Hoe het begon

mouwband met hakenkruis (swastika)

● Wat eraan vooraf ging
Bijna iedereen weet wel wat van de Tweede Wereldoorlog (1939 -1945).
Echter..., de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) is veel minder bekend.
Juist bij die Eerste Wereldoorlog ligt voor een groot deel de oorzaak voor de Tweede Wereldoorlog.
Daarom begint dit thema met een korte toelichting op de tijd tussen Wereldoorlog I en Wereldoorlog II.
Het is wel wat ingewikkeld, maar tóch!

● De wereld tussen de 2 wereldoorlogen
De regeringen van Groot-Brittannië, Frankrijk en Amerika hadden gehoopt dat met de vrede van de Eerste Wereldoorlog (het Verdrag van Versailles) er meer vrede op de wereld zou komen.
En waarin ook de democratie (= een regeringsvorm waarin het volk veel inbreng heeft) zou opleven.
Echter in 1919 werd de 'fascistische' beweging opgericht door de Italiaan Mussolini.

• Fascisme
Fascisme wil zeggen: dat de ideeën die door de leider van een land worden opgelegd, alleen het eigen volk ten goede komen. Het is een duidelijk haat-bewind tegen alles wat vreemd, niet eigen en buitenlander is: een racistisch bewind (tegen elk ander ras, en vóór het éigen ras).

Kunstwerk van Enrico Prampoloni
Titel: 'Mussolini's Black Shirts'
('Mussolini's Zwarthemden')
(De later opgerichte SS in Duitsland kreeg óók de naam 'Zwarthemden' vanwege hun kleding)

• Mussolini
Mussolini zei dat 'extreem nationalisme' (= in overdreven mate opkomen voor je eigen land) het belangrijkste was (zie uitleg 'fascisme').
Hij had felle kritiek (= aanmerkingen) op het opkomende communisme en andere politieke stromingen.

De dictators Mussolini (links) en Hitler
(USHMM-archives)

De uitgesproken meningen van Mussolini spraken veel mensen aan.
Met geweld dwong hij soms dingen af.
In 1925 werd hij dictator (= iemand die het alléén voor het zeggen wil hebben in een land, desnoods door middel van geweld en/of moord) van Italië.
De Duitse leider Adolf Hitler kon zich helemaal vinden in de ideeën van Mussolini.

Ook andere dictators (in Oostenrijk en Spanje) konden zich volledig in de ideeën van Mussolini vinden.

Dictator Franco (Spanje)

• Communisme
Intussen groeide het communisme (= een andere politieke stroming) in Rusland onder hun leider Stalin steeds verder.
Dit tot angst van vele mensen in Duitsland en andere fascistische landen, omdat men het communisme als een bedreiging zag.
Dit was één van de redenen dat men zijn heil (= steun, bescherming, oplossing) zocht in een krachtige leider. En die krachtige leider leek in hun ogen Adolf Hitler te zijn.

Stalin tegenover Hitler (video)

● Wie begon de Tweede Wereldoorlog?
Duitsland begon de Tweede Wereldoorlog.
Duitsland had ook bondgenoten: Italië en Spanje (in Europa), en Japan in het verre oosten.
Onder leiding van Adolf Hitler werden in Europa veel landen bezet en onderdrukt.

Adolf Hiltler wilde in zijn land aangesproken
worden met ‘der Führer’ (= de leider).
Hij stond er op dat je hem begroette
met de woorden: 'Heil, mein Führer'.

Als gewone groet moest je niet zeggen
'Hallo', 'Dag' of 'Aangenaam', maar:
'Heil Hitler'.

● Waarom begonnen ze de oorlog?
Duitsland kreeg na de Eerste Wereldoorlog een zware straf opgelegd: de geleden schade aan andere landen moest terugbetaald worden ('Verdrag van Versailles').
Om het land er toch mee op te helpen leende Amerika geld aan Duitsland.
Daarnaast kreeg Duitsland nog andere beperkingen opgelegd:
- Eerder veroverde gebiedsdelen afstaan aan Frankrijk, Polen en Tsjechoslowakije;
- Beperking van de Duitse strijdkrachten tot maximaal 100.000 man.

