De oorlog


● Het begin Oostenrijk-Hongarije had Servië de oorlog verklaard vanwege de moord op Franz Ferdinand. Omdat Rusland Servië wilde helpen, verklaarde Duitsland aan Rusland de oorlog (want Duitsland was een bondgenoot van Oostenrijk-Hongarije). Omdat Rusland weer een bondgenoot van Frankrijk was, ging Frankrijk alvast zijn soldaten klaar maken voor de strijd. Dat was lastig voor Duitsland! Al sinds het einde van de 19e eeuw was Duitsland er bang voor dat het een oorlog aan twee kanten moest voeren: 1/ In het oosten tegen Rusland. 2/ In het westen tegen Frankrijk. De kans voor Duitsland om zo'n 'twee-frontenoorlog' oorlog te winnen was klein. De Fransen gingen er van uit dat de Duitsers in het Noordoosten zouden aanvallen, want België was neutraal (= niet bij de oorlog betrokken), net als Nederland. Daarom had een Duitse veldmaarschalk een plan ontwikkeld om Frankrijk snel te kunnen verslaan! Dan zou Duitsland zich daarna alleen nog maar met Rusland bezig hoeven te houden. Maar om dit plan (Frankrijk snel te verslaan) uit te kunnen voeren moest het Duitse leger om het Franse leger heen, en daarom door België trekken. Duitse troepen op weg naar Parijs... Op 4 augustus 1914 staken de Duitse troepen de Belgische grens over. Ze ondervonden weinig weerstand van het Belgische leger. Aftocht Belgische leger in 1914 voor de Duitse aanval. Omdat België was aangevallen, maar ook omdat Duitsland nu wel heel dicht bij de Engelse kust kwam (de zee tussen Engeland en België is maar 100 km!) verklaarde Groot-Brittannië aan Duitsland de oorlog. De Duitsers werden bij de plaats Ieper door de Belgen en Engelsen tegengehouden. Eind augustus viel het Duitse leger Frankrijk binnen.
Duitse troepen op weg naar het front
Tijdens de 'Slag om de Marne' (een rivier in Noord-Frankrijk) werd begin september 1914 de Duitse opmars tot staan gebracht en ze werden teruggedrongen tot achter de rivier de Aisne. Tegen Kerstmis 1914 wonnen beide legers geen terrein meer. De vijandelijke legers stonden in een 'patstelling' (onbesliste, vaste stelling) tegenover elkaar langs een lijn die liep van de Belgische kust in het noorden naar de Zwitserse grens in het zuiden. Aan beide kanten groef men zich in. Dat wil zeggen: men maakte sleuven in de grond om elkaar van daaruit te bestoken met kogels, granaten en ander oorlogstuig. Deze sleuven noemt men loopgraven.
Franse soldaten	Duitse soldaten
● Nieuwe manier van oorlog voeren Door de eeuwen heen was oorlog altijd een strijd van man tegen man geweest. Bij aanvallen trokken de soldaten te voet (= infanterie) en te paard (= cavalerie) massaal op de vijand af. Het tempo van het leger werd bepaald door de soldaten die moesten lopen en de paarden die de voorraad en het materiaal meesleepten. Echter door de uitvindingen in de 19e eeuw veranderde er veel in de manier van oorlogvoeren. Gaandeweg werden spoorwegen gebruikt, eerste voor soldaten, daarna ook voor materiaal en voorraden. Ook werd het geweer regelmatig verbeterd. Kon je in het begin maar één schot in 2 minuten afvuren, toen de mitrailleur echter was uitgevonden had die een kracht van 50 of 100 geweren tegelijk. Soldaten konden zodoende dus niet meer schouder aan schouder aanvallen. Ze zouden worden neer gemaaid. Dus moest de oude manier van oorlogvoeren worden aangepast. Soldaten konden maar één ding doen om zich te beschermen: wegkruipen in de grond. En dat deden ze dan ook! Er werden massaal loopgraven aangelegd.
Duits mitrailleurvuur
● Een te klein leger Het uitbreken van de oorlog betekende een grote verandering in het leven van miljoenen mannen. Beroepsmilitairen, oud-militairen, enthousiaste vrijwilligers, dienstplichtigen (= mensen die verplicht in dienst, in het leger moesten). Iedereen werd in deze oorlog gesleurd! Velen van hen hadden in hun leven zelden een geweer vast gehouden. Zelfs uit verre koloniën werden mensen opgeroepen. Bij het uitbreken van de oorlog hadden alle Europese landen een groot leger van dienstplichtigen klaar staan. Behalve Groot-Brittannië. Dat had een klein vrijwilligersleger. Een oproep van de minister van Oorlog bracht 2½ miljoen vrijwilligers op de been! Maar er waren er meer nodig! Daarom werd in Groot-Brittannië in 1916 de dienstplicht ingevoerd voor alle (ongetrouwde) mannen tussen 18 en 41 jaar.
Lange rijen Engelse mannen melden zich vrijwillig aan om in het leger te dienen.
● Rekrutering Ieder land dat aan de oorlog deelnam had natuurlijk behoefte aan veel soldaten. Er werd dan ook 'reclame' gemaakt om het leger in te gaan. Ieder land probeerde zo zijn eigen volk te overtuigen dat het goed was om te vechten voor zijn eigen vaderland. Dit werven van mensen voor het leger noemt men rekruteren. Een rekruut was dus iemand die zich pas in het leger had ingeschreven. Een nieuwe soldaat dus. Hieronder zie je 'reclame'posters uit verschillende landen. Veel mensen waren erg 'nationalistisch'. Dat betekent dat je veel van je eigen land hield, en dat je er alles voor over zou hebben om je land te verdedigen.
V.l.n.r. Amerikaanse, Franse, Russische en Duitse posters. (De Franse poster is een oproep voor geld, omdat het leger zoveel kostte.)
● Rantsoen Elke soldaat in het leger kreeg een 'noodrantsoen'. Dat bestond uit: harde biscuits, cornedbeef (vlees), een blikje thee en bouillonblokjes. Tot het 'dagelijkse rantsoen' behoorden: brood, pekelvlees, hutspot in blik, varkensvlees in blik, bonen, suiker, thee, pruimenjam, appeljam en boter in blik. De bevoorradingstroepen waren weer andere soldaten die het eten naar het front (= de voorste strijdlinie) moesten brengen. Ze brachten dit eten in 'zandzakken'. Vaak konden de bevoorradingstroepen de frontlinies niet snel genoeg bereiken, waardoor de soldaten vaak honger leden.