WEETJES  V00R SENIOREN

door Juul van de Kolk

 

De gemeente kan je tegemoet komen
 

 

 

'Weetjes voor senioren' is een selectie uit 'Oud worden doe je later', een rubriek van de Seniorenraad Oss in een regionaal weekblad, toegesneden op de belangen van 50-plussers.
Klik op de alfabetisch gerangschikte titels in de linkerkolom op deze pagina.
Voor meer informatie: Kijk in de lokale sociale gids, in “Ouder worden in uw gemeente”, of bel de Ouderenadviseur in uw gemeente.
Informatie over de auteur vindt u hier.

 

 

 

 

 

 

 ANALFABEET

 AOW GATEN

BELONEN

BLIJMOEDIG

 COMPENSATIE

CONDITIETRAINING

DEMOGRAFISCHE
IJSBERG

 EENZAAMHEID

EIGEN PLEK

ERVEN

GELDCRISIS

GELD VERDWIJNT

GELIJKE KANSEN

GENEESKUNDE MOET
WERKEN

GEZOND LEVEN

GROOTOUDERS

HELPEN

HOE VOELT HET

HOOG IN DE BOOM

HUISARTS

HUISDIER

HUISELIJK GEWELD

KIEZEN

INWONEN EN BIJWONEN

KANTELING IN DE WMO

KLEINSCHALIG

 MANTELZORG

MARKT

MEER MOGELIJK

MENSEN MET EEN
BEPERKING

MOBIEL

NATURE/NURTURE

NORMEN EN WETTEN

ODE AAN DE ARBEID

ONMISBAAR

OPHOKKEN

OVERLIJDEN

OUDERENADVISEUR

PENSIOEN IN ZICHT

PERSOONSGEBONDEN BUDGET

POLITICI

PRIVACY

ROUWVERWERKING

RUILVAKANTIE

RUST ROEST

SCHONE SCHIJN

SOCIAAL CONTACT

 SOCIALE KAART

STEMRECHT

STILLE ARMOEDE

STRIJKSTOK

STUDEREN

UITDAGING

VAN DE ZON GENIETEN

VERZILVERD WONEN

VRIJHEID

WEGWIJS

WINKELEN

WOONFANTASIE

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                    

Wegwijs
 

De buurt klaagde over stank. De GGD bracht de bewoner naar een verzorgingshuis. Waarom niet eerder?  

De mensen worden tegenwoordig ouder en blijven langer gezond. Zij willen baas blijven over eigen leven. Ze willen de eigen regie houden en zelf doen wat ze zelf kunnen. Zolang mogelijk zelfstandig blijven. Op hun eigen gezondheid passen en zich thuis voelen in eigen huis en buurt.
Leuk en aardig, maar je moet er wel toe in staat zijn. Als je gezondheid het laat afweten of je hebt een handicap, heb je misschien huishoudelijke hulp nodig of verzorging.
Ga dan naar het gemeentelijke loket. Kun je niet meer je eigen potje koken, denk dan aan maaltijdbezorging. Ben je bang dat je plotseling iets overkomt en dan niemand kunt bereiken. De alarmeringsdienst is een optie. Als je geen vervoer hebt. De taxihopper kan je overal heen brengen. Kun je niet meer rondkomen met je AOW en een klein pensioentje. De gemeente kan je tegemoet komen.

 Benut je recht

 “Van den arme leven”, zeiden ze vroeger. Als je niet rond kon komen moest je naar de Bijstand om je hand op te houden. Nu moeten er zoveel mensen naar de bijstand om een beetje te kunnen meedoen. De schaamte voor “de hand ophouden” hoeft niet meer.
Er is bezuinigd op de kleine inkomens. De eigen bijdragen en premies van ouderen, chronisch zieken en gehandicapten zijn verhoogd.
“Ouderen met alleen AOW of tien procent meer kunnen niet meer rondkomen als ze geen gebruik maken van de gemeentelijke tegemoetkomingen”, zegt het NIBUD na gedegen onderzoek. Je bent een dief van eigen portemonnee, als je geen tegemoetkoming van de gemeente vraagt. Dat ben je ook als je geen belasting terugvraagt.

                        

Sociale kaart
 

Buurman reageerde niet. De politie vond hem totaal vermagerd en uitgedroogd. Men kon zijn leven nog redden.

Een sociale kaart is een gids die je de weg wijst naar voorzieningen en diensten waar je gebruik van kunt maken. Meer mensen worden ouder en willen langer zelfstandig blijven. De voorzieningen die zij daarvoor nodig hebben worden ingewikkelder. Veel ouderen, chronisch zieken en gehandicapten hebben te weinig mogelijkheden. Als je ergens op aangewezen bent, moet je weten waar je moet zijn en wat dat allemaal inhoudt.
Een goede sociale gids wijst de weg. Het meest bekend is Gemeente Gids, die voor elke burger zijn nut wel eens bewijst.
In elke gemeente van de regio Maasland is er ook een speciale gids voor mensen ouder dan 55 jaar. Die krijgt je gratis. Deze RIGOM gids heet “Ouder worden in ……. Deze gids is een goedkope manier om de burgers de weg te wijzen naar regelingen en voorzieningen waar zij gebruik van kunnen maken.

De weg vinden

Elke 65-plussers met een klein inkomen kan geld terug krijgen van de belasting. Je moet het wel aanvragen. Veel mensen doen dat niet. Er blijft veel belastinggeld liggen dat hard nodig is. In de RIGOM -gids kun je onder “Financiën” of “Belastingen” lezen, wat je daarvoor moet weten en waar je moet zijn voor hulp. Ook voor informatie over “erfrecht” kun je in deze gids terecht.
De RIGOM–gids geeft uitvoerige informatie over inspanning en ontspanning, cursussen en activiteiten. Je vindt er alles over sport en bewegen, over activiteiten die de verschillende sozen bieden en over de bibliotheek, het gilde, vrijwilligerswerk en noem maar op. Ook over dienstverlening zoals vervoer, klussenhulp, maaltijden en alarmering, gezondheidszorg, wonen welzijn, enz.

 

 Gezond leven
 

“Dat wordt een open hart operatie”, zei de cardioloog. “Had ik dat kunnen voorkomen”, vroeg de patiënt. “Door gezonder te leven”, was het antwoord.  

Ongezond leven is een keuze die mensen vaak zelf maken, ook al denken ze daar niet bij na. Waarom doen ze het? Is het zo lekker, goedkoop of gemakkelijk? Spiegelt de reclame het te mooi voor? Helemaal niet! Roken is niet lekker als je er niet aan verslaafd bent. Van te veel drinken krijg je een kater. Van vet en veel eten krijg je een hoop last. Van weinig bewegen wordt je lamlendig. De reclame is er bij gebaat dat mensen gezond leven, want aan hen kun je meer verkopen.
Van ongezond leven word je eerder ziek. Elf jaar eerder volgens onderzoek en je gaat drie jaar eerder dood van. Per jaar gaan er 20.000 mensen dood aan ongezond en te veel eten. Wat wil je nog meer dan “gezond leven? Voorkomen is beter dan genezen.
 

Gezondheid in eigen hand 

Gezond leven moet je zelf doen. Het is een kwestie van “doe het zelf”. Dat kan niemand anders voor je doen. Op de eerste plaats groenten en fruit eten. Minstens een keer per week vis, weinig vet, niet roken, weinig alcohol en geen drugs. Dan kom je een heel eind. Extra vitaminen en supplementen heb je niet nodig. Veel bewegen, per dag minstens een half uur lopen of fietsen. Bij voorkeur niet te veel eten, vermageringskuren heb je dan niet nodig.
De nodige voorlichting is op veel plaatsen te krijgen. De dokter, de diëtiste, de thuiszorg, het voedingsbureau, de ouderenadviseur, de apotheek, ze kunnen je allemaal de weg wijzen.
Mensen die het niet willen weten zijn moeilijk te helpen en gelukkig te maken.
                                                                             

Sociaal contact
 

Piet bemoeide zich nergens mee. Je zag hem nooit. Niemand had het in de gaten.  

Een mens is een sociaal dier. Als je ouder wordt verlies je eerder je partner, kennissen en vrienden. Je kinderen zijn vaak ver in de wereld uitgevlogen. Je sociale netwerk brokkelt af, zeker als je er zelf minder in kunt investeren. Als je te weinig geld hebt om rond te komen of wanneer ziekte of gebreken je minder mobiel maken wordt dat extra moeilijk. Eenzaamheid vormt een groot probleem voor veel ouderen. Mensen die verliezen lijden, zien hun wereld leger worden. Zij moeten goed opletten dat ze niet geïsoleerd raken. De weerklank uit hun omgeving neemt af. Eenzaamheid wordt echt een probleem als het een overheersende rol gaat spelen en als het zo lang gaat duren dat men er steeds meer onder gaat lijden. Alleenstaanden zijn meer eenzaam. Dertig procent van de ouderen is alleenstaand.

Bezoekersdienst

Het belangrijkste is dat je er zelf aan doet wat je kunt. Dat is gemakkelijk gezegd. Maar het blijft een waarheid als een koe. Anderen kunnen moeite doen om toegang tot jou te vinden, maar als jij je in jezelf opsluit, gebeurt er niets. Laat merken dat je graag hulp of contact wilt. Zelf moet je uitmaken welke hulp en welke contacten je wilt. Als je dat niet weet, bel dan bijvoorbeeld de ouderenadviseur.

Sommigen hebben gewoon geen geld om mee te kunnen doen. Daar kan de gemeente en de belastingdienst iets aan doen. Overal heb je ouderensozen waar van alles te doen is. U bent er welkom. RIGOM heeft allerlei diensten om je te helpen. Bezoekersdienst, “er op uit service”, klussenhulp, administratie, oppasdienst en maaltijden.

                    

Ruilvakantie 
 

Wie niet sterk is, moet slim zijn. Wie niet kan betalen of kopen kan wellicht ook ruilen. 

Het is goed om een keer op vakantie te gaan. Nieuwe omgeving, andere mensen, uit de dagelijkse sleur. Mooi idee, maar dat kost geld dat je misschien niet hebt. Het kan anders! De organisatie Homelink internationaal heeft 14.000 leden.Met gesloten beurzen ruilen zij tijdens een vakantie onderling van woning. Je hebt dan een mooi huis in een prachtige streek naar eigen keuze. Het kost je niets extra, maar je moet wel lid worden van Homelink international.

Een andere tak van het bedrijf verzorgt huisoppas. Dat is de Landelijke Oppas Centrale (LOC). In dit geval stellen mensen hun huis ter beschikking omdat ze oppas willen hebben voor hun huis en have. Je kunt dan vakantie vieren, maar je onderhoudt tevens de tuinen je past op de huisdieren Het adres van de Landelijke Oppas Centrale is  Postbus 70155  9704 Groningen. Telefoon 050-3133535  E-mail: loc@holidaylink.com  Internet: www.vakantieoppas.nl

Logies en ontbijt

De Stichting Vrienden op de Fiets schept mogelijkheden om te fietsen en te wandelen. Zij onderhouden een netwerk van logeeradressen door heel Nederland. Dat zijn adressen bij particulieren die hiervoor een deel van hun huis of een apart huisje bij hun woning beschikbaar stellen voor een vriendenprijs van €. 16 per nacht inclusief ontbijt voor donateurs. Het donateurschap van de Stichting kost €. 7 per jaar. De donateur krijgt een donateurkaart en een boekje met 2900 gastadressen in Nederland en 300 in Europa. De donateur reserveert telefonisch en als het mee zit kan hij gezellig een nachtje verblijven bij vrienden op de fiets. 
Stichting Vrienden op de fiets  Ereprijshof 7  3991 GV  Houten tel. 030-2679070 
www.vriendenopdefiets.nl 

Overlijden 
 

Wie plotseling geconfronteerd wordt met de dood van een familielid heeft wel wat anders aan zin hoofd. Toch moet er veel worden geregeld.  

Binnen vijf dagen na overlijden moet u bij de Burgerlijke stand aangifte doen. Een verklaring van overlijden van de arts hoort daarbij. De uitvaartondernemer zal dat meestal voor u doen. De uitvaart mag niet eerder dan 36 uur na overlijden en niet later dan 5 dagen erna plaats vinden. Nabestaanden mogen ook zelf de uitvaart verzorgen. De Gids voor de Uitvaart is te koop in de Boekhandel.
Een begrafenis kost minstens €. 4.500, inclusief zerk, een crematie €. 3.500. De grafhuur komt daar bovenop. Erfgenamen die de uitvaartkosten niet kunnen betalen, kunnen Bijzondere Bijstand aanvragen bij de gemeente.
Een overlijden moet worden gemeld aan instanties waarmee de overledene vaste financiële afspraken had. Denk hierbij aan salaris, pensioen, uitkering, hypotheek, ziektekosten, verzekeringen, energie, telefoon, banken, giro, woningbouwcorporatie, machtigingen, abonnementen en lidmaatschappen van bonden en verenigingen.
Bij de Postbank is hiervoor een “Handleiding voor nabestaanden” verkrijgbaar.

Erfrecht

Nabestaanden hebben een “Verklaring van erfrecht” nodig (via de notaris) om te kunnen beschikken over bijvoorbeeld spaarrekeningen en kluizen. 
De langstlevende en de kinderen erven, de kinderen krijgen hun deel na overlijden van de langstlevende. Als de overledene geen testament heeft, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Geregistreerde partners hebben dezelfde rechten als gehuwden. Niet geregistreerde samenwonenden erven niet van elkaar.
Met een testament kan men afwijken van deze standaardregels. Wanneer men stiefkinderen bij de wettelijke verdeling wil betrekken, moet door de notaris een testament gemaakt worden.
Een codicil is een wilsbeschikking die niet door de notaris wordt opgemaakt. Door dit zelf geschreven en ondertekend document, waarin bijvoorbeeld kleding, sieraden of inboedel wordt nagelaten. 

