Jopenbier
Al zes eeuwen oud

Tetterode levert kraakhelder water
voor het beroemde Haarlemmer Jopenbier.
Voor zover bekend is dit na Hertog Jan
het oudste bier in ons land.
Haarlem dankte haar eerste economische bloei aan de bierbrouwerijen. In 1407 schreef een brouwer een receptie op dat bestond uit gebrande gerstemouten, tarwemout, haver, zuiver water en gruit, een Middeleeuws kruidenmengsel. De hoofdstad van Kennemerland, nu de hoofdstad van Noord-Holland, leverde bier aan de hele streek.

Wat later, in 1430, telde de stad meer dan honderd Middeleeuwse, dus kleine brouwerijen. Twee eeuwen later zijn er nog 50. Maar de stad Haarlem kreeg nog steeds minder geld binnen van de brouwers (accijns) dan uit de beroemde Haarlemse lakennijverheid. Dat was aan het einde van de Tachtigjarige Oorlog, toen de economie flink groeide. Rijke brouwers hadden dan ook veel invloed in het stadsbestuur, zoals Van der Meer. In een schilderij van Frans Hals is hij afgebeeld met het familiewapen van Tetrode.

Veel kunstenaars uit de Gouden Eeuw schilderden de stadsgezichten aan de Spaarne. Bij de Waagh werden biervaten, de zogeheten Jopen van 112 liter, verscheept. Met de houten kraan hevelde men het zuiver duinwater van speciale waterschuiten over in een goot. De goot leidde het kostbare water in kelders.

Vanuit Duitsland verdringt een nieuw soort bier gemaakt met hop het Hollandse bier dat mede uit gruit (koyt) bestaat. Bier met hop is langer houdbaar dan het oude, zogeheten kuitenbier dat langzamerhand geheel verdwijnt mede omdat kuitenbier duur is door de belasting die de adel heft. Gent kent nog steeds het Gruuthuus, waar men vroeger tegen betaling gruut kon kopen. De edelen hadden het alleenrecht op de verkoop van gruut of koyt.

Het water uit de Spaarne was enigszins vervuild door de opkomende blekerijen van de lakennijverheid.

Voor de aanvoer van water per schuit is een oude beek (een duinrel) gekanaliseerd en verlengd tot de Brouwerskolk.

De Brouwersvaart ontstond. Pas later is de Brouwerskolk, zo`n 200 meter verderop, direct in de duinrand gegraven. Hier is later veel zand afgegraven.

De heer van Brederode en Tetterode jaagde de blekers in 1584 weg uit het gebied. Zij verpestten het schone duinwater.

De Gouden Eeuw leverde nieuwe producten op. Vaten Jopenbier gingen mee op schepen van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) die terug kwamen met bijvoorbeeld thee en koffie. Het zware Jopenbier verdween, maar is ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van de stad Haarlem in ere hersteld. Dat was in 1995.

Info:
Jopen Bier
Postbus 5557

2000 GN Haarlem.

Nu verkrijgbaar: Jopen Lentebier van hoge gisting in veel vestigingen van Edah

Dit heerlijke bier is soms in supermarkten
in Haarlem en Bloemendaal
te koop in kartonnen
dozen van zes stuks.

Zie ook:
De historie van bier weerspiegelt
in de vele Hollandse gezegden

``De Haerlemse brouwneringh``
levert al donker Jopenbier in 1407 en lichter bier of pils vanaf 1501.

Donker bier (Koyt) 8,5 %
Licht bier 6,5 %

Uitgeverij Dwarsstap in Nijmegen geeft een zeer fraai boekje uit met twintig wandelingen in de duinen plus veel  uiterst gedetailleerde stafkaarten voor de wandelroutes. Route nr 4 heet: ``In de roes van het Jopenbier`` en is uitermate de moeite waard. Vanaf station Overveen aan de Tetterodeweg voert de tocht langs de Brouwerskolk. In het bos kan in de theeschenkerij behalve thee ook Jopenbier worden gedronken. In de tuin staat een 17-de eeuwse grenssteen met de inscriptie BG (brouwersgilde).
Tot 1948 is via de brouwersvaart zand verscheept, waarschijnlijk naar Haarlem en Amsterdam. In de 17-de eeuw gebeurde dat in zogeheten vletjes vanaf het landgoed Elswout en later via de Zanderij en de Marcelisvaart.

De bijzonder fraaie wandelroute is in lila aangegeven.
Tussen de cijfers 4 en 10 ligt het NS-station aan de Tetterodeweg,
een uitstekende plek om
de wandeling te beginnen
als u met de trein uit Haarlem of Zandvoort komt.

Eind 2011 verscheen een beperkte hoeveelheid Johannieter bier uit Haarlem in de schappen
Johannieter
Het lekkerste bokbier van 2010 is Jopen Johannieter. Het was beperkt leverbaar en eind 2011 uitverkocht. Jopen Johannieter is gebrouwen naar de traditie van de brouwerij die zich in het Sint Jansklooster in Haarlem bevond. De monniken brouwden daar bier voor hun gasten en voor eigen gebruik. Johannieter is een zeer donker en zwaar bier (negen procent) met een karakter van geroosterde mout. Jopen Johannieter is niet zoet, maar vol en krachtig van smaak. Jopen Johannieter wordt niet gefilterd en gist na in de fles. De ingrediŽnten zijn water, gerstemout, tarwemout, munichmout, tarweroostmout, caramout, hop en gist. (tekst etiket).