Politiek

Het Oude Griekenland kende niet één gezamenlijke regering.
Het land was namelijk verdeeld in streken die hun eigen wetten en structuren hadden.
Die streken werden stadstaten genoemd.
Griekenland kende vele stadstaten.
De belangrijkste stadstaten waren Athene en Sparta.

● Hoe werd een stadstaat bestuurd?
Iedere stadstaat (= polis) had zijn eigen bestuur.
Het bestuur maakte de wetten.
Alle mannen van de polis konden in het bestuur komen, maar dan moesten ze wel gekozen worden. Dus ook arme mannen hadden een kansje.
Vrouwen, slaven, kinderen en buitenlanders mochten niet stemmen of meebeslissen.
Als er iets besloten moest worden, kwam men bijeen op de agora (marktplein). Daar werd dan gestemd.

De agora

Iedere stadstaat of streek had zijn eigen munt. Hieronder zie je de meest bekende munt: de 'uil'.

Griekse munt

De munt hierboven werd uitgegeven door de stadstaat (polis) Athene. De uil was het symbool van de godin Athena.
Die verschillende munten gaven soms nog wel eens problemen bij het handelen.

● De bestuursvorm bij de Grieken: 'Demos' 'kratos'
Het woord 'democratie' komt van het Grieks: 'Demos = volk', 'kratos = bestuur'.
De Grieken waren het eerste land met een democratisch bestuur.
Democratie is dus een bestuursvorm waarbij (de meerderheid) van het volk regeert, beslist.
Alleen waren dat in de Griekse tijd alleen maar mannen.
Gemiddeld werd er om de 9 dagen een algemene vergadering gehouden, waarbij zo'n 5.000 of 6.000 mannen aanwezig waren.

Vaasschildering van een stemming door de burgers van Athene

Het bestuur van de polis (= stadstaat) kon dus allerlei wetsvoorstellen doen.
Maar soms waren de mensen ontevreden, omdat bijvoorbeeld het stadsbestuur een verkeerde beslissing had genomen. Dan bestond er een maniertje om iemand uit het bestuur weg te stemmen. Dit systeem heet het 'ostracisme'.
Alle stemmende mannen mochten op een potscherf de naam van een bestuurslid krassen. Alle potscherven (= ostraca) werden geteld. De persoon die de meeste stemmen tegen kreeg, moest de stadstaat voor 10 jaar verlaten.
Het woord 'ostraciseren' wordt nog wel eens gebruikt in de betekenis van: iemand buiten sluiten.

Ostraca

Het democratisch systeem veranderde langzaam.
Om alles nog eerlijker (democratischer) te maken, veranderde Cleisthenes rond 500 v. Christus het democratische systeem van Athene.
Athene en het land dat er omheen ligt, werd Attika genoemd.
Cleisthenes verdeelde Attika in 30 dorpen.
Er waren 3 soorten dorpen (= demes): 10 dorpen aan de kust (kust'demes'), 10 grote dorpen (stads'demes') en 10 plattelandsdorpen (binnenlandse 'demes').

Deze 30 dorpen werden verdeeld in groepjes van 3:
Steeds 1 kust'demes', 1 stads'demes' en 1 binnenlandse 'demes' bij elkaar.
Zo'n groepje van 3 werd een 'stam' genoemd.
Er waren dus 10 stammen.
Uit iedere stam werden 50 mensen gekozen. Deze 50 mensen kwamen in de 'raad van 500'.
Als je in de Raad van 500 zat, kon je belangrijke taken krijgen.