Compensatie
 

Wie door een beperking niet gewoon mee kan doen in de samenleving, kan van de gemeente compensatie krijgen alsof hij die beperking niet had.  

De gemeente moet elke burger in staat stellen om volledig in zijn samenleving mee te kunnen doen. Wie door gebreken of tekorten niet normaal kan participeren en geen normale huishouding kan voeren, moet daartoe in staat gesteld worden door extra tegemoetkomingen of voorzieningen.
Per 1 januari 2007 is de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) ingevoerd. Daarin is opgenomen de Welzijnwet, de Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG), de OGGZ (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) en opvangtaken die de gemeente al langer uitvoert. Bovendien zijn onderdelen van de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) overgeheveld naar de WMO, zoals de huishoudelijke verzorging. 

Voorzieningen

Wie niet kan lopen zal gebruik moeten maken van een aangepaste voorziening. Dat kan een  rollator zijn, een rolstoel, een scootmobiel of een regiotaxi.
Wie geen normale huishouding kan voeren omdat hij gebruik moet maken van een rolstoel heeft recht op woningaanpassing. Wie niet de trap kan oplopen heeft recht op een traplift. Wie zelf niet in staat is om de nodige huishoudelijke verzorging te doen heeft recht op huishoudelijke verzorging.
Deze voorzieningen moeten bij de burger bekend, toegankelijk, bruikbaar, beschikbaar en betaalbaar zijn. Eigen keuze en eigen regie van de belanghebbende is van het grootste belang bij de toepassing van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning.
De AWBZ is een verzekeringswet. De verzekerde heeft recht op een voorziening, b.v. huishoudelijke verzorging omdat hij of zij daarvoor verzekerd is. Indien de verzekerde zijn rechtmatige voorziening niet krijgt, kan hij die via de rechter afdwingen. De overheid heeft in deze een zorgplicht. Voor de WMO heeft de gemeente een zogenaamde compensatieplicht.
 

 

Huiselijk geweld 
 

Mishandeling, verbaal geweld, verwaarlozing, uitbuiting en misbruik, schending van privacy en rechten zijn veel voorkomende vormen van huiselijk geweld. 

Huiselijk geweld komt voor in alle rangen, standen, gezindten en regio’s. Waar mensen in huiselijke kring een afhankelijkheidsrelatie met elkaar hebben bestaat de kans op huiselijk geweld. De slachtoffers zijn meestal vrouwen en kinderen, maar het treft ook mannen en ouderen. Slechts in één van de acht gevallen krijgt de politie er mee te maken.
Het Kabinet heeft in april 2002 in de nota Privé geweld – Publieke zaak het beleidskader aangegeven voor huiselijk geweld. Het gaat hierbij om een integrale aanpak, waarbinnen politie en justitie, hulpverlening en preventie, in samenwerking met elkaar het probleem aanpakken. Huiselijk geweld is een van de meest voorkomende vormen van geweld.  

Achtergronden 

De man van mevrouw Pieterse is een paar jaar geleden gestorven. Zij heeft een zoon die verslaafd is. Haar kennissenkring brokkelt af door sterfgevallen. Ze is slecht ter been en haar redzaamheid neemt af. Ze wil liever niet opgenomen worden. De zoon zou bij haar kunnen komen wonen. Hij is van goede wil, maar verslaafd aan alcohol en drugs. Dat ging fout. Ten einde raad werd mevrouw toch opgenomen in een verzorgingshuis.
Aan het personeel van het verzorgingshuis worden hoge eisen gesteld. Dat leidt soms tot overbelasting en zelfs tot vormen van huislijk geweld. Ouderenmishandeling in de vorm van gebrek aan aandacht, miskenning, te weinig tijd voor persoonlijke verzorging, in de vuile luier laten liggen. Steunpunt Huiselijk geweld Brabant Noord wil deze misstanden bestrijden. 45 Procent van de Nederlanders is ooit slachtoffer geweest van huiselijk geweld.

Het steunpunt Huiselijk geweld is er voor iedereen, slachtoffers, familieleden, buren kennissen en plegers. Geneer u niet, maar bel 0900-1224444 of mail naar info@ashgbrabantnoord.nl  Informatie: www.huiselijkgeweldbrabant.nl 

 

Rouwverwerking 
 

Je verliest een stuk van je leven als je je partner overlijdt.  

Senioren worden vaker dan jongere mensen geconfronteerd met het overlijden van hun partner. Zij hebben jarenlang lief en leed met elkaar gedeeld. Door het overlijden van hun partner vallen ze een diep gat, waaruit ze met grootste moeite weer omhoog kruipen. Het partnerverlies bij ouderen gebeurt in een wereld waar toch al veel vaker afscheid genomen moet worden van familieleden, vrienden en kennissen. Naarmate je ouder wordt, blijft je meer alleen over in je wereld van vroeger.
 “Rouw hoort evenals de dood bij het leven”. Het is een open deur, maar waar. Rouw is een van de meest persoonlijke dingen die je kunnen overkomen. Toch zit er structuur in het rouwproces.  

Een nieuw leven opbouwen 

1.Het begint bij het accepteren van de realiteit. Dat is heel pijnlijk.
2.Voor de pijn van het verlies moet je open staan. Dat verdriet moet je toelaten.
3.Geleidelijk moet je weer aanpassen en inleven. Je weerklank is weg, je kunt niets meer delen. Je maakt een herinnering van je partner, een beeld dat je in je verdere leven meeneemt.
4.Je leeft verder, je richt je leven opnieuw in. Er blijft een scheidslijn in je leven, voor en na de dood van je partner. Je omgeving denkt dat het leed gedoofd is. Dat valt tegen.Bij lotgenoten, die hetzelfde is overkomen, kun je begrip vinden.

In de eerste bijeenkomst vertelt iedereen over zijn eigen verlies. Er ontstaat daardoor verbondenheid. In de volgende bijeenkomsten komen thema’s aan bod zoals boosheid, afscheid, schuldgevoel en de reacties uit de directe omgeving. Binnen de rouwgroep kunnen de mensen hun verhaal en hun beleving kwijt. De eigen omgeving heeft daar te weinig gevoel voor. Informatie: www.verliesverwerken.nl Tel. LSR 030-2761500. 

 

Studeren 
 

Wie jong niet kon leren heeft ouder geworden de kans. 

Studeren als vijftigplusser kan o.a. op een van de vele HOVO afdelingen die Nederland rijk is. HOVO staat voor Hoger Onderwijs Voor Ouderen.
De universiteit van Groningen startte ca. twintig jaar geleden als eerste met een studie programma voor vijftigplussers. Veel mensen gingen met vervroegd pensioen (vroegtijdige uittreding, de VUT). Veel van hen hadden nooit tijd gehad om door te leren. Studiebeurzen waren onbekend toen zij direct na de tweede wereldoorlog aan de slag moesten. Er moest brood op de plank komen.
Evenals de “moedermavo” bood het HOVO bood hen een “tweede kans” om te studeren, te werken aan algemene ontwikkeling en zich te verdiepen in zaken waarin ze al altijd interesse hadden.


Hobby

Mensen die zich aanmelden bij het HOVO willen helemaal iets anders. Beroepskwalificatie is niet meer nodig. Een arts gaat bijvoorbeeld geschiedenis studeren. Daar heeft hij plezier in, daar had hij eerder te weinig tijd voor.
Het gaat om het plezier, de kennis en de sociale contacten. Er hoeft geen diploma gehaald te worden. Maar de studenten willen wel kennis opdoen. Daarom is een studie aan het HOVO geen kleinigheid. De lessen zijn behoorlijk pittig.

Jan, 64 jaar, geniet volop van zijn studie. Sinds drie jaar studeert hij deeltijd Godsdienstwetenschap aan de universiteit van Groningen. Hij kan zijn eigen tempo bepalen. De meeste medestudenten zijn wat jonger, maar hij heeft er goede contacten mee.

Een middelbaar schooldiploma is niet verplicht om deel te nemen aan de opleidingen van HOVO. Meer informatie over de instellingen voor Hoger Onderwijs Voor Ouderen kunt u opvragen via HOVO-Nederland, Postbus 1287, 6501 BG Nijmegen. Tel. 024-3611977 of HOVO - Hoger onderwijs voor Ouderen 

 

Pensioen in zicht 
 

Je talent gaat niet met pensioen. Doe er wat mee. Dat is gezond. 

Wie met pensioen gaat stopt niet alleen met werken, maar begint aan een nieuw leven. Wie ophoudt met “werken”, waarin hij zijn talenten gestoken heeft, verliest zijn talenten niet. Hij of zij gaat zijn talenten gebruiken in een nieuwe levensfase. Om niet onvoorbereid aan die fase te beginnen bestaan er pensioencursussen van een week met de naam Pensioen in Zicht.

In het begin van de week ligt de nadruk op de verhalen van de deelnemers. Mensen zijn vaak al dertig jaar of meer bij een bedrijf. Daarbij krijgen ze steeds meer het gevoel dat ze een bedrijfsonderdeel worden. Dat stompt af. Daar moet over gepraat worden.
Later in de week gaat het over talent. Ieder mens heeft zijn talenten. De uitdaging is om dat te laten zien. De cursisten leren op de cursus omgaan met veranderingen in hun nieuwe leven.  

Leermomenten 

Aan het eind van de middag verzamelen de cursisten zich in een bruin café. Ze hebben vooraf een kookcursus gedaan. Nu even een borrel.

Wout stopt volgende maand na 42 jaren werk. Hij kreeg na 37 jaar op zijn werk een hartaanval. Om rustiger te kunnen werken heeft hij een lagere functie geaccepteerd. Hij had minder te vertellen en was zijn status kwijt. Hij is blij dat hij kan stoppen. Hij heeft op de cursus geleerd dat hij eenmaal met pensioen niet meer op zijn status beoordeeld wordt, maar op zijn persoon. Na het diner begint de passieavond. Iedereen vertelt wat zijn passie, hobby en interesse is.

Jaap heeft een boot gekocht. Leo is lyrisch over kamperen. Piet brengt een ode aan de natuur. Harry is betrokken bij de restauratie van de Sint Jan in Den Bosch.

Mobiel
 

Je mobiliteit is bepalend voor je mogelijkheden tot deelname in je samenleving. 

Mobiliteit - je kunnen bewegen en verplaatsen - is voor ouderen een groot goed. Je boodschappen doen, je dagelijkse zaken regelen en je contacten onderhouden zijn belangrijke onderdelen van je zelfstandigheid en eigen regie. Als je daarvoor een rollator, een rolstoel of speciaal vervoer voor nodig hebt, is dat verre te verkiezen boven afhankelijkheid van hulp. Daarom gaat de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (de WMO) ervan uit dat mensen met een beperking door de samenleving gecompenseerd moeten worden alsof zij geen beperking hadden. Ook Nederland heeft het VN-verdrag getekend voor de rechten van de mens met een handicap. Dit verdrag verplicht landen ertoe mensen met een beperking zo te compenseren dat ze volledig kunnen deelnemen aan de samenleving.

Hoe werkt het?


Wie niet kan lopen, moet zich kunnen mobiliseren. Wie niet in staat is om zijn huishouding te doen moet daartoe in staat gesteld worden met hulpmiddelen, voorzieningen en hulp. Je mobiliteit bepaalt mede je eigen regie. Je eigen regie in huis en omgeving is de basis voor je sociale leven en je samenlevingsdeelname.
Wie een rolstoel, scootmobiel, hulpmiddelen, woningaanpassing, huishoudelijke hulp, e.d. nodig heeft, kan het krijgen van de Gemeente. Er is overal collectief vraagafhankelijk vervoer (CVV) van deur tot deur.
De WMO is een zaak om trots op te zijn. Maar als je er op aangewezen bent en je moet het doen met alle beperkingen van de WMO dan blijft het behelpen.
Stel het je maar eens voor. Je kunt gewoon de auto pakken of je moet met de Taxihopper. Je kunt je eigen huishouding doen of je bent afhankelijk van huishoudelijke hulp.

 

Winkelen

 

 

Nieuwe technieken zoals Internet en telecommunicatie bieden nieuwe mogelijkheden.       

 

Thuis vanuit je stoel achter het beeldscherm, maar ook vanuit je bed met een laptop, kun je heel veel regelen wat vroeger moeilijk te doen was. Vroeger betaalde je met contant geld. De meeste betalingen doe je nu met geld dat je nooit contant ziet.

Je loon of pensioen komt op je bankrekening, je administratie hou je bij op je computer of je mobieltje en bankzaken doe je via Internet. Je werkt met getallen in plaats van met contant geld, betalen doe je door automatische afschrijving, acceptgiro, chippas, pinpas of creditcard. Contant geld haal je zo nodig uit de muur. Veel post krijg je al per e-mail.

Het zijn grote veranderingen vergeleken met vroeger. Alle veranderingen gaan gepaard met moeilijkheden. Veel banken hebben nog verschillende systemen voor Internet bankieren.

Gemak en veiligheid strijden met elkaar om tot een goede standaard te komen.

 

Webwinkelen

 

Als je eenmaal je bankzaken doet via Internet, is het een kleine moeite om ook te gaan winkelen via Internet. Internet laat je zien wat er in de wereld te koop is.

Vakanties en verzekeringen maar ook alle anders zaken. In Nederland zijn zo’n 10.000 webwinkels, bijvoorbeeld Hema, Albert Hein, Landal en Wehkamp.

Internetwinkels zijn populair. Ze zijn dag en nacht open, prijsvergelijking is simpel, de sortering is groot en je hoeft er niet voor uit je huis. De boodschappen worden thuis gebracht. Ter bescherming tegen overmatig Internet shoppen heeft overheid een wet aangenomen dat de klant zonder opgaaf van redenen binnen zeven dagen de bestelling kan terugsturen.

Afrekenen kan op verschillende manieren. Bij betaling drukt u op iDEAL-knop en u wordt automatisch doorgeleid naar uw eigen bank. Bevestigen en u hebt betaald.

 

 

 

Verzilverd wonen

 

 

Je huis opeten kan ook perspectief bieden.

