De vrede

Op 11 november 1918 was de wapenstilstand gesloten.
Maar het zou nog ruim 7 maanden duren voordat écht de vrede was vastgelegd.

De oorlog is voorbij...

Op 18 januari 1919 stonden er veel mensen in Parijs bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Ze waren uitgelopen om de leiders van de landen te zien die gingen deelnemen aan de vredesvergadering (= vredesconferentie).
In de vredesonderhandelingen vonden de Geallieerden (en met name Frankrijk) dat Duitsland 'als een citroen moest worden uitgeperst'. Zeker Frankrijk had genoeg van de Duitse agressiviteit (vanaf 1870).
De Duitsers kregen geen stem in het vredesoverleg: ze mochten niet deelnemen aan deze vergadering.

Op 28 juni 1919, precies 5 jaar na de moord op Franz Ferdinand in Sarajewo, wordt het vredesverdrag in Versailles ondertekend.

De laatste bladzijde van het 'verdrag van Versailles'.
De handtekeningen van de leiders staan erop.
(• Dit is een kopie van het origineel, omdat de oorspronkelijke versie uit de
Franse archieven is verdwenen tijdens de Duitse bezetting van 1940-1945)

Het verdrag werd door de Duitse bevolking als een straf ervaren. De Duitse leiders hadden geen inbreng bij de vredesonderhandelingen, zij moesten overal mee akkoord gaan. Daarom werd er in Duitsland ook wel gesproken van een 'opgelegde vrede'.

De bepalingen van het Vredesverdrag

1/ Duitsland (gebieden)
Zij moesten de volgende gebieden afstaan:

•a

In het westen 'Elzas-Lotharingen' aan Frankrijk. Bovendien werd de linkerover van de Rijn door de geallieerden bezet (de laatste Franse troepen zouden pas in 1930 vertrekken)

•a

In het noorden 'Noord-Sleeswijk' aan Denemarken

•a

In het oosten een groot gebied aan het nieuwe Polen.
Dit land kreeg een haven aan de Oostzee (Gdansk, in het Duits Danzig).

•a

Alle koloniën (ook wel 'mandaten' genoemd) kwamen onder toezicht van de Volkenbond.
De Volkenbond was een organisatie waarin landen samenwerkten om problemen in de wereld op een vreedzame manier op te lossen. Het was een 'uitvinding' van de Amerikaanse President Wilson.

2/ Oostenrijk-Hongarije (gebieden)
Dit land viel uit elkaar in 3 republieken:
Oostenrijk, Hongarije en Tsjecho-Slowakije.
Drie andere landen kregen grondgebied dat daarvoor bij Oostenrijk-Hongarije had gehoord:
Italië, Roemenië en Servië (dat zich vanaf toen Joego-Slavië ging noemen.

3/ Turkije [het Osmaanse Rijk, het Ottomaanse Rijk, het Turkse Rijk] (gebieden)
Zij moesten Syrië, Irak, Palestina, Jordanië en Libanon afstaan als mandaatgebieden (koloniën) aan Frankrijk en Engeland.

4/ Duitsland (vergoeding)
Duitsland kreeg de schuld voor het uitbreken van de oorlog. Het moest een ontzettend groot bedrag als schadeloosstelling betalen.
Dat bedrag was 296 miljoen goudmark groot. Ze moesten dat 42 jaar betalen. Elk jaar een deel van het bedrag.

14 juli 1919
De generaals Foch (links) en Joffre openen in Parijs
op de Champs Elysées 'het defilé van de Overwinning'
(op de achtergrond de 'Arc de Triomph').

Het vredesverdrag had voor Duitsland veel harde en soms vernederende bepalingen.
Het was voor velen de vraag of Duitsland de herstelbetalingen zou kunnen nakomen.
Maar even belangrijk was de vraag of er in Duitsland, door de harde behandeling, geen wraakgevoelens zouden kunnen ontstaan.

Nadat Ferdinand Foch (generaal van het Franse leger) het vredesverdrag had doorgelezen zei hij:
'Dat is geen vrede, dat is een wapenstilstand voor twintig jaar!'
(Hoe waar konden zijn woorden worden...)

De oorlog telde 9 - 11 miljoen gesneuvelden

De gevolgen van de oorlog

•a

Er ontstonden nieuwe landen.

•a

De oprichting van de Volkenbond.
Het moest een organisatie worden waar alle landen lid van waren. Het doel was om de vrede te bewaren en ruzies tussen landen bij te leggen.

•a

Andere landen (bijv. Rusland en Duitsland) kregen nieuwe grenzen.

•a

Europa was zijn leidende rol kwijtgeraakt. Op economisch gebied had de Verenigde Staten de leiding over genomen.

•a

Er moest veel worden hersteld en opgebouwd in de gebieden waar de oorlog veel had verwoest (bijv. in Noord-Frankrijk en België).

•a

Het Europese gezag in de koloniën was ernstig verzwakt. De landen daar wilden onafhankelijk zijn.


Situatie vóór 1914	Situatie na 'Verdrag van Versailles' (1919)
Het meest opvallend op de nieuwe kaart van Europa zijn: Duitsland, Turkije en Oostenrijk-Hongarije (de landen die verloren in de Eerste Wereldoorlog). Maar óók Rusland moest gebieden in het westen weggeven. Door alle voorwaarden en (onredelijke?!) eisen aan Duitsland wordt deze vrede ook wel 'de verloren vrede' genoemd.

Berlijn 1918 Een oud-officier (oorlogsinvalide) moet bedelen om in leven te blijven.
Hoe triest kan een respectabel en heldhaftig leven eindigen: versleten, gehandicapt, afgedaan, afhankelijk, afgedankt en veelal vergeten. Of het nu Britten, Fransen, Duitsers, Russen, Hongaren, Oostenrijkers, Turken of Amerikanen zijn. Ooit de 'steun' van het vaderland... Kort overzicht Eerste Wereldoorlog (video)