaen
ende gelegen opde Oude Borse”. Ze werden gekocht van Cornelis de Renialme als
gemachtigde van Jan Baptist Schoti.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, Schepenregister nr. 355, fol.
422 e.v. d.d. 26-03-1578.
Wordt Vervolgd.
DAVID PLAISIER, chirurgijn te Antwerpen.
David Plaisier, Dierckzoon werd geboren nabij Zierikzee,
waarschijnlijk in één van de omliggende dorpen.
Bron: Stadsarchief Antwerpen, Schepenregister M-N 1580,
fol. 40.
In
een akte van 1584 wordt zijn leeftijd van 39 jaar genoemd zodat hij dan ca.
1545 geboren kan zijn als zoon van Dierck Plaisir en NN.
Bron: Stadsarchief Antwerpen, Schepenregister 1584, fol.
678.
Hij huwde daar in Zeeland met Maria Jacobsdr. Uit
dit huwelijk zijn 3 kinderen bekend. We vonden haar en de kinderen terug in
Delft.
Kinderen uit zijn 1e huwelijk:
1. Dirck
Davidsz. Plaisier geb.
waarschijnlijk omg. Zierikzee
bgv.
Delft 01-11-1624 (Nieuwe kerk)
Dirck ondertrouwd te Delft 24-12-1594 als “chirurgijn,
jonckgesel, wonende ande oostzijde vande nyeuwe kerk” met Maritge Jans
Wenssen, “jongedochter, wonende ande noortzijde vande oude kerk”. Zij was
een dochter van Jan Wenssen, houthandelaar en gezworen kamerbewaarder
van Dordrecht, en Sophie (Fijcken) Cornelisdr.
In de kantlijn van deze ondertrouwakte werd, zeer moeilijk
leesbaar, waarschijnlijk bezwaar aangetekend tegen dit huwelijk door zijn moeder.
Zij trouwen pas op 15-09-1596 voor het Gerecht te Delft.
Bron: Gemeente arch. Delft, DTB inventarisnr. 123.
Uit dit huwelijk:
a. kind bgv. Delft 18-08-1599 (Nieuwe kerk).
b. dochter,
verder niets van bekend.
In een akte van 1602 wordt dit kind vernoemd: “ten
verzoeke van Mr. Diederick Plaisir, chirurgijn wonende tot Delft, als
vader en voogd van zijn dochter bij hem geprocr. aan wijlen Mariken Wenssen,
zijn eerste huisvrouw, en ter requisitie van Clara en Neelken Wenssen,
zo voor henzelf als voor Anthonij Struijs en Barbara Jacobsdr. c.s. hun
zusters’kinderen, wordt inventaris gemaakt van alle onroerende goederen
nagelaten door wijlen Fijken Cornelisdr., weduwe van wijlen Johan
Wenssen”.
Bron: Gemeente arch. Dordrecht, Oud notarieel arch. 2,
fol. 65v en artikel Ons Voorgeslacht dec. 2001, blz. 655.
Dirck hertrouwd te Delft (Gerecht) 02-02-1601 met Elsgen
Adamsdr.
In een akte van 17-12-1629 wordt zij vermeld als
schooljuffrouw: “Elsgen Adams, weduwe van Mr. Dirck Playsir woonende
opt bagijnhof is geconsenteert cleijne kinderen school te houden ende de selve
te leeren leesen ende schrijven”.
2. Christina
Davits Plaisir geb.
waarschijnlijk omg. Zierikzee
bgv.
Delft 20-06-1634 (Nieuwe kerk)
3. Marijtgen
Maria Davits Plaisir geb.
waarschijnlijk omg. Zierikzee
bgv.
Delft 03-02-1652 (Nieuwe kerk)
Rond 1579 verblijft David Plaisir te Antwerpen. De stad
heeft een Calvinistisch bestuur en wordt belegerd door de Spaanse veldheer
Farnese. Waarom David zijn gezin verliet zullen we wel nooit precies te weten
komen, feit is wel dat hij een aanhanger is van de Roomse religie. Misschien
was dit gegeven een mogelijk breekpunt tussen hem en zijn vrouw.
Om het vak van chirurgijn uit te oefenen was het
noodzakelijk poorter van de stad te worden. Op 09-05-1580 vraagt Mr. David
Plaisir het poorterschap aan. Borgen voor hem zijn: Mr. Cornelis van
Schelle, chirurgijn, wonende in de Koepoortstraete en Anthonij van
Liere, metser, wonende in het Hopland, alwaar David Plaisir sinds
1579 verbleef.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, Schepenregisters M-N 1580,
fol. 40.
Op 13-05-1580 wordt hij ingeschreven in het Poortersboek.