 

Verzilverd Wonen wordt aangeboden door Woningbouwcorporaties Torenstad uit Zutphen en De Kleine Meijerij (DKM) uit Rosmalen. U kunt de lusten van uw eigen woning behouden en de lasten anders regelen. U krijgt het volgende aanbod.

U verkoopt uw woning aan De Kleine Meierij (DKM). U ontvangt een koopsom voor uw woning. U mag uw leven lang in uw woning blijven wonen. DKM past uw woning eventueel aan en onderhoudt uw woning vakkundig volgens de normale onderhoudstermijnen. De koopsom die u voor uw woning krijgt is afhankelijk van uw leeftijd, de marktwaarde van uw woning en uw toekomstwensen.

Iemand van 80 jaar zal gemiddeld korter “levenslang gratis” in zijn verzilverde woning blijven wonen dan iemand van 70 jaar, dus hij/zij krijgt een hogere koopsom voor de woning.

 

Van kopen naar huren met dezelfde buren


Uw woning is in de loop van de jaren ook uw kapitaal geworden. Een appeltje voor de dorst, dat u best kunt gebruiken. Uw pensioen is kleiner dan uw loon vroeger. U zou graag wat meer financiële armslag hebben, maar het kapitaal dat u hebt, zit in uw woning opgesloten. Ook het onderhoud van uw woning legt meer beslag op uw besteedbare middelen dan gewenst. Maar als u uw woning verkoopt, moet u verhuizen en dat wilt u niet. U wilt in uw woning blijven wonen en meer geld hebben om ervan te leven. Dat kan bij Verzilverd Wonen.

Een echtpaar beiden 70 jaar met een eigen woning van €. 225.000,-. heeft verschillende mogelijkheden. Ze ontvangen ze een koopsom van €. 102.375,- bij verkoop van de woning aan DKM. De garantie van levenslang woonrecht en woningonderhoud geldt tot het overlijden van de laatste van de partners. Maar het kan anders geregeld worden. 

 

 

Erven

 

 

Hoe houdt u controle over uw erfenis.

 

“Nederlanders betalen jaarlijks meer dan 1 miljard euro te veel aan successierechten”.

Omdat veel vermogende mensen geen of een verouderd testament hebben, belandt een groot deel van hun vermogen na hun overlijden in de kassa van de overheid. Over hun erfenis wordt

successie betaald. Dat gedeelte van de erfenis gaat dus naar de staat en niet naar de familie.

Een vermogen opbouwen kost veel inspanning. Daarom kun je de vraag stellen, waarom erflaters zich niet meer inspannen om de successierechten te beperken.

Het nieuwe erfrecht trad in 2003 in werking. Professor M. van Mourik uit Ravenstein heeft daar een behoorlijke bijdrage aan geleverd. De belangrijkste verandering in het erfrecht sinds 2003 is dat de partner alles erft als er geen testament is. De kinderen krijgen weliswaar hun deel van de nalatenschap, maar dat krijgen ze nog niet in handen. Zij krijgen een niet opeisbare vordering op hun ouder.

 

Pas op!

 

Wie de nalatenschap in handen krijgt, krijgt deze inclusief alle schulden, waaronder te betalen belasting, dus ook de successierechten over het erfdeel van de kinderen. Dat kan voor de ouder tot problemen leiden. Het komt regelmatig voor dat vermogens vast zitten in huizen. Dat kan er toe leiden dat de ouder huis en haard moet verkopen om alle successierechten te betalen. Dat kan worden voorkomen door tijdig een testament bij de notaris op te laten maken.

Per jaar overlijden in ons land ongeveer 145.000 mensen. Velen van hen hebben bij leven en welzijn weinig aandacht geschonken aan het regelen van de nalatenschap. Het gevolg kan zijn dat vermogen en eigendom een andere bestemming krijgen dan de eigenaar wellicht wilde. Informatie vindt u in het boek Erfenis.nl. van prof. mr. Martin Jan van Mourik. 

 

Grote broer zit overal 
 

Vroeger was de sociale controle groot. George Orwell heeft in 1948 al het visioen geschetst dat hij in 1984 zag gebeuren. Grote Broer als baas van een totalitaire staat die alle burgers altijd en overal kon zien en hen totaal in zijn greep had. In onze tijden van overconsumptie, van schaamte voorbij en van onbeperkte “vrijheid” registreert onze informatiemaatschappij je hele hebben en houden en ze legt je doen en laten vast tot in detail.
Elke Nederlander staat op ongeveer 1000 verschillende plekken geregistreerd. Wie zich beweegt of iets doet wordt gezien. Verbruik van gas, water, elektriciteit, telefoon, de computer, Internet en e-mail wordt geregistreerd. Plaats, tijdstip en data worden in geheugens opgeslagen.
Geheugens kunnen beveiligd worden om de privacy van de burgers te waarborgen. De data zijn er wel en kunnen weer toegankelijk gemaakt worden.

Is nog plaats voor privacy?

Wie in een drukke straat loopt wordt geregistreerd. Betalen met een klantenkaart houdt in dat je consumptiepatroon en koopgedrag wordt vastgelegd. Als je geld uit de muur haalt, registreert de computer waar je op dat moment was. Als je mobiele telefoon aanstaat, wordt vastgelegd waar je bent. Ook je kaartlezer in de auto, op de fiets of te voet doet dat. Onze gegevens over leefpatroon, gezondheid en koopgedrag kunnen worden uitgewisseld. Ze kunnen ook tegen ons gebruikt worden.

Intussen zijn de genen van de mens in kaart gebracht en kan per persoon worden bepaald welke kansen op ziekte en gebreken hij loopt. Als deze gegevens voor iedereen beschikbaar zijn, kunnen de mensen met minder kansen het wel op hun buik schrijven. De baas, de verzekering en de samenleving nemen geen risico’s die ze wel kennen en niet kunnen afdekken.  

 

Rust roest
 

Wie zijn mogelijkheden niet gebruikt, zal ze verliezen.  

Als je een huis niet onderhoudt, raakt het uitgewoond. Als je een werktuig of een machine stil staan en niet onderhoudt, krijgen ze ouderdomskwalen en hun einde komt in zicht. Dat is bij mensen precies hetzelfde.
Wie zijn capaciteiten niet gebruikt, verliest ze. Lichaam en geest moeten goed onderhouden worden en in bedrijf blijven om teloorgang te voorkomen.
Mensen zijn geëvolueerd tot onze huidige manier van menselijk bestaan door in hun strijd om het voortbestaan hun capaciteiten te ontwikkelen. In de mate waarin ze van die strijd afzien, slaat de teloorgang toe. 

Use it or lose it

Ouderdomsziekten hebben een relatie met leeftijd. Als dat niet zo was zouden we ze anders noemen. Het is niet zo dat je op een bepaalde leeftijd ook een bepaalde ziekte krijgt. Het is evenmin zo dat een ouderdomsziekte, waarop je op een hogere leeftijd meer kans hebt, onvermijdelijk en nauwelijks te bestrijden is.
Voor het bestrijden van alle ziekten geldt dat er - medisch en door de mensen zelf - aan gewerkt moet worden. Dat gebeurt onvoldoende voor ouderdomsziekten omdat ouderen maatschappelijk te weinig de moeite waard zijn. Dat komt natuurlijk ook omdat ouderen het zelf ook te weinig de moeite waard vinden. Als dat niet zo was, zouden ze zich inspannen om hier verandering in te brengen.

“Oud worden” is een betrekkelijk nieuw verschijnsel in ons menselijk bestaan. We hebben nog niet geleerd hoe dat moet. Alleen maar rusten na veertig jaar werk, leidt tot problemen. Deze houding staat haaks op de capaciteiten waarover we nog beschikken. Ook postactief kun je actie in je samenleving meedoen. Die mogelijkheden moeten we leren gebruiken.                   

 

Eenzaamheid 
 

Er is echt iets te doen aan het voorkomen en bestrijden van eenzaamheid en sociaal isolement. 

Het is vooral een gevoel, zo zeggen mensen die het kunnen weten. En gevoelens zijn moeilijk te meten. Je kunt wel zeggen: “sociale relaties geven kleur aan het leven”, maar eenzaamheid is een subjectief gevoel. Onderzoekers zijn het er over eens dat een derde van de 55-plussers wel eens eenzaam is. Dus anderhalf miljoen ouderen hebben met het probleem te maken.
Dat getal zal in toekomst groeien. De vergrijzing zet door. Meer ouderen die veel ouder worden en een tijdgeest van individualisering die voortschrijdt.
Eenzaamheid wordt echt ernstig als iemand niet meer verwacht dat er verbetering in komt. Volgens recente cijfers is 28 procent van de 55-plussers matig eenzaam. Drie procent is erg eenzaam en één procent is extreem eenzaam. 

Wat is er aan te doen?

Het belangrijkste is dat je er zelf aan doet wat je kunt. Dat is gemakkelijk gezegd. Maar het blijft een waarheid als een koe. Anderen kunnen moeite doen om toegang tot jou te vinden, maar als jij je in jezelf opsluit, gebeurt er niets. Laat merken dat je graag hulp of contact wilt.
Het gevoel van eenzaamheid kan verminderen. Het verdwijnt nooit helemaal. Leren omgaan met eenzaamheid is een belangrijke boodschap.

Sociale netwerken, groepen, verenigingen en organisaties moeten gestimuleerd worden om hun verantwoordelijkheid met het oog op eenzaamheid van eigen leden te nemen. Allerlei initiatieven zoals bezoekersdiensten, activiteitenbemiddeling, Zonnebloem, Rode Kruis kunnen een bijdrage leveren. Ook Internet biedt mogelijkheden.
Mensen die echt eenzaam zijn, laten dat meestal niet weten. Ze verwachten niet dat er iets aan te doen is. Het signaleren van eenzaamheid kan een belangrijk middel zijn om ze te bestrijden. 

Geneeskunde moet werken


Het onderscheid tussen reguliere en alternatieve geneeskunde is van minder belang. 

Het maakt niet uit of geneeskunde gloednieuw is en drieduizend geleden werd ontdekt door de Chinezen. Wat telt is dat het werkt en dat uit serieus onderzoek blijkt dat het blijft werken.
Of het holistisch werkt, psychologisch, biologisch of psychosomatisch doet er minder toe.
Bij reguliere of alternatieve geneeskunde moet je eisen stellen aan de uitvoering van het werk.

Het moge ook duidelijk zijn dat de dokter en zijn medicijnen, de patiënt met zijn leefwereld, de therapeut en zijn behandeling allemaal een bijdrage kunnen leveren aan het genezingsproces. Het ligt ook voor de hand dat de patiënt een grotere bijdrage kan leveren als hij serieus genomen wordt. De interesse voor de persoon heeft een therapeutisch effect.
Een reguliere arts onderbreekt na gemiddeld achttien seconden zijn patiënt als deze wil vertellen wat hij mankeert en na vijf minuten is de patiënt de deur uit. Een homeopaat trekt gemiddeld 35 minuten uit voor de patiënt. Hij is meer gericht op de totale persoon en minder op zijn aandoening. 

Veiligheid en kwaliteit

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen doet geen uitspraak over de werkzaamheid van homeopathische geneesmiddelen die nooit wetenschappelijk is aangetoond. Het is de veiligheid en kwaliteit die bij de beoordeling voorop staan. Er wordt gekeken naar de uitgangsstof die wordt verdund en naar de bereidingswijze.

Bij het motto “baat het niet, het schaadt ook niet” kunnen na registratie door het College van de homeopathische middelen de vraagtekens achterwege blijven. Dat geldt niet voor allerlei alternatieve geneeswijzen zonder registratie of toetsing van het beroep. De eerste de beste kwakzalver kan op een koperen plaat op zijn gevel schrijven “urinetherapeut, bachbloesemdeskundige of iets dergelijks. 

 

Huisdier 
 

De Belgische overheid verplicht de zorginstellingen om meer huisdieren bij hun activiteiten te betrekken. 

Een hond in huis geeft aanspraak. Hij zorgt er ook voor dat je buiten komt, want een hond moet worden uitgelaten. Je maakt een praatje met andere hondenbezitters en je hebt altijd gespreksstof. Je praat over de hond en hij spreekt niemand tegen. Een hond kan ook een gevoel van veiligheid geven.
Als u geen hond wilt, is een kat misschien een oplossing. Die is goedkoper en je hoeft hem niet uit te laten. Je bent veel minder aan een kat gebonden dan aan een hond. Een kat gaat meer zijn eigen gang. Je hoeft er minder voor thuis te blijven. Het nadeel is dat de kattenbak moet worden verzorgd en je hebt eerder last van allergie. Een vogel zorgt ook voor vrolijkheid in huis, maar zijn aaibaarheid is minimaal. 

Nut en betekenis 

Mensen die zorgen voor een dier hebben vaker het gevoel dat ze nuttig zijn en dat ze daardoor van betekenis zijn in hun wereld. Alleen maar voor jezelf zorgen, geeft soms een bepaalde leegte. De zorg voor een ander - ook als het een dier is - geeft invulling en zin aan je leven.
Als je ziek wordt moet je natuurlijk ook voor je huisdier zorgen. Als anderen je daar dan bij willen helpen, mag je daar gelukkig mee zijn.
Als je een huisdier weg moet doen omdat je opgenomen moet worden in een “tehuis”, dan moeten er grote vraagtekens gezet worden bij de “thuisfunctie” van een dergelijk tehuis.
Gelukkig dringt het bij zorginstellingen langzaam door dat de aanwezigheid van huisdieren een positief effect heeft op het welzijn van de bewoners. 

Stemrecht

 

 

De burger is de baas en voert zijn eigen regie.

 

Het klinkt erg aanmatigend als je zegt: “de burger is de baas”. Toch is zo! Elke burger kiest zijn vertegenwoordiger in de politiek en geeft hem of haar opdracht tot het besturen van het land, een provincie of een gemeente. Politiek is staatskunde of de kunst om een land te besturen. Als u gaat stemmen, doet u aan politiek en levert u een bijdrage aan het bestuur van ons land. Als u niet gaat stemmen doen anderen dat in plaats van u.