Maar de economie (simpel gezegd: wat men met zijn geld kan kopen) werd in de loop der jaren slechter. Er kwam werkeloosheid en armoede. Het ging daardoor slechter met Duitsland. Maar ook met andere landen.
Amerika wilde zijn geleend geld terug. Er brak door dit alles onzekerheid en chaos uit in Duitsland.

De inflatie (= het geld is véél minder waard dan wat men er voorheen voor kon kopen) was enorm gestegen. Voor een brood betaalde men al gauw 460 miljard Duitse Mark*.
M.a.w.: het geld had totaal geen waarde meer!

Daarnaast werd het opkomend communisme een steeds grotere dreiging voor de mensen.
Want in tegenstelling tot het gepredikte facisme van Hitler en Mussolini, kwam naast de bestaande 'democratie' ook het 'communisme' in opmars.

Er was één man die hen beloofde uit deze ellende te bevrijden: Adolf Hitler.
Omdat hij zo’n goed prater was, kon hij mensen dingen doen geloven die niet waar waren: hij gaf de Joden de schuld van alle problemen in het land, én tevens wilde hij zich wreken voor de nederlaag van de Eerste Wereldoorlog.

Adolf Hitler

● Wanneer begon de Tweede Wereldoorlog?
De Tweede Wereldoorlog begon feitelijk in 1939 met de inval in Polen.
Maar er was al wél iets aan vooraf gegaan...
Voorheen, in maart 1936, had Hitler reeds het Rijnland (het land ten westen van de Rijn, wat voor de Eerste Wereldoorlog tot Duitsland behoorde) ingenomen.
Later, in maart 1938, annexeerde (= inlijven) Duitsland Oostenrijk. Maar Oostenrijk wilde graag deel uitmaken van Duitsland.
Twee weken na de inlijving van Oostenrijk (maart 1938) roept Hitler Henlein, de leider van de SDP (Sociaal Democratische Partij), bij zich. Hij krijgt gedetailleerde richtlijnen hoe er verder naar een crisis moet worden toegewerkt. De SDP moet zodanige eisen stellen dat die onaanvaardbaar zijn voor de Tsjechische regering.
Zo gebeurt. Er worden incidenten uitgelokt (= in scène gezet) waarbij verschillende doden vallen.
Begin mei 1938 geeft de Tsjechische regering toe op een belangrijk punt: Henlein krijgt volmacht om zelf voor de ordehandhaving in Sudetenland (westelijk Tsjechoslowakije) in te staan.

Het westelijke (witte) deel van Tsjechslowakije is Sudetenland
Austria = Oostenrijk

De snel opgerichte 'Schutzdienst' wordt een eigen nazileger dat de terreur tegen de Tsjechen en 'onwillige' Sudentenduitsers veralgemeent.
Tot Duitsland zich opwerpt als 'held' om de door hun zélf ontstoken brand te blussen en het gebied in oktober 1938 bezet.

Inval in Polen

Duitse troepen trekken Polen binnen onder toezicht van Hitler.

● En Nederland?
Hitler had Nederland beloofd ons land niet aan te vallen.
Maar Hitler was niet te vertouwen! Het ene moment zei hij dit, en het andere moment handelde hij juist andersom.
Op 10 mei 1940 vielen de Duitse legers tóch ons land binnen.
Het Nederlandse leger verzette zich fel.
Toen Hitler besloot Rotterdam te bombarderen om zodoende het verzet van het Nederlandse leger te breken, gaf Nederland zich over. Zoveel burgerslachtoffers wilde de regering niet!
De strijd duurde 5 dagen!

▲ Rotterdam na de bombardementen van mei 1940 ▲

De bezetting van Nederland (video)
(Engels gesproken)

* Vóór 2002 had ieder land in Europa nog zijn eigen munteenheid.
Zo had Nederland zijn 'Gulden', Duitsland zijn 'Duitse Mark', België zijn 'Belgische Franc', Italië zijn 'Lire', Frankrijk zijn 'Franse Franc', Ierland zijn 'Ierse Pond', etc...
Landen die vanaf 2002 de € (= euro) als munteenheid gebruiken, zijn:
Nederland, Duitsland, Ierland, Griekenland, Finland, Luxemburg, Oostenrijk, Frankrijk, België, Italië, Portugal, Spanje, Malta, Slovenië, Estland, Cyprus en Slowakije.

** www.schooltvbeeldbank.nl