Nederland en WO I

● Neutraal, maar tóch mobiliseren (= in gereedheid brengen, 'mobiel' maken)
Nederland was in de Eerste Wereldoorlog neutraal gebleven.
Eigenlijk had Nederland wél aangevallen moeten worden, volgens het 'Von Schieffenplan'. Want Nederland was belangrijk voor de bescherming van de aanval van de Duitsers door België. Maar door veranderingen in het plan, bleef Nederland gelukkig buiten schot.
Toen het duidelijk werd dat er oorlog zou uitbreken, mobiliseerde ook Nederland zijn leger. Je kon maar nooit weten!

Mobilisatie Nederlandse soldaten

Alle mannen tot 40 jaar die ooit in dienst waren geweest, moesten weer het leger in.
Het was dan voor veel mannen een verrassing om in dienst te worden geroepen.
Na de spanning van de eerste dagen nadat ze opgeroepen waren, brak er een lange periode van wachten en verveling aan.
Men probeerde alert te blijven door oefeningen. En soms kwam de koningin ook op bezoek.

Oefeningen

Koningin Wilhelmina op bezoek (Goirle)

● Hoe kreeg Nederland tóch te maken met de oorlog?
1/ De ligging van Nederland maakte dat veel handelaren er wel voordeel in zagen om door de handel met Duitsland grote winsten te maken.
Tevens kon door de oorlog gewoon minder handel gedreven worden met andere landen dan voorheen.
Door deze mindere handel, kwamen er ook minder producten in Nederland. Veel producten werden dus schaars (= moeilijk te verkrijgen). Daarom gingen veel dingen op de bon.
Zodoende werd het voedsel gelijk verdeeld onder alle mensen.
Iedere Nederlander kon op zo'n bon een gelijke hoeveelheid koffie, brood, boter of thee krijgen.

distributiebonnen (vooral voor voedsel)

2/ Waar men méér van de oorlog merkte was in plaatsen aan de grens met België (in het zuiden). Na de val van Antwerpen (in 1914) kwamen heel veel Belgische vluchtelingen naar Nederland.

Belgische vluchtelingen in Nederland

Herinneringspenning aan een Nederlands Vluchtelingenkamp

De Duitsers probeerden de mogelijkheid om van België naar Nederland te vluchten onmogelijk te maken. Langs de hele grens kwam een muur van prikkeldraad onder dodelijke stroom te staan (50.000 volt). Bijna 200 km lang en 2 meter hoog.
De draad liep door dorpen en bossen, over weilanden, landerijen en beken; zelfs laag over de brede Maas was de draad gespannen.
Wie de draad aanraakte was dood. Dat overkwam onvoorzichtige Nederlandse soldaten en burgers. Soms bleven er smokkelaars aan hangen. Maar het merendeel van de slachtoffers waren Belgen, jonge mannen die via het neutrale Nederland het geallieerde leger trachtten te bereiken.

Elektrische draad tussen Nederland en België

Een gedode Belg door de elektrische draad

(fragment van een krantenbericht)

3/ Nederland moest 'schipperen' tussen de Geallieerden en de Centralen.
Nederland vormde in de ogen van de Geallieerden een zwakke schakel in de blokkade.
We moesten ervoor zorgen dat andere landen gingen denken dat we 'partij zouden kiezen' als we met het een of ander land gingen handelen.
De torpedering van Nederlandse schepen door de Duitse U-boten vormde een reden voor de Engelsen en Fransen om Nederland over te halen de kant van de Geallieerden te kiezen.
Toen de Duitsers op 1 februari 1917 de onbeperkte duikbotenoorlog afkondigden, werd het gevaar voor de Nederlandse koopvaardijschepen nog groter.
In maart 1918 legden de Engelsen beslag op de Nederlandse koopvaardijschepen. Men beschuldigde Nederland van het helpen van de Duitsers. Nederland kon hier weinig tegen doen, men was afhankelijk van de Engelsen voor de eigen bevoorrading over zee.

Koopvaardijschip getorpedeerd

4/ Tenslotte vroeg de Duitse keizer op 10 november 1918 asiel aan in Nederland. Ondanks protesten van de Geallieerden, kreeg hij dat toch.

De Duitse keizer
(Kaiser Wilhelm II)

● De gevolgen voor Nederland
Ook al namen we niet deel aan de oorlog, toch waren er nogal wat doden te betreuren.
Dat kwam doordat vissersschepen op mijnen waren gevaren en koopvaardijschepen getorpedeerd waren.