De stem van de burger bepaalt hoe het bestuur wordt samengesteld. Politieke partijen maken een programma. De burger neemt kennis van de verschillende politieke programma’s, kiest voor een partij en een vertegenwoordiger. De verkiezingsuitslag bepaalt in grote mate de samenstelling van het bestuur en ook het programma dat moet worden uitgevoerd.

 

De burger wikt, de politiek beschikt


Als de kiezer gesproken heeft worden uitspraken van de kiezers in een Regeringsprogramma samengevat. Dat is een compromis, het resultaat van het politieke spel. Dat lijkt weinig democratisch, maar veel beter kan het niet. In
de praktijk spelen bij de regeringsformatie allerlei zaken mee, zoals het belang om in de regering te zitten. Daarvoor worden vaak compromissen gesloten waar veel kiezers niet achter staan. Politieke partijen hebben een programma. Burgers die willen kiezen, moeten natuurlijk wel weten wat ze zelf willen. Ze moeten zelf een soort programma hebben. Vind je dat de overheid moet zorgen dat elke burger aan zijn trekken komt? Dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen? Dat elke burger zijn kansen moet krijgen om in zijn samenleving mee te doen?

Wie zijn stem uitbrengt heeft iets te zeggen.

 


 

Huisarts 


De huisarts is een gids voor zijn cliënt in gezondheidsland en hij verschaft toegang gezondheidsvoorzieningen.
 

Bij de huisarts kloppen de mensen het eerst aan als er iets mankeert aan hun gezondheid. Hij is hun medische verzorger en vertrouwenspersoon. De huisarts kan de klachten van 80 procent van de patiënten zelf behandelen, voor 20 procent moet hij hulp inroepen van anderen. De huisarts is de persoon die het totaaloverzicht heeft van de geschiedenis en de gezondheid van zijn cliënt. Hij is ook de eerst aangewezen persoon om zijn cliënt te oriënteren op een gezonde toekomst. Hij opereert op een knooppunt in de zorgketen waar inschakeling van specialismen beoordeeld wordt. Daarbij dringt zich al gauw de vraag op of het niet veel gevraagd is van één persoon in solopraktijk om aan het profiel van de huisarts te voldoen. Het lijkt meer voor de hand te liggen dat huisartsen in georganiseerd teamverband en ondersteund door specifiek personeel - een groepspraktijk - betere kansen maakt om aan dit profiel te voldoen. 

Poortwachter 

In Nederland bekleedt de huisarts een unieke positie in de gezondheidszorg. De huisarts verleent zijn cliënten hulp in hun thuissituatie. Hij adviseert, schrijft voor en verwijst. Zijn voorschrift is een garantie voor bekostiging. In zijn “poortwachterfunctie” verschaft de huisarts toegang tot een samenhangende gezondheidszorg op maat van zijn cliënt.

In veel landen bestaat het fenomeen huisarts nauwelijks. Daar kan de consument direct bij een specialist of een ziekenhuis aankloppen. In de gezondheidszorg is het echter belangrijk dat iemand die de patiënt goed kent - de huisarts dus - de cliënt begeleidt. Om dit goed te doen zijn er meer huisartsen nodig, moeten ze goed betaald worden en moeten ze functioneren in een werkorganisatie met hoge kwaliteiten. 

Onmisbaar

 

     

Vijftigplussers nemen 40 procent van het vrijwilligerswerk voor hun rekening. Dat is een onmisbare bijdrage aan de economie.

 

Oudere werknemers stonden lange tijd laag genoteerd. Het begint langzaam door te dringen dat dit doemdenken volkomen haaks staat op de vitale werkelijkheid van de moderne tijd.

De bedreigende “grijze golf” blijkt in feite een “zilveren generatie” te zijn voor de goede waarnemer.

Wat zou er gebeuren als alle 50-plussers hun biezen zouden pakken? Dan kreeg Nederland het echt moeilijk. Hele sectoren zouden instorten bij gebrek aan arbeidspotentieel. Een kwart van de beroepsbevolking is 50-plus en dat aandeel stijgt sterk. Ook hun koopkracht neemt enorm toe. Zij fungeren als het hart van de samenleving omdat ze in hoge mate zorgen voor hun kinderen, kleinkinderen en hun eigen ouders.

Het inkomen van de senioren stijgt de komende jaren 25 procent sneller dan dat van het gemiddelde huishouden.

 

Afgeschreven is voorgoed voorbij

 

Bijna een kwart van de beroepsbevolking heeft Abraham al gezien. Het aantal senioren stijgt tot 2020 met 40 procent. Overheid en bedrijf waarderen ouderen als onmisbare en competente krachten vanwege hun kennis en ervaring. Ze hebben enorm veel in huis. Voorheen was er nauwelijks aandacht voor 55-plussers. Er werd niet meer in hen geïnvesteerd. Ze waren immers al aan pensioen toe. Oudere werknemers blijken loyaler, nauwkeuriger, betrouwbaarder en sociaal vaardiger zijn. Ook zijn ze beter in het overdragen van kennis. De overgrote groep ouderen werknemers, zeker tot 65 à 70 jaar, is lichamelijk en geestelijk in goede conditie en kan het werk goed aan.

De zilveren generatie leeft tien jaar langer in goede gezondheid vergeleken met vorige generaties. Zij zorgen voor zichzelf, zijn zelfredzaam en voeren de regie over eigen leven en omgeving.

 

 

 

Vrijheid

 

 

Nooit in onze geschiedenis hebben we meer vrijheid genoten. Maar wat doen we ermee.

 

We kunnen beschikken over alles wat ons hart begeert. Niemand schrijft ons de wet voor op een manier die ons niet aanstaat. De zedenmeesters zijn schietschijven geworden voor de vermaakindustrie of voer voor psychologen. Het juk van alles wat knelt of belemmert is afgeworpen. We zijn vrij om op alle gebieden de grenzen van het mogelijke te verkennen. Deze grenzen kunnen we zelfs een heel eind verleggen. Kopen op krediet heeft een lange adem. Relaties zijn inwisselbaar en houden toch krediet. Zij kunnen schijnbaar uit en aan gaan zonder dat de glans van de belofte en het perspectief verbleekt.

De vrijheid waarvan men vroeger alleen kon dromen gloorde al heel lang aan de horizon van de samenleving. We hebben de vrijheid nu in eigen handen, we hebben alles waar we maar van konden dromen. Ook “het geluk” hebben we in eigen handen. Zijn we gelukkig?

 

Relaties


Eén op de drie huwelijken mislukt. In de USA is het percentage scheidingen opgelopen tot 42 procent. De puinhopen van dit erotisch slagveld zijn bijzonder groot. Per jaar worden er

108 duizend samenlevingsrelaties ontbonden. Binnen een paar jaar is driekwart van hen weer onder de pannen en tweederde van hen gaat weer scheiden. In veel gevallen zijn bij deze scheidingen kinderen betrokken. Dat vertaalt zich naar andere familieleden zoals opa’s en oma’s die daaraan in steeds grotere getale gelieerd zijn en de eigen broers en zusters. Na enige scheidingen en generaties wordt het een onontwarbaar netwerk van verhoudingen.

Kinderen zijn het product van een relatie. Zonder de eenduidigheid van de ouderlijke relaties

hebben zij slechts beperkte mogelijkheden om uit te groeien tot een persoonlijkheid.

 

 

 

Eigen plek
 

Iedereen moet zijn eigen plek in onze wereld kunnen vinden. Deze globale stelling wordt algemeen onderschreven.  

Ga je die “eigen plek” voor iedereen concreet invullen dan wordt het moeilijker. Wie zelf meer kan investeren kan beter een eigen plek vinden. Veel mensen leven ergens in de wereld in armoede. “Als wij naar Nederland gaan, zal het ons ook beter gaan”, zullen zij denken. Maar ook in Nederland heb je veel mensen met armoede. Ze hebben laat van een beperking, ze zijn chronisch ziek of arbeidsongeschikt, verslaafd of ze kunnen hun draai niet vinden in de samenleving.

Ook vroeger vond men in Nederland dat er goed gezorgd moest worden voor mensen die niet voor zichzelf konden zorgen. Dat ging het gemakkelijkste als je de mensen met dezelfde gebreken in een speciaal daarvoor ingericht instituut opnam. 

Instituten 

Er werden in de vorige eeuw allerlei gestichten en instituten opgericht om er mensen in op te vangen met beperkingen. Bejaarden in een verzorgingshuis, gehandicapten (lichamelijk, geestelijk en verstandelijk) allemaal in een apart instituut, wezen en kinderen met opvoedingsmoeilijkheden in aparte gestichten, etc. Mensen waar de samenleving geen raad mee wist, werden opgenomen in een speciale instelling. Zij werden buiten de samenleving geplaatst en intramuraal verzorgd. “Uitsluiten door insluiten”, zo noemt de Franse filosoof Foucault dit. Het motief was solidariteit en barmhartigheid. Intussen zijn we meer geëmancipeerd.
Volwaardig burgerschap en vermaatschappelijking van onze samenleving staan hoog in het vaandel van een “toekomst met perspectief”. Dat geldt ook voor burgers met minder mogelijkheden en gebreken. De muren van de gestichten worden geslecht en de bewoners van de instituten keren terug in onze samenleving. Zij zoeken midden tussen ons “een eigen plek” om te leven, te wonen en te werken. 

Normen en wetten 
 

“Moord is moord”. Als je in onze eigen geschiedenis terugkijkt voel je de grond onder deze stelling wegzakken.

Als de werkelijkheid in onze wereld verandert, zullen de normen en waarden - en ook de wetgeving en het voorzieningenpatroon - zich daaraan aanpassen. Het omgekeerde geldt ook. Veel ontwikkelingen vinden nooit plaats omdat ze al te zeer indruisen tegen onze opvattingen. Veel moorden worden nooit begaan omdat wij vinden dat het niet kan. Er zijn echter heel veel mensen gedood in oorlogen omdat we vonden dat het nodig was. Overwinnaars werden als helden ten voorbeeld gesteld.
Toen de industrie haar intrede deed, kregen geleidelijk nieuwe voorzieningen vorm. Onderwijs en de algemene leerplicht kwamen van de grond. Immers wanneer de arbeiders geen vak leren, kunnen ze geen productie leveren. Als een arbeider ziek wordt, moet hij zo gauw mogelijk beter gemaakt worden.
Ook de werknemer stelt zijn eisen zodra hij onmisbaar is. Hij wil niet worden afgedankt als hij ziek, werkloos of oud wordt. Zo ontstaan er op basis van waarden en normen wetten en voorzieningen.  

Onze wereld verandert 

Toen de trein en de auto onze wereld binnenreden, moesten onze verkeersregels worden aangepast om ongelukken te voorkomen. Als blijkt dat we al jaren roofbouw plegen op natuur en milieu, moeten we maatregelen nemen om onze wereld leefbaar te houden voor onze kinderen. Als informatica doordringt tot in de laatste vezel van ons leven, zullen we ons privé leven wettelijk moeten beschermen.
Wetgeving en voorzieningen sluiten aan op sociale ontwikkelingen in onze samenleving.
In 2015 kent Nederland drie miljoen inwoners van buitenlandse afkomst. Deze mensen hebben deels andere waarden en normen. Dat zal zijn betekenis hebben voor onze normen en wetten.
 

 

 

 

Grootouders


 

We vonden het zelf ook vervelend, toen onze ouders zich te veel met de opvoeding van onze kinderen bemoeiden.

 

Gevraagd werd wat grootouders vinden van het hectische leven van hun kinderen en kleinkinderen.

Driekwart vindt dat de kleinkinderen worden bedolven onder onnodig speelgoed en spullen.

Tweederde vindt dat de kleinkinderen te veel televisie kijken en te lang achter de computer zitten. Meer dan helft van hen vindt dat hun kinderen te veel willen: Mooi huis, leuke baan, gezellige kennissenkring en ook een gezin. Ze vinden dat hun kinderen het gemakkelijker hebben dan zij vroeger. Zij moesten veel meer tijd in het huishouden steken terwijl ze geen kinderopvang hadden.

Kritiek hebben ze wel, maar over bepaalde zaken zwijgen ze liever. Ze denken wel, maar zeggen het niet. De kleinkinderen worden te veel aan hun lot overgelaten. Als ze uit school komen is er vaak niemand voor hen thuis. De opvoeding wordt te vaak uit handen gegeven aan vreemden, zoals in de naschoolse opvang, de school en de oppas.

 

Waarom zwijgen zij?

 

“We hebben er niets mee te maken. Als ze ons raad willen vragen, weten ze de weg. Ouders moeten hun kinderen zelf opvoeden. Je moet je kinderen de ruimte en ook het vertrouwen geven dat ze het zelf kunnen. Je moet hun eigen keuzes en levensstijl respecteren”.

We willen niet gezien worden als een oude zeur en bemoeial. We jagen ze liever niet tegen ons in het harnas. De tijden zijn veranderd. Vergelijkingen met vroeger slaan nergens meer op. Je gaat tegenwoordig anders om met je kinderen. De kinderen hebben nu zelf wat in te brengen. Je was vroeger tevreden met veel minder maar er was ook veel minder”.

 

 

 

Ophokken

 

 

Jij mag er ook zijn en jij moet worden gerespecteerd. Dat is de boodschap van Roosevelt

in zijn oorlogstoespraak.                                    

 

Onze vrijheid van meningsuiting staat borg voor eigen regie in ons leven. Wij hebben een zelfbepalende invloed op onze omgeving en daarvoor zijn wij ook verantwoordelijk.

De vrijheid van een eigen levensopvatting biedt ons de mogelijkheid om zin te geven aan eigen leven en toekomst. Onze eigen levensovertuiging is geen kooi om anderen in te vangen.