Van Anthonij van Liere koopt hij in oktober 1580
het huis genaamd “De Verkeerde Werelt” gelegen in het Hopland.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, Schepenregisters K-B 1580,
fol. 362.
Kennelijk had de dienstdoende pastoor er in Antwerpen er
geen moeite mee om het 2e huwelijk van David Plaisier te
voltrekken. Overigens, een Calvinistisch huwelijk werd toch niet erkent door de
RK kerk. Hij huwde te Antwerpen met Regina van Vissenaecken of
Vissenaquen.
Het bleek een vruchtbaar huwelijk te zijn met 10
kinderen. Nu doet zich het merkbare feit zich voor dat, hoewel de Roomse
religie in 1581 te Antwerpen slechts op 2 plaatsen beleden mocht worden, hij
zijn kinderen gewoon in de O.L.V. kathedraal liet dopen. Uit onderstaand
plakkaat blijkt:
“… dat niemandt, wie hy zy, hem en vervordere, binnen
deser stadt, vryheyt, oft ’t gebiet derselver, eenighe Misse int secreet oft
openbaer te doen, laeten doen, oft te hooren, noch eenighe andere exercitie
vande voors. Roomse Religie dan alleenlijck van doopen, trouwen, ende siecken
te besoecken, ende dat sonder merckelijke vergaderinghe: oock dat sy heur
dooden sonder ceremonien zullen begraven, etc… Ende tot sulcke exercitie van doopen
ende trouwen den voors. vanden Roomsche Religie toegestelt worden 2 plaetsen,
te weten: de Capelle van Gratie ende Capelle van onse vrouwe Godtshuys inde
Kerckhofstrate…”.
Bron: Antwerpsch Archievenblad, deel III, 1868, blz. 419,
Nr. 453 Gheboden te Antwerpen den eersten July 1581.
Kinderen die gedoopt werden te Antwerpen:
1. Salomon David Plaisir ged. Antwerpen
OLV kathedraal 17-01-1582 volgt
I
Meter: Clara Vissenaken.
2. Regina Plaisir ged. Antwerpen volgt
II
3. Judoca
David Plaisir ged. Antwerpen OLV kathedraal 23-03-1587
Peter: Ambrosius Mongarda.
Hij was te Antwerpen een beroemd producent van
sierlijk glaswerk.
Meter: Maria Gramey.
Mogelijk was zij de dochter van Thomas Gramaye en
Catharina Pels. Maria
Gramay tr. met Jonker Willem Spruyte.
4. Maria Davidt Plaisir ged. Antwerpen
OLV kathedraal 11-09-1588
Peter: Signor Louis Perez
Bekend Spaans koopman te Antwerpen.
Meter : Joffrouw Maria Pels.
Zijn vrouw ?
5. Adriana David Plaisir ged. Antwerpen
OLV kathedraal 19-11-1589
Peter: Meche Peris de Baron.
Mogelijk een telg uit het geslacht Perez.
Meter: Joffrouw Adriana Plain.
Adrienne Perez de vrouw van burgemeester Nicolaas Rockox ?
6. Ludovicus
David Plaisir ged. Antwerpen OLV kathedraal 24-10-1591
Peter: Signor Marco
Antonio.
Marco Antonio Perez, Schepen te Antwerpen 1599,
1600 en 1601. Hij tr. met Marie Perez de Baron, een nicht van hem.
Meter: Joffrouw Clara Xeres.
Mogelijk Clara Perez.
7. Catharina David Plaisir ged. Antwerpen
OLV kathedraal 23-01-1593
Peter: Nicolaes Ronkere ?
Nicolaas Rockox ?
Meter: Maria Peris.
Maria Perez.
8. Elisabetha Plaisir ged. Antwerpen volgt
III
9. Anna
David Plaisir ged. Antwerpen OLV kathedraal 26-03-1596 volgt IV
Peter: Henricus Hondius.
Beroemd grafisch prentkunstenaar.
Meter: Maria Ximenez.
Telg uit een bekend Portugees koopmansgeslacht.
10. Emanuel David Plaisir ged. Antwerpen
OLV kathedraal 25-06-1597
Peter: Emanuel (onleesbaar)
Meter: (onleesbaar) van Male.
In een akte van 27-02-1584 waarin David Plaisirs en
Dierick Tsuys van Spiny samen een verklaring afleggen ten gunste van Jan
van der Meer Adriaensz. en Abel Willemsen, goudsmid tot Aalst, over
geleverde goederen te Delft aan de Antwerpenaar Dierick van Breen, wordt
de leeftijd van 39 jaar genoemd.
Bron: Stadsarch. Antwerpen, Schepenregister 1584, fol.
678.