Vrijwaring van nood en gebrek biedt perspectief aan mensen met minder mogelijkheden. Onze samenleving mag zich niet onttrekken aan medeverantwoordelijkheid voor hen.

Vrij zijn voor angst en vrees vormt de basis voor veiligheid en vrede op onze wereld. Angst om in de steek gelaten te worden en vrees voor onderdrukking, uitbuiting en terreur bedreigen het vertrouwen in mensen en maatschappij.

 

Niemand aan de kant

 

Voor velen zijn deze vrijheden nog niet of onvoldoende van toepassing. Opkomen voor sociale gerechtigheid is een groot goed. Ongelijkheid en onrecht blijven onaanvaardbaar. Uitzichtloze ellende is niet acceptabel. Toenemende armoede moet bestreden worden. Bevoogding moet worden voorkomen.

Als de vogelgriep toeslaat wordt het pluimvee opgehokt. Wie niet meer productief werkt, wordt van het maatschappelijke speelveld gehaald. Hij of zij mag oud en uitgespeeld aan de zijlijn staan en als supporter fungeren van onze participatiemaatschappij.

Ouderen laten zich niet meer ophokken binnen de beperkte ruimte, die de jongere generatie hen toestaat uit angst voor het grijze gevaar.

Allemaal werden ze vroeger opgehokt wanneer ze als een last voor de productieve samenleving werden gezien. Ze waren veroordeeld om lijdelijk hun lot te ondergaan in een gesticht van goede bedoelingen. Ouderen in het huis van ouden van dagen of in het verpleeghuis. Gehandicapten in een speciaal instituut.

 

 

Demografische ijsberg 

 

 

In Duitsland zijn al wolfroedels en lynxen waargenomen op plaatsen die kort geleden nog niet ontvolkt waren.

 

In Duitsland, Italië en Japan bestaat in 2050 bijna een derde van de bevolking uit 65-plussers. Meer dan de helft van de bevolking in Duitsland is ouder dan veertig jaar. Het is voor andere landen interessant om te zien wat er precies gebeurt in een situatie van vergrijzing. Wat er vandaag in Duitsland gebeurt, gebeurt morgen in andere landen. Alle ogen zijn dus gericht op Duitsland. Als de Duitse bevolking met dezelfde snelheid afneemt is het aantal burgers binnen vijftig jaar ongeveer15 miljoen minder.

Vergrijzing is geen ramp, maar als niet tijdig land en samenleving worden ingericht en afgestemd op de bevolkingsopbouw raakt het geheel in onbalans. Aanpassing aan een vergrijzende maatschappij is een bittere noodzaak. Het land staat voor een ingrijpende mentaliteitsverandering. Beelden van ouderdom en jeugd moeten bijgesteld worden om de samenleving leefbaar te houden.

 

Jong en oud

 

Iedereen zal begrijpen dat een samenleving jeugdbeleid moet ontwikkelen om jongeren extra kansen te geven om toekomst te scheppen. Het is vaak moeilijker in te zien dat dit ook voor ouderenbeleid geldt. Jong en oud hebben geen directe greep op hun samenleving door gebrek aan productieve inbreng. Ouderen hebben dat wel gehad.

Geen mens wordt gelukkig van de idee om vijftig jaar uitgeblust te wachten totdat het leven voorbij is. Iedereen treft straks het lot van de ouderdom en daarom moet ook iedereen meedoen aan een mentaliteitsverandering die daar voor nodig is. Uit onderzoek blijkt dat mensen die een positief beeld hebben over “ouder worden” minstens zeven jaar langer leven. Dat is het recept tegen een dreigende, pessimistische op afbouw gerichte samenleving van ouderen. 


 

Helpen 

 


Hulp ten goede komen aan de belanghebbende burger. Het gaat om zijn inbreng, zijn regie en zijn verantwoordelijkheid.
  

 

“Onze solidariteit dreigt verloren te gaan”, hoor je vaak. Iedereen is individualistisch met zichzelf bezig. Onze cohesie brokkelt af.

Vroeger dachten wij “geef noodlijdenden een aalmoes”. De ervaring leert echter dat wie zichzelf niet wil of kan helpen moeilijk te helpen is. Wie niet in zijn bestaan kan voorzien moet je daartoe in staat stellen, anders zet je hulp weinig zoden aan de dijk. Integendeel het resultaat van je hulp kan zijn dat men nog meer hulpbehoeftig wordt.

“Eigen regie en eigen verantwoordelijkheid” is de basis om elkaar echt te kunnen helpen. “Wie baas over zichzelf wil blijven en gebreken krijgt, moet ondersteuning krijgen om zijn tekorten te overbruggen en voor zichzelf te zorgen”. Dat is ook het uitgangspunt van Wet maatschappelijk Ondersteuning, de WMO.

 

Democratiseren

 

Alle andere belangen dan het eigen belang van degene die geholpen wordt, leiden er toe dat het hulpprobleem groter wordt in plaats van kleiner. Dat geldt ook voor de hulp van overheid en instellingen in Nederland. David Sogge, een onafhankelijke onderzoeker en adviseur in de internationale hulpindustrie, constateert dat de hulpindustrie meer kwaad dan goed heeft gedaan. Deze hulp, een bundeling van grote wereldorganisaties zoals de Wereldbank, vergroten de armoede en andere wereldproblemen indien ze niet democratiseren.

Waar de grote Idee van de internationale hulporganisaties de overhand krijgt, worden de tegenstellingen tussen arm en rijk groter en verdwijnen de ontwikkelingskansen van de burger. De grote Idee van deze organisaties is het primaat van de vrije markt voor hulp.

De drijfveren voor landelijke en internationale ontwikkeling zijn van politieke aard. Dat betekent: het belang van het donorland heeft voorrang op het belang van de burgers van het ontwikkelingsland.

 

 

De Markt

 

 

Laat je niet verleiden. Producenten moeten winst maken. Dat moet jij betalen.  

 

Het paradijs keert terug op aarde, als je gelooft wat de opiniemakers je voorkauwen. De consument doet er goed aan om te kijken wat er echt gebeurt.

Het schouwspel is weinig verheffend. Telefoonmaatschappijen slepen elkaar voor rechter. Energiebedrijven beschuldigen elkaar van consumenten misleiding Zorgverzekeraars smijten tientallen miljoenen aan reclamegeld over de balk om klanten van de andere zorgverzekeraar weg te kapen voor hetzelfde aanbod. Ieder jaar moet de overheid meer belastinggeld uitgeven om dit circus van de marktpartijen in het gareel te houden. Toezichthouders rijzen de pan uit. De kant is koning, maar de aanbieder incasseert. Vraag en aanbod zouden hun werk doen in het kader van een soort natuurwet. Dat zou paradijselijke effecten hebben. Keuzevrijheid, meer kwaliteit voor een lagere prijs. Kortom: “meer geluk op aarde”, volgens de ideologen van de vrije markt.

 

Wie heeft er wat aan

 

Aanbieders gaan de markt op om er winst te maken. Dat kan niet door producten van hogere kwaliteit voor een lagere prijs te leveren. Winst komt uit de breedte of de lengte. Alles is de laatste jaren alleen maar duurder geworden. Dat wordt betaald door de klant die koning is. Een keuzemaatschappij met de burger als prooi van marktveroveraars, is niet de goede keuze van en voor een zorgzame samenleving. De burger is de dupe van de vrije markt. De overheid moet zijn burgers in bescherming nemen tegen de verleidingen van de markt.

Aan de kant gaan staan en de markt zijn werk laten doen, gaat ten koste van de burger. De overheid moet zijn verantwoordelijkheid waar maken en zich niet in de war laten brengen door prietpraat van marktideologen.

 

 

AOW-gaten    

 

 

De AOW wordt oud en heeft zijn beperkingen gekregen. Of een beter stelsel bedacht kan worden is de vraag.

 

Toen de AOW (Algemene Ouderdomswet) in 1957 werd ingevoerd was de wereld en de samenleving nog overzichtelijk. De man was kostwinner, moeder de vrouw zorgde voor de kinderen en het gezin leefde het hele leven in Nederland.

Intussen heeft de AOW Abraham gezien. De samenleving is grondig veranderd. De manier waarop burgers hun AOW-rechten opbouwen is hetzelfde gebleven. Je moet van je 15e tot je 65e in Nederland gewoond hebben om recht te hebben op honderd percent AOW.

Elk jaar bouw je 2 procent AOW op. Na vijftig jaar verblijf in Nederland krijg je 100 procent AOW. Dit wooncriterium heeft nu als gevolg dat de AOW een basispensioen is met aardig wat gaten of kortingen.

Bijvoorbeeld: Iemand kwam op zijn 25e naar Nederland. Veertig jaar gewerkt en belasting betaald. Hij krijgt op zijn 65e geen volledige AOW. Hij wordt met 20 procent gekort. Van zijn 15e tot zijn 25e (tien jaar) verbleef hij niet in Nederland.

 

De kortingen

 

In 2015 wordt een op de vier landgenoten op zijn AOW gekort. Ze woonden minder dan 50 jaar in Nederland voor hun 65e. Ze worden met 2 procent per jaar dat ze niet in Nederland woonden op hun AOW gekort. Dat geldt ook voor de partnertoeslag.

In 2015 wordt de AOW partnertoeslag helemaal afgeschaft. Dan krijgt een AOW-er met een jongere partner helemaal geen AOW-toeslag meer. Dat is al lang bekend, maar veel mensen hebben geen regeling getroffen om dit gat te dichten.

Wanneer uw AOW gekort wordt en u moet leven van een inkomen onder het sociale minimum, dan moet u naar de gemeente om een aanvullende bijstandsuitkering aan te vragen.

 

 

 

Mantelzorg

 

 

De volgorde is: 1. Gebruikelijke zorg 2. Mantelzorg 3. Voorliggende voorzieningen 4. Professionele zorg.

 

Mantelzorg is die zorg die in zwaarte, duur of intensiteit de gebruikelijke zorg aanmerkelijk overschrijdt. “Mantelzorg is langdurige zorg die buiten het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden aan hulpbehoevende personen uit je directe omgeving, waarbij zorgverlening rechtstreeks voortvloeit uit de sociale relatie”, aldus het ministerie van WVS. Mantelzorg geef je uit persoonlijke betrokkenheid. Mantelzorg overkomt je. Iemand uit je directe sociale omgeving kan niet verder zonder jouw hulp. Mantelzorg is geen echte vrijwillige keuze. Je probeert te helpen zolang je kunt. Veel mantelzorgers gaan daarin zover dat ze er zelf onderdoor gaan.

In dat geval hebben ze zelf ook weer mantelzorg nodig. Het gat van de zorg waarin veel mantelzorgers terecht komen wordt dan alleen maar groter.

 

Gebruikelijke zorg

 

Het werkdocument Gebruikelijke zorg geeft precies aan hoe huisgenoten voor elkaar moeten zorgen, ook als één van hen uitvalt.

Ook van kinderen wordt verwacht dat zij bijdragen aan de gebruikelijke zorg. Ouder dan 13 jaar kunnen zij hun kamer opruimen, stofzuigen, bed verschonen en rommel opruimen. Ouder dan 5 jaar kunnen zij tafel dekken, afwassen, boodschap doen en kleding in de wasmand gooien.

Ouder dan 18 jaar kunnen zij huishoudelijke taken verrichten die behoren bij een éénpersoons huishouden en zij kunnen jongere gezinsleden verzorgen en begeleiden. Kinderen hebben ook zorg nodig en ook dat behoort tot de gebruikelijke zorg. Zo kunnen kinderen onder 5 jaar niet zonder toezicht, ze moeten verzorgd worden en hebben begeleiding nodig in het verkeer. Dit zijn enkele voorbeelden die laten zien dat het werkdocument allerminst flauw is. Je moet echt alles zoveel mogelijk zelf opknappen. Velen kunnen dat niet en er gaan er onderdoor.

 


 

Strijkstok
 

 

Onder de vlag van “minder van bureaucratie” worden de burgers overspoeld met regels, formulieren en controles. Ook dat is een strijkstokeffect.

 

Een groot gedeelte van het geld voor de zorgverlening wordt niet ingezet voor “zorg op de werkvloer”, maar het blijft aan “de strijkstok hangen”. Als wij iets aan ontwikkelingshulp geven, vragen we: “hoeveel blijft er aan de strijkstok hangen?” Gaat dit geld direct naar de mensen die hulp nodig hebben. We kijken naar het keurmerk CBF (Centraal Bureau Fondsenkeurmerk) want er moet zo weinig mogelijk aan de strijkstok blijven hangen.

Voor onze eigen voorzieningen (“wonen, welzijn, zorg”) hebben we een dergelijk keurmerk niet. Daar blijft ook veel aan de strijkstok hangen, maar dat zien we niet.

De zorgaanbieder gebruikt ‘de strijkstok’ om zich te verantwoorden. Alles registreren en controleren! De politiek doet het niet anders. Het effect daarvan is dat het bureaucratische oerwoud alleen maar groeit en dat meer geld bedoeld “voor echte zorg en voorzieningen” besteed wordt aan ambtenarij en controle.

 

Neem nou de indicatiestelling

 

De CIZ (Central Indicatie Zorg) moet beoordelen wie recht heeft op huishoudelijk hulp,  verzorging en verpleging verblijf in instelling. Daarvoor moet de betrokkene een formulier van 7 bladzijden van het web (www.CIZ.nl), makkelijker kan het niet, invullen. Om het in te vullen moet je minstens HBO hebben. Daarna word je vaak verwezen voor vraagverheldering naar MEE of het Loket van de gemeente. Dan komt de CIZ –indicatiesteller voor een bezoek om nog meer formulieren in te vullen. Pas dan begint de weg langs de zorgaanbieders, die speciale zorgbemiddelaars in dienst hebben om te bewijzen dat zij het beste aanbod hebben, want “concurrentie moet”. Voordat echte hulpverlening aan de orde is, moet je inspanningen leveren, waar een gezonde burger voor terugdeinst.  

 

Schone schijn


 

Mooi zijn heeft meer te maken met “hoe je je voelt” dan met “hoe je eruit ziet”, is de stelling van psycholoog dr. Liesbeth Woertman.

 

Kun je schoonheid maken? De markt voor schoonheidsmiddelen en recepten bloeit enorm. In de plastische chirurgie is men tot zeer veel in staat. De vraag naar een mooi uiterlijk is enorm. Maar kun je het kopen? “Mogelijkheden te over”, zou je denken als je ziet wat de markt te bieden heeft. Maar wat mag je verwachten van het schoonheidsaanbod op de markt?

Wie zichzelf als mooi ervaart, straalt schoonheid uit. Wie zich mooi laat maken vanwege een negatief lichaamsbeeld, zal dat ook uitstralen. Die uitstraling zit vooral “tussen de oren”.

Wie hun lichaam als lelijk ervaren, wie een negatief lichaamsbeeld hebben, kunnen wel aan hun lichaam sleutelen, maar daar verandert hun beleving van hun lichaam - hun lichaamsbeeld en hun zelfbeeld - niet zomaar van.

 

Tussen de oren

 

Wie een negatief lichaamsbeeld heeft kan dat lichaam op allerlei manieren laten veranderen.

Maar wat verandert er, wanneer alleen het lichaam verandert? Je ziet jezelf wel anders in de spiegel, maar kijk je dan ook anders tegen jezelf aan? Krijg je daar een positief zelfbeeld van? Hou je dan ineens wel van je eigen lichaam en van je zelf? “Plastische chirurgische ingrepen lossen niets op zolang de echte oorzaak ‘een negatief lichaambeeld’ tussen je oren zit”, zegt Liesbeth Woertman.

Maakbare schoonheid is een idee van alle tijden. Wij hebben meer tijd en geld om aan ons lichaam te besteden, maar maakbaar is het niet. Een lichaam is niet zomaar een ding, maar dat ben je zelf. Je lichaam wordt bezield door je persoonlijkheid, het straalt uit wie je bent.

 

 

Kleinschalig

 

 

De schaalvergroting sloeg ook toe in de verzorging en verpleging. Door bundeling van krachten beoogde men productiewinst.

 

Mensen maken hun wereld bewoonbaar en dat blijven ze doen. Ze kruipen bij elkaar, bouwen een huis en een thuis en zorgen voor elkaar. Dat gaat niet zonder problemen. Wie ziek wordt gaat naar een ziekenhuis. Repareren en opknappen is de boodschap en weer zo snel naar huis. Geen reparatie mogelijk, de beperking niet te normaliseren of de ziekte niet te genezen dan wordt de patiënt opgenomen in een speciale instelling.

Die speciale instellingen zijn gericht op behandeling van de patiënt en handhaving van zijn gezondheid. Dat gebeurt volgens moderne organisatietechnieken. De te verzorgen exemplaren worden geordend, de verzorgingtijden nauwkeurig gepland, geregistreerd en verbeterd. Zo ontstaat er een organisatiemodel dat per werkuur meer cliënten kan verzorgen. De productiviteit per werkuur stijgt.

 

Maar het zijn mensen…


Te weinig werd gezien dat “mensen met een beperking” ook als volwaardige burgers in de samenleving zouden moeten kunnen deelnemen. Zij moeten dus zo zelfstandig mogelijk hun eigen leven kunnen inrichten, zelf de regie houden, en een eigen huishouding kunnen voeren. Sluit je hen op in een instelling die fungeert als een soort ziekenhuismodel dan plaats je hen buiten de samenleving.

Ongeveer twintig jaar geleden ontstonden ook de eerste initiatieven voor kleinschalige zorg.

Kleinschalige woonvormen voor dementerenden benaderen in de praktijk een normale thuissituatie. De bewoners vormen als het ware een gezin. Samen eten klaar maken, koken en samen eten. De bewoners hebben een eigen kamer die is ingericht met hun vertrouwde spulletjes. De verzorging ondersteunt deze gang van zaken. Ze maakt net als de bewoners ook deel uit van de woonsituatie. De verzorging bestaat uit vertrouwde gezichten die veiligheid en huiselijkheid scheppen. 

 

Stille armoede
 

Als die huidige trend zich voortzet gaat de in 2020 de gehele AOW op aan vaste lasten.

Het aantal 65-plussers neemt in twintig jaar toe met ruim één miljoen personen. Van 2,2 miljoen in het jaar 2000 tot ruim 3,2 miljoen in 2020.

Het aantal ouderen met financiële problemen en schulden neemt sterk toe. Ruim 200.000 mensen van 65 jaar en ouder leven op of onder de armoede grens. Ongeveer de helft van deze groep heeft alleen AOW of minder. De andere helft heeft een klein aanvullend pensioen tot hoogstens 200 euro per maand. Daar kunnen ze niet goed van rond komen. Toch zoeken weinig van deze mensen hulp. Financiële problemen en moeilijk op te lossen schulden liggen op de loer wanneer iemand lang onder het bestaansminimum leeft.

Er zijn wel allerlei bescheiden mogelijkheden waarmee hun maandelijkse lasten verlicht kunnen worden. Je kunt geld terug krijgen van de belasting of tegemoetkoming van de gemeente, maar dat moet je weten.

 

Grote gevolgen

 

Uit een onderzoek onder ouderenadviseurs en welzijnsorganisaties bleek dat hun schulden niet zijn ontstaan door een te hoge levensstandaard of door te hoge uitgaven, maar omdat hun inkomen structureel te laag is.

Bij economische recessies werd de AOW langdurig ontkoppeld van de welvaartstijging.

De AOW was niet opgewassen tegen verhogingen van eigen bijdragen in de thuiszorg, huurverhoging, verlaging van huursubsidie, vervoer, maaltijdverstrekking, de duurdere euro, alarmering, stijging van vaste lasten, duurdere boodschappen en andere kosten.

Ook onwetendheid en onduidelijkheid over financiële en fiscale regelingen en de hoge drempels om bijzondere bijstand aan te vragen brengen ouderen in de problemen. Vooral mensen met een zorgvraag en alleenstaanden worden hard geraakt. Ouderen schamen zich als ze de hand bij de gemeente moeten ophouden.

 

 

Woonfantasie

 

 

Een groot nadeel van seniorensteden is dat de vergrijzingproblemen daar ongenadiger toeslaan. Het natuurlijke samenlevingsverband biedt meer perspectief.

 

“Een huis is een woonmachine”, zei Corbusier. Het is een werktuig dat mensen construeren om te voorzien in hun woonbehoeften. Datzelfde geldt natuurlijk ook voor hun woonsituatie

en woonomgeving. Hoe mensen dat doen is erg afhankelijk van hun ideeën over samenleven, wonen en bouwen. Die ideeën zijn gebaseerd op de bestaansvoorwaarden van een samenleving. Hoe voorziet een samenleving in haar bestaan? Het verband en de samenhang waarin men werkt, leeft, opvoedt, leert, verdient, zorgt, zin geeft, ontspant en overleeft is daarbij bepalend. Aan de manier van wonen, bouwen en de vormgeving van de bewoonbare wereld herken je een samenleving en de tijd waarin deze zich ontwikkelde.

 

Vermaatschappelijking

 

Lange hebben we mensen met een beperking opgeborgen in speciale instellingen. “Geïsoleerd uit de samenleving konden ze beter verzorgd worden”, dacht men. Hun verzorging bood echter weinig perspectief, omdat ze uit het verband van hun samenleving waren gehaald. Ze konden dus niet in totaal samenlevingsperspectief functioneren. Naarmate deze mensen meer ruimte kregen om zichzelf te zijn en als volwaardig burger in hun samenleving werden gerespecteerd, kregen zij weer ruimte om in hun samenleving mee te doen.

Ouderen die een eigen stad bouwen en zich afzonderen van de problemen van de samenleving kiezen voor een vergelijkbare tweedeling in de samenleving als hierboven genoemd. Het is een concept om problemen en samenleving van elkaar te scheiden.

Problemen in de samenleving moet je oplossen door de hele samenleving aan te passen. Iedereen moet op zijn eigen plek zelfstandig kunnen blijven wonen en de regie over eigen leven kunnen houden. Dus moeten de nodige voorzieningen en diensten worden geschapen die dat mogelijk maken.

 

 

  

Analfabeet
 

Ook voor ouderen geldt dat je nauwelijks mee kunt doen als je niet kunt lezen en schrijven. Ook zij krijgen de kans om het nog te leren.  

Bij het begrip “analfabetisme” denken we aan ontwikkelingslanden. Dat is een vergissing. Zeven procent van onze jongeren tussen zestien en negentien jaar kan onvoldoende lezen, schrijven en rekenen om op een goede manier mee te kunnen doen in de samenleving. De kaartjesautomaat op het station is te moeilijk. Veiligheidsvoorschriften op het werk krijgen ze niet onder de pet. Formulieren invullen is voor hen ondoenlijk. Wat de bedoeling is van de voorschriften op een doosje medicijnen ontgaat hen. Iets opschrijven of noteren is een moeilijkheid die ze moeten omzeilen.

Bijna tien procent van de autochtone Nederlanders tussen de 16 en 74 jaar is functioneel analfabeet. 1,2 Miljoen autochtone Nederlanders kunnen onvoldoende lezen en schrijven. Een kwart miljoen mensen in Nederland kunnen helemaal niet lezen en schrijven.

Zonder lezen en schrijven gaat het niet 

Om een plaats in onze samenleving in te nemen, om mee te kunnen doen moet je enigermate kunnen lezen en schrijven. Veel voortijdige schoolverlaters keren terug in de schoolbanken. Jaarlijks zijn er dat ongeveer 20.000. Ze komen er in de praktijk achter dat hun baantje niet veel opbrengt. Ze zien dat ze met een diploma een heel eind verder komt.

Functionele analfabeten die leren lezen, schrijven en rekenen krijgen meer greep op hun leven, kunnen meer kanten op en krijgen ook meer zelfvertrouwen. In tijden van computer, SMS -en Internet sta je op een zijspoor als je niet kunt lezen en schrijven. Achterblijvers moeten door extra inspanningen bij de samenleving betrokken worden. Immers wie niet mee kan doen op een manier zoals onze samenleving dat vraagt, krijgt weinig kans.

Mensen met een beperking

 

 

Wie een beperking heeft om zelfstandig te blijven of maatschappelijk mee te doen, krijgt ondersteuning en begeleiding om die beperking te overbruggen.        

 

In Oss en omgeving zijn veel organisaties actief op het gebied van zorg en hulpverlening voor mensen met een beperking. Vooral de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (de WMO) biedt hier mogelijkheden voor. De Gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de WMO.

Cliënten hebben hun belangenorganisaties.

De Stichting Cliënten Platform Oss is het wettelijk voorgeschreven adviesorgaan voor de uitvoering van de WMO.

De ANGO (Algemene Nederlandse Gehandicapten Organisatie), de Gehandicapten Organisatie Oss e.o, IGM (Integratie Gehandicapten in de Maatschappij), het Zorgbelang en vele andere zijn cliëntenplatforms en belangenorganisaties. Het zijn er te veel op te noemen.

 

Ondersteuners en aanbieders

 

Aanbieders van ondersteuning en begeleiding op alle gebieden van wonen, welzijn en zorg zijn er is vele soorten. De GGD (Gemeentelijke Gezondheid Dienst) heeft als taak de lokale gezondheid te bewaken. De GGZ (Geestelijke Gezondheid Zorg) zorgt voor ondersteuning van mensen met een geestelijke beperking. Dichterbij doet dat voor mensen met een verstandelijke beperking. Bureau Jeugdzorg begeleidt jongeren met problemen. MEE is er voor mensen met een chronische ziekte of een beperking. Philadelfia biedt begeleiding voor leefgroepen van mensen met een beperking. ZVOM (Zorg Voor Ouderen Maasland) biedt intern verblijf en thuiszorg. Thuiszorg, particuliere thuiszorg, kortom een scala van aanbieders.

Om voor ondersteuning in aanmerking te komen, gaat u naar het WMO Loket van de gemeente. Er volgt er een indicatie die bepaalt welk soort ondersteuning u nodig hebt. U kiest voor Zorg in Natura (ZIN) of een Persoon Gebonden Budget (PGB).

Bij ZIN kiest u uw aanbieder. Bij een PGB krijgt u een budget waarmee u zelf uw aanbieder inhuurt.

 

 

Inwonen en bijwonen
 

Inwonen op afstand - tijdelijk wonen in een bijgebouw - is een nieuwe constructie, een nieuwe vorm van aanleunwonen.

 

In 2003 kwam de gemeente Boekel volop in het nieuws omdat ze gedoogde dat ouderen bij hun kinderen “inwoonden” in het kader van mantelzorg. Een bijbehorende stal, garage of bijgebouw werd verbouwd en geschikt gemaakt voor bewoning door de ouders.

Boekel stond toe wat volgens de VROM–regels niet mag. Steeds meer kinderen willen voor hun ouders zorgen als ze zorg nodig hebben. Voor die zorg zijn ouderen ook in toenemende mate aangewezen op hun kinderen en mantelzorgers. Door het inwonen of bijwonen mogelijk te maken is het verlenen van mantelzorg een stuk gemakkelijker en kunnen ouderen langer zelfstandig wonen.

In een wijk met ca 10.000 inwoners is het mogelijk om een woonzorgzone met geschikte woningen voor ouderen te creëren waarin een 24 uur dienst tot de mogelijkheden behoort.

Dat is in een landelijk gebied niet haalbaar.

 

Alternatieve aanleunwoning

 

Je zou denken dat de overheid een oplossing verzint voor een probleem waar de burgers mee geconfronteerd worden. Dat gebeurt ook, maar pas als de burgers zelf oplossingen vinden zoals “inwonen en bijwonen”. Dat is iets nieuws, het past nog niet in de regelgeving. Dat moet nog bevochten worden.

Bij het “inwonen op afstand” wordt het bewonen van een bijgebouw mogelijk gemaakt voor het verlenen van mantelzorg. Het bijgebouw wordt niet een extra of nieuwe zelfstandige woning. Het bijgebouw wordt uitgerust met woonfaciliteiten zoals keuken en sanitair. De gebruiksmogelijkheden van het bijgebouw worden verruimd, maar niet zodanig dat het bijgebouw afzonderlijk verkocht kan worden.

Bij handhaving en controle daarvan moet worden uitgegaan van de mantelzorgfunctie en het voorkomen dat er een nieuwe zelfstandige woning ontstaat. 

 

Kiezen

We geven de politiek vaak de schuld. Zo simpel liggen de zaken niet. De politiek verdwijnt van het toneel zodra ze niet doet wat de burgers willen.

De verkiezingen zijn het meest nuttige onderdeel van onze democratie. Iedereen kan zijn stem uitbrengen en elke stem telt wel degelijk.
Dat burgers verschillend denken over politieke stellingname is hun basisrecht. Zij hebben ook verschillende belangen en opvattingen. Grote groepen burgers zoals ouderen kunnen gezamenlijke belangen hebben. Dat kan bij verkiezingen tot politieke aardverschuivingen leiden.

 Voorkeur 

Alles heeft zijn beperkingen, zo ook de politieke partijen. Jij kunt wel een politieke voorkeur hebben, maar om je stem uit te brengen moet je wel kiezen voor een partij die aan jouw wensen beantwoordt. Die politieke partij moet ook betrouwbaar zijn en geen zaken voorspiegelen die ze niet doet omdat het niet goed uitkomt. Ze moet wel een coalitie vormen met een meerderheid anders staat ze buitenspel en dat is jouw bedoeling ook niet.

Nature / Nurture

Ligt het aan je genen of aan je opvoeding.

De opvattingen over wat je aanleert, je opvoeding en omgeving (nurture) en wat je is aangeboren, je erfelijkheid en je genen (nature) is vanouds een belangrijk discussiepunt. Dit debat is ook behoorlijk modegevoelig en cultuurbepaald.

De eerste Amerikaanse hoogleraar Jeugdpsychiatrie Leo Kanner gebruikte in 1943 de term ijskastmoeders in een artikel over autisme. De moeder zou onvoldoende emotionele warmte geven en dat zou tot gevolg hebben dat het kind geen behoefte had aan sociaal contact. Dit vooroordeel past in een tijd dat men dacht dat de opvoeding allesbepalend was. Deze opvatting heeft veel ouders van autistische kinderen ernstig tekort gedaan.

Het brein

De neuropsycholoog Margriet Sitskoorn benadrukt op basis van hersenonderzoek dat de hersenen veranderbaar zijn. Haar boek Het maakbare brein brengt de boodschap We kunnen worden wie we willen zijn. Oorzakelijke processen worden langzaam ontrafeld. We moeten niet denken dat de laatste antwoorden komen van onderzoek naar erfelijkheid en de biologie van het brein. We zijn niet willoos overgeleverd aan de wisselwerking tussen onze erfelijke aanleg en onze sociale omgeving. We activeren permanent onze totale mogelijkheden en scheppen onze wereld en omgeving.

Onze omgeving verandert daardoor en zo verandert ook de manier waarop de omgeving mede bepaalt wie wij zijn. Ons brein is (als producent en product) verknoopt met onze beïnvloeding van onze wereld. Ons onderzoek zal de kenmerken dragen van en onze technische en geestelijke ontwikkeling.

 

Ouderenadviseur

Je moet wel zelf doen wat je zelf kunt en ook zelf bijdragen

“Iedere burger moet volop kunnen meedoen in de samenleving, zegt onze overheid. Gebreken die dit verhinderen, moeten gecompenseerd worden. Wie niet kan lopen krijgt een rolstoel of scootmobiel. Wie de trap niet op kan, krijgt een traplift. Wie door gebreken zijn huis niet meer kan gebruiken, krijgt woningaanpassing. Wie zijn huishouden niet meer kan doen krijgt hulp in de huishouding. Wie zijn zorg of huur niet kan betalen, krijgt toeslag. Heb je vervoer nodig, de overheid treft er een regeling voor. Wie zijn financiën niet kan beheren kan ondersteuning krijgen. Dat is allemaal de bedoeling. Maar de bedoeling is één en de bedoeling waarmaken is twee. Voor het laatste is heel wat nodig. De nodige regelingen, diensten en voorzieningen zijn er. Als iemand met een beperking niet weet dat er compenserende voorzieningen zijn, hoe kan hij of zij er dan gebruik van maken. Dan moet hij naar het zorgplein van de gemeente.

Wie A zegt moet ook B zeggen.

Je hebt ook burgers met een probleem die geen weet hebben van een zorgplein, wat de bedoeling daarvan is of hoe je er zou moeten komen. De enige mogelijkheid om iets voor hen te betekenen,  is dat het zorgplein naar die mensen bij hen thuis komt. Een van die mogelijkheden zijn de ouderenadviseurs. RIGOM  i.s.m. ouderenbonden stuurt ongeveer 100 vrijwillige ouderenadviseurs aan de gemeenten van regio Maasland. Zij bezoeken alle 75-plussers om hen, indien gewenst, te adviseren en te ondersteunen. Alle 55-plussers kunnen terecht bij de ouderenadviseurs, tel 0412-653230.

 

Politici

Voor de verkiezing

Een bekende politicus klopt aan bij Petrus. Petrus is verbaasd, hij weet niet goed wat hij met hem aan moet. Petrus doet een voorstel: Eerst ga je een dag kijken in de hel, dan een dag in de hemel, daarna kies je, waar je heen wilt”. De politicus pakt de lift omlaag naar de hel. Een groene oase met schitterende golfbanen. In de verte allemaal oude bekenden uit de politiek. Veel plezier, chique gekleed, mooie verhalen over vroeger, toen ze nog speelden met de centen van de belastingbetaler. De hele dag vloog om.
Weer in de lift. Op naar de hoge hemel. Daar zweeft hij van de ene wolk naar de andere, psalmen zingend en op zijn harp spelend. Ook de hemeldag vliegt voorbij. Terug naar Petrus.
“En?”, vraagt Petrus. “De hemel is mooi maar de hel bevalt me beter” reageert de politicus.

Na de verkiezing

Dus hij gaat naar de hel. Daar aangekomen staat hij in een troosteloze woestijn. Zijn oude bekenden lopen gedeprimeerd in oude vodden rond, ze zijn aan het opruimen. “Meedoen”, schreeuwt de duivel. De politicus snapt er niets van. “Gisteren was het hier helemaal anders” zegt hij. De duivel grijnst: “Gisteren waren we op verkiezingscampagne. Maar vandaag heb je voor ons gekozen”.

 

Gelijke kansen

Wie ouder wordt en terug kijkt zal moeten bekennen dat het vooral de benutte kansen zijn die bepalen wat er van je geworden is.

Deze kansen hebben een doorslaggevende invloed op hoe mensen zich kunnen realiseren in hun wereld en samenleving. Wie ergens in wil uitblinken moet daar niet alleen talent voor hebben maar er ook vanaf zijn geboorte alles aan doen om zijn talent te ontwikkelen. Elke benutte kans schept toekomst voor nieuwe kansen en nieuwe perspectieven. Om in sporttermen of bijbelse beelden te spreken: de winnaars komen uit de hoek waar de talenten gebruikt worden. Wie onvoldoende kansen krijgt kan niet goed meedoen.

Kansen vergen investering

Een kansrijke leefsituatie is de succesformule voor een geslaagd en zinvol leven. Overheid en samenleving moeten er dus voor zorgen dat elke burger vanaf zijn geboorte optimaal kansen krijgt om van zijn leven iets te maken. Dat is geen geringe opgave. In deze ontwikkeling moet geïnvesteerd worden. Daar moet de belastingbetaler een paar centen voor over hebben.

  

Persoonsgebonden budget

Het PGB is vaak in opspraak. Grote bedragen verdwijnen uit de schatkist in de zakken van gehaaide bemiddelaars. Ook de calculerende burger moet tot de orde geroepen worden.

Het PGB is een elementaire mogelijkheid van de burger om inhoud te geven aan eigen verantwoordelijkheid en eigen inbreng, In de ontwikkeling van burgerparticipatie zie je in de loop van de geschiedenis een trend van afhankelijkheid naar zelfstandigheid. Vroeger ging men uit van een zorgconcept gebaseerd op insluiten en uitsluiten. Niet meer nodig voor de samenleving dan opbergen van de wieg tot het graf. De passief verzorgden zijn actief geworden. Ze hebben de muren van hun instituten gesloopt en ze zijn midden in de samenleving teruggekeerd voor echte deelname.

Compensatie 

Nu zoeken we toekomst voor de participatie van ieder burger. Naar eigen mogelijkheden met eigen inbreng en met eigen perspectief. De situatie wordt gekanteld. Compensatie. Uitgaan van de eigen mogelijkheden van de individuele burger met zijn sociale netwerk. Niet, de overheid zorgt voor je. Je zorgt voor jezelf en de overheid reikt je de helpende hand.

 

Van de zon genieten

Bijna iedereen trok naar het zuiden om van de zonne-energie te genieten. Mijn overbuurman bleef dichter bij huis om de zon binnen te halen.

Van de zon moeten we het hebben. Ze heeft onze aarde het leven geschonken en alles wat we nodig hebben om goed te kunnen leven. De zon geeft energie en heeft energie gegeven zolang ze bestaat. Enorme voorraden aan energie liggen in de aarde opgeslagen.
Over het gebruik van zowel de energievoorraad als van de permanente energiestromen beslissen de aardbewoners nu nog zelf.  

Hij klom op het dak en legde er zonnepanelen op 

De energievoorraad is in tegenstelling tot de energiestroom beperkt en dreigt uitgeput te worden. In de toekomst is de keuze: de energiestroom van de zon en haar producten wind, water, getijden en bio-energie.
Volgens de koopwijzer kost dat minder dan 5.000 euro en je hebt dat binnen 10 jaar terugverdiend. Dan geniet je in de toekomst gratis van de zon en je bespaart 100 procent CO2 t.o.v. grijze stroom. Lijkt me de moeite waard.

 

Kanteling in de WMO

In onze maatschappij van zorg en welzijn voor elkaar voltrekt zich naar mijn stellige overtuiging een weerbarstig emancipatieproces.

Dat is moeilijk te zien. Elke nieuwe stap in de ontwikkeling van “zorg voor elkaar”ging gepaard met zeer ingrijpende bezuinigingen, die door de politiek nogal ontkend of verdoezeld werden. Het is ook niet zo dat de Nederlandse politiek in deze voorop loopt. De input komt vooral uit de hoek van de EU. en de VN.

VN nemen het voortouw

De EU. vond dat het tijd werd voor Nederland om een Wet Voorzieningen Gehandicapten in te voeren. In 1994 werd de WVG ook voor ouderen die niet meer werkten ingevoerd.
De VN hebben met “Agenda 22” de beperkingen van burgers geclassificeerd en regels geformeerd voor eerlijke toepassing. Op deze regels is de kanteling in de WMO gebaseerd.

Ga uit van wat de burger zelf kan doen met zijn sociale netwerk. Zijn mogelijkheden (niet zijn onmogelijkheden en handicaps) bieden perspectief op participatie. Compenseer zijn mogelijkheden. Daar schiet die burger en zijn samenleving meer mee op dan met het claimen van een categoraal aanbod. Zoek dan ook met de burger naar de juiste oplossing en stuur op concreet resultaat. Vermijd daarbij een cultuur van “brave bureaucratie” en een sfeer van “wat zijn we toch goed voor onze burgers”. Laat dat maar aan de burgers over.

 

 Ode aan de arbeid 

“Arbeid is zaligheid” riep mijn vader in alle vroegte vanuit zijn bed naar de zolder. Hij maande zijn kinderen om op te staan. Zelf bleef hij nog even liggen. Wij hadden een boerderij aan de rand van de Peel. Er moest gewerkt worden om te bestaan en te leven.

De pastoor van het dorp vond ook dat er gewerkt moest worden. Hij had een ander verhaal. De mens had het gebod van God overtreden en werd gestraft. “Gij zult niet eten van de boom der  kennis van goed en kwaad. Doet gij dat, dan zult gij sterven”, had God gezegd. De slang verleidde Eva met de woorden: “Gij zult niet sterven, maar uw ogen zullen geopend worden. Gij zult als God zijn, kennende goed en kwaad”. Adam en Eva aten van de vrucht. Hun ogen werden geopend. Zij zagen dat ze naakt waren en ze verborgen zich. Toen zond God hen weg uit de hof van Eden om de aardbodem  in zweet,  pijn en moeite te bewerken.

Arbeid geeft inhoud en zin

Alain de Botton schreef zijn boek Ode aan de arbeid in 2009. Hij beschrijft hoe mensen zich realiseren en zich herkennen in hun werk. Het is niet vanzelfsprekend dat je zin en geluk vindt in je werk. Vanaf de klassieke oudheid tot de 17e eeuw werd werk gezien als een noodzakelijk kwaad. Maar we hoeven geen loonslaven te zijn die totaal vervreemd zijn van succes,  zingeving en betekenis van hun werk. Lief hebben en werken, samenleven en samenwerken geven  zin aan je bestaan. Zij geven voldoening en levensinvulling. Dat vergt wel inzet voor de nodige kwaliteit van leven. Het blijft een uitdaging, het is bevrijdend.  Dat blijft ook als je uit je werk stapt. Ook dan draag je verantwoording voor je omgeving.

Blijmoedig

De bezoekersdienst vroeg aan mijn vader toen hij 97 jaar werd hoe het kwam dat hij nog zo goed bij zijn verstand was.  

Hij zei: “dat komt omdat ik mijn verstand weinig gebruikt heb”. Hij bedoelde: “ik heb nooit zwaar getild aan het leven”.
Zijn antwoord schoot me te binnen toen ik het onderzoek Blije mensen worden oud? zag. Sinds mensenheugenis is er gezocht naar verbanden tussen geestelijke en lichamelijke gesteldheid.

Wat zeggen de cijfers

Galenus beweerde 2200 jaar geleden al dat borstkanker bij vrouwen met een melancholische inslag meer voorkwam dan bij sanguinische (vurige) typen.

In vergelijking met gemiddelden van de bevolking scoorden de 100-jarigen lager op neuroticisme (angstigheid) en op hostiliteit (vijandigheid). Zij lijken dus emotioneel stabiel en niet vijandig naar hun omgeving. Zij scoorden hoger op de eigenschap competentie (hier gedefinieerd als gezond verstand, praktisch, efficiënt en effectief). Verder scoorden ze hoog op “vertrouwen in anderen”. De langlevenden worden niet gekenmerkt door sociabiliteit en intellectuele nieuwsgierigheid, zoals velen wellicht zouden verwachten.

 

Hoog in de boom

De heilige Bonaventura schijnt het in de 13e eeuw al gezegd te hebben: “Hoe hoger de aap in de boom zit, des te meer kijk je tegen zijn kont aan”.

Sommigen klimmen hoog op de maatschappelijk ladder van aanzien en welstand, terwijl anderen het nakijken hebben. Dit gegeven krijgt een bijzondere inkleuring als de aap plotseling uit de boom valt. Dan zie je de aap uit mouw komen.

Het verschil

In 1940 trokken de Nazitroepen op naar Parijs. De inwoners sloegen op de vlucht. De welgestelden onder hen raakten alles kwijt. Ze namen hun geld, personeel, sieraden en kostbare porselein mee. Hun personeel liet hen al gauw in de steek, de benzine raakte op, de hotels zaten vol en hun auto's kregen panne. De maag van de aristocraat reageert hetzelfde als andere magen. Het standsverschil verloor zijn betekenis. Het grote verschil was, dat de hogere stand de onwaardigheid van de situatie scherper ervoer.

Frans de Waal beschrijft in zijn boek Een tijd voor empathie hoe een machtige aap bezig was met intimidatievertoon. De andere chimpansees keken bevend toe. Op het hoogtepunt van zijn show gleed hij uit en viel uit de boom. Geen enkele chimpansee zag het komische van deze situatie en verstrakte in dierlijke ernst.

 

Geldcrisis

Zoals je van het alfabet gebruik maakt om te communiceren, zo gebruik je geld om goederen en diensten te kunnen uitwisselen

In het begin zorgde iedere levenseenheid voor zichzelf. Goederen, diensten en bezittingen werden onderling uitgeruild. Naarmate de bevolking toenam ontstonden er meer mogelijkheden van productie en consumptie, samenwerking en onderhandeling. Het concrete uitruilen werd ondoenlijk. Men zocht een naar standaard vervangingswaarde, geld dus, zoals een gouden munt. Geld biedt enorme mogelijkheden in onze economie. Alles is echter afhankelijk van de betrouwbaarheid van de munt. Is de waarde van de munt kleiner dan wat iedereen ervoor geeft dan heb je een geldcrisis totdat de waarde weer hersteld wordt.

Geld is vertrouwen

Je kunt geld lenen zolang de uitlener er op vertrouwt dat hij aan je verdient. Zodra door gerommel met geldproducten en begrotingen een geldcrisis ontstaat wordt het geldstelsel verstoord, hetgeen wereldbedreigend kan zijn. Als banken waardeloze waardeproducten verkopen dan moet er verlies geboekt worden. Als men in de USA geen belasting wil betalen, dan nemen andere landen dat niet over. Als een land zijn corruptie en wanbeleid wil handhaven zullen andere landen bedanken voor de eer.

 

Hoe voelt het

Wij vinden het heel moeilijk om ons echt voor te stellen, hoe anderen in hun leven staan, hoe zij alles beleven en hoe ze zich voelen

Als we dat goed zouden kunnen invoelen, zou de samenleving er heel anders uitzien. Dan zouden we veel meer voor elkaar over hebben en er samen veel meer van maken. Stel je voor: mensen met dementie. De kans dat je er in je leven mee te maken krijgt is twintig procent. Dementerenden kunnen een enorme lijdensdruk ervaren. Zij hebben besef van hun situatie. Ze hebben er niet alleen een vermoeden van, maar weten en voelen het ook. Angst is de meest voorkomende emotie bij hen. Altijd aanwezige en uitzichtloze angst. Hoe ernstiger de cognitieve stoornis, hoe sterker hun gedrag door deze emotie wordt bepaald. Dat kan gepaard gaan met wantrouwen, achtervolgingswaan, agressief verzet, hallucinaties, passiviteit, depressie en gedragsstoornis. De persoonlijkheid van de dementerende verandert geleidelijk.

Wat betekent dat voor de mantelzorgers

Mantelzorgers moeten alle taken overnemen. Voor alles zorgen, van top tot teen, elke minuut, dag en nacht. Dat doen ze met iemand met wie ze steeds minder kunnen communiceren. Je krijgt een ruzieachtige sfeer, want je begrijpt elkaar niet. Je kunt nergens samen om lachen. Grappen pakken verkeerd uit. De dementerenden veranderen van persoonlijkheid. De persoonlijkheid die ze voor jou waren verdwijnt uit je leven. Je past je voortdurend aan en je bent afscheid aan het nemen. De overbelasting van dementerenden en hun mantelzorgers is groot. Om hierin tegemoet te komen en erger te voorkomen moet de nodige ondersteuning en begeleiding geboden worden. Een dementieconsulent weet waaraan de dementerenden en hun mantelzorgers behoefte hebben en kan hen helpen. Voor de dementiefase voorafgaand aan de indicatie moet de dementieconsulent zo vroeg mogelijk worden ingeschakeld.

Belonen

Er is veel rumoer en discussie over topsalarissen. We zijn het er over eens dat iedereen naar vermogen moet werken en dat loon naar werken moet worden uitbetaald. “Een kwestie van gezonde economie”, zou je zeggen. Maar de veel geprezen markt werkt anders.

De markt is een complex systeem van vraag en aanbod, van verwachting en waardering, van verbeelding en illusie geworden. De markt werd een spel met de werkelijkheid waarin de massapsychologische reactie van de mensen doorslaggevend is. Getallen, grafieken en waarderingen wekken weliswaar de indruk de werkelijkheid in onze economie weer te geven. In feite wordt er met de werkelijkheid van onze economie omgegaan, zoals de massa dat verwacht en waardeert. Zo wordt ze ook bespeeld. Waardering op de markt is wat de gek er voor geeft.

Mechanisme

Op dezelfde manier is de financiële crisis in onze economie ook ontstaan. Er werden allerlei financiële producten en kredieten in de markt gezet die niet meer gedekt werden door hun economische basis. Dat lukte totdat de breuk tussen schijn en werkelijkheid zo groot was dat ontkenning daarvan onmogelijk werd.

Een onderdeel van deze marktmanipulatie was de beloning van de managers, de belangrijkste spelers van dit marktspel. Hun inzet werd beloond met hetzelfde verschil tussen schijn en werkelijkheid dat massapsychologisch indruk maakt. De redding van onze economie is de terugkeer naar de barre realiteit.

Meer mogelijk

Elke dag een eitje vermindert de kans op een beroerte met tien procent”, een tamelijk alledaags berichtje. Veertig jaar geleden kreeg een kennis van me een hartaanval. “Geen ei meer eten”, was de boodschap. “Nooit meer een lekkere vette haring”, dat vond hij nog het ergste. Het menselijk inzicht schrijdt voort en ook de bijhorende mogelijkheden.

Als er vroeger iets aan je mankeerde of men dacht dat je niets meer kon, dan werd er voor gezorgd. Je werd opgenomen in een passende instelling en de samenleving draaide als het ware “zonder jou” vrolijk door. De opgenomenen (intramuralen) hebben zelf de muren van hun instellingen gesloopt. Zij willen - ondanks hun beperkingen - mogelijkheden hebben om echt mee te doen in een open samenleving.

Eigen kracht

In hetzelfde tijdschrift lees ik: “Veertig procent van de meisjes die nu worden geboren, zal over honderd jaar nog leven”. Dat klinkt heel mooi. Maar ze zullen wel gebruik moeten van toekomstige (nu nog onbekende) mogelijkheden om goed te kunnen leven. Iets verder in de krant zie ik hoe wetenschappers worstelen met beloftevolle kwantumfysica en haar nog onvermoede mogelijkheden. Niet dat ik iets van begrijp: geleiding zonder energie verlies, eindeloze geheugens, eeuwig durende batterijen en kwantumcomputers. Het sterkt mij wel in het vermoeden, dat de mogelijkheden om goed te leven toenemen naarmate mensen goed willen leven en daarvoor eigen en kracht en mogelijkheden inzetten.

Conditietraining

Ouder worden gaat gepaard met toenemende gebreken en verval. Na je twintigste gaat het op het eerste gezicht bergafwaarts. Ouder worden heeft gevolgen voor het functioneren van je geest en lichaam. Ons lichaam is echter zeer flexibel en gerichte training doet wonderen.

Mijn kleinzoon (16 jaar) schijnt een natuurtalent te zijn bij volleybal. Hij moet wel 15 tot 20 uur per week onder deskundige leiding trainen om in topconditie te zijn en om  landskampioen te worden. Trainen om zowel geestelijk als lichamelijk in conditie te blijven geldt zowel voor jong als oud. Spieren en hersens die je niet gebruikt, ontwikkelen zich niet en raken in verval. Rust roest is het bekende spreekwoord. Gebruik ze of verlies ze. Train je brein en doe het op veel manieren. Dan leg je nieuwe verbindingen in de hersenen aan. De volgende keer gaat de oefening beter. Je reageert dan sneller. Je brein weet beter de weg.

Use it or loose it

Als je tien jaar niet gefietst hebt, weten de hersenen nog precies hoe het moet. Het is wel even wennen. De spieren moeten nog in conditie komen. Laura Kerszenblat schreef er een handboek over voor mantelzorgers die zich verdiepen in cognitieve stimulatie. Door je hersenen op de juiste manier te prikkelen, blijf je scherper van geest en het verhoogt je reactievermogen. Zie het als een uitdaging, verleg je grenzen, telkens een stapje verder. Prikkel meerdere functies: geheugen, aandacht, concentratie, motoriek, taal, rekenen, puzzelen, logica, ruimtelijk inzicht en oriëntatievermogen. Dat heeft positieve effecten: zelfredzaamheid, geloof in eigen kunnen, onafhankelijkheid en minder geestelijke en lichamelijke klachten.

Uitdaging

Als je het woord “uitdaging” op Google intikt, krijg je een scala van voorbeelden te zien. Wat kan het betekenen op geestelijk gebied. Welke effecten kan het psychologisch oproepen. Welke betekenis heeft het bij alles wat je onderneemt. Voor je gezondheid, je conditie, ouder worden, voor jezelf en je omgeving zorgen en ga zo maar door.

Als ik probeer terug te kijken in mijn leven springt het begrip “uitdaging” in het oog. Ik ben geneigd te zeggen “Alles wat mij goed deed in mijn leven heb ik voornamelijk gevonden, maar ik probeer er wel altijd iets van te maken”. Of mijn wereld mij daartoe uitdaagt of dat ik mijn wereld uitdaag, dat weet ik eigenlijk niet. Ik denk steeds meer dat de uitdaging een enorme uitwerking heeft. Het idee dat je er maar mee moet leren leven, dat niemand je nodig heeft en dat je sociaal nergens meer toe dient, een zorgafhankelijke maatschappelijke kostenpost is rampzalig voor je zin in ondernemen en je maatschappelijke uitdaging. Maatschappelijk uitsluiting of isolatie is fnuikend voor je zin om te leven en om iets van je leven te maken.

Doe het zelf

Mijn eerste gedachte bij het voornemen van de overheid om op de huishoudelijke hulp met 75 procent te bezuinigen is boosheid om zoveel onbegrip voor mensen die zich zelf maar moeten zien te redden. De besluitvormers leven in een andere wereld dan de hulpbehoevenden, denk je dan. Mijn volgende gedachte is. Hopelijk zijn steeds meer hulpbehoevende in staat om zichzelf te helpen en worden zij door de samenleving daartoe ook beter in staat gesteld. Zonder een goed woord over te hebben voor de genoemde bezuiniging, koester ik hoop op het effect van de uitdaging.

Geld verdwijnt

Je hoeft geen econoom te zijn om te zien dat het geld probeert te verdwijnen uit onze samenleving. Je hoort verhalen over investerings- en opkoopfondsen. Alles kan worden opgekocht. Overal kan in belegd worden. Van kindercrèche tot media imperium. Waar komt dat geld vandaan, waar zit het, wat doet het, waar blijft het.

Een bericht in de Volkskrant meldde op 23.07.2012 dat de ultrarijken minimaal 17 biljoen euro in belastingparadijzen gestald hebben. Blijkbaar geen probleem, geen discussie. Drie weken later stelde Thomas van der Dunk deze kwestie aan de orde. Nog geen probleem. Dat geld onttrekt zich aan onze waarneming en is vrij gesteld van verantwoording, het vlucht uit zijn sociale context, maar het ligt daar allerminst voor niets. Belastingbetalers, keurige ondernemers en burgers worden bezig gehouden met geldcrisis, mismanagement, verkeerde investeringen en de kansen van de euro.

Gouden kansen

Een dergelijke situatie schept gouden kansen voor risicomanagement dat op de eerste plaats alle vormen van belasting uit de weg gaat. Dat doen ook de multinationals. Ook zullen de meeste landen (Nederland niet uitgezonderd) gunstige fiscale tarieven bedenken voor deze interessante investeerders. Zij zijn vanwege de verwachtingen van de neoliberale hemel zelfs geneigd om de eigen overheid en structuur af te bouwen. De vrijgekomen middelen verdwijnen echter gegarandeerd in de zakken van de rijken. Zij hebben geen boodschap aan de euro en nog minder aan de burgers die deze euro’s verdiend hebben.