Home
Tette is toch geen riet,
maar wat dan wel?


Rectificatie
Door een misverstand is in november 2002
op deze plek over het ontstaan van de naam Tetterode
verondersteld dat Tet in het oud-fries riet bestekent.
Deze stelling blijkt nu na navraag bij de redactie van de
Dikke Van Dale toch niet correct te zijn.

Tanneke Schoonheim, redacteur Oudnederlands Woordenboek, legt uit dat de oorspronkelijke plaatsnaam Tetterode uit twee delen bestaat: Tette(n) en rode. ``Het tweede deel, rode, betekent gerooid bos, een stuk bosland waarvan alle bomen zijn gerooid om zo akkerland te krijgen. Het eerste deel, Tette(n), is de naam van degene van wie dit stuk land was. Het is een vleivorm bij een naam met diet-, wat volk betekent, bijvoorbeeld Diederik, Dietbout, Dieter, enz.``

Verklaring van de naam
1. Amateurhistoricus Wim Tettero vermoedt dat de familie Van Tetrode afkomstig is uit de familie Van der Laen of Lane. Een persoon uit die familie was mogelijk schout van de nederzetting Tetrode dat onder de Brederodes ressorteerde. Het was gebruikelijk zich te vernoemen naar het gebied waar men belast was met het innen van belasting, het doen van rechtspraak en het leveren van diensten aan de graaf. Als schout hoorde je tot de lagere adel. De oudste mededelingen van zowel de nederzetting als de familienaam (Van) Tetrode stamt uit omstreeks 1300. Zie: Het Huis Dampegeest - Hendrik van Tetrode



2. Volgens medewerker Reimersma van Onze Taal komt Tette uit de oud-friese taal. Tette is vaak gebruikt als meisjesnaam. Er bestaat een fabel waarin Tetburga van Stavoren haar naam geeft aan het gebied Tetterode. Zij zou er, als vrouw van de stamvader van de Brederodes, veel boerderijen bezitten. Ook een woordvoerder van Van Dale evenals een woordvoerster van het Instituut voor Lexicografie in Leiden houden het er op dat Tet of Tette een voornaam is geweest.

3. Een zekere Van der Schaar schrijft in 1992 dat Tet of Tat is afgeleid van Thiad en dat betekent volk. De Jong en Kruijssen noemen in een boek uit 1998 de naam Tette eveneens. Volgens hen zou Tet afstammen van Dadi (=daad). `Thiad is het meest waarschijnlijk`, zegt Kees Nieuwenhuijsen. `In ons land was Thiad een zeer populair naam-element, terwijl Dadi maar zelden voorkwam`.


4. Volgens de fabel van Tetterode is het gebied Tetterode genoemd als tegenhanger van het brede, iets noorderlijker gelegen gebied met de naam Brederode. Tette betekent in deze fabel titte of tuit, ofwel smal gedeelte. Er is dus een grote of brede ontginning, de Brederode, en een smalle, de Tet(te)rode.

5. Bert Sliggers schrijft dat de naam Tetterode of Tetrode dateert uit de 13e eeuw, aangezien de meeste rode-namen langs de binnenduinen van Holland uit die tijd stammen (Brederode, Berkenrode, Boekenrode, Iepenrode, Eikenrode etc). Een zeker Tetburga, Tette, of misschien wel Tetta, de echtgenote van Sicco, de broer van graaf Dirk III, kan hier het bos hebben gerooid. Een adellijk geslacht heeft zich daarna waarschijnlijk naar dit gebied, met de naam Tetterode, genoemd. Een kasteel of versterkte woning van deze familie is uit geschreven bronnen niet bekend, aldus Sliggers.

6. In de Beknopte geschiedenis van Bloemendaal schrijft S.A. Wilson in 1952: Er werd vroeger al gewag gemaakt van Tetterode of Tetrode, waaraan de Tetterodeweg in Bloemendaal en Tetterodestraat in Haarlem herinneren. De plaats van vestiging geven die laatste namen evenwel volstrekt niet aan. Of er ooit een kasteel of hofstede met die naam heeft bestaan, valt niet met zekerheid te zeggen. Restanten, beschrijvingen, noch afbeeldingen zijn er ooit van gevonden. Van het geslacht dat de naam Tetterode draagt, weten we veel meer. Ze hebben ook een wapen: een schild van sabel (zwart) met drie zilveren plompe-bladeren. We vinden deze terug in het huidige wapen van de gemeente Bloemendaal, ofschoon in andere kleuren.

Overzicht naamgenoten van
Tetrode, Tetrode, Tetterode, Tetro, Tettero, Tetteroo

In grote lijn zijn er drie groepen naamgenoten:

1. Van Tetrode

De familie die als wapen de drie meerbladeren kent, onder wie ook Van der Lane van Tetrode. Deze familie is weergegeven in de genealogie van Tetrode tijdperk 1300-1600, vierde editie januari 2000 door W.C. Tettero uit Voorburg. Deskundigen zeggen dat in deze genealogie naar schatting (slechts) 25% van de toen levenden personen is weergegeven.

In een relatie met deze familie staan vele naamgenoten Tetro, Tettero en Tetteroo, afkomstig van Willem geboren rond 1525. Deze groep is weergegeven in het nawoord van bovengenoemde genealogie en in de genealogie Tettero(o) een Delflandse tak vanaf 1550, 4de uitgave Rotterdam door ing. A.J.M Tetteroo uit Rottterdam.

2. Van Tetrode vernoemd naar moeders- of grootmoederszijde.

Het was vroeger gebruik om uit eerbied voor een geliefd persoon of uit wegens een hogere status zich te vernoemen naar moederszijde, zeker als men zelf nog geen familienaam had. Hierbij mocht het familiewapen niet worden gebruikt. Ook nakomelingen hielden die naam van Tetrode vaak aan. Een aantal voorbeelden hiervan zijn gegeven is de genealogie van Tetrode 1300-1600 en wel in hoofdstuk 7 en 8.2. Het aantal vernoemingen zal nog groter zijn geweest dan het aantal gegeven voorbeelden, Er zijn nu zeker een twintigtal groepen bekend.

3. Tetrode of Tetterode eveneens naar het plaatsje Tetrode of Tetterode.

Hoewel Wim Tettero geen voorbeelden kent is het heel goed mogelijk dat personen afkomstig uit het plaatsje Tetrode (Overveen) zich Tetrode / Tetterode noemden, terwijl zij niet behoren tot de familie met de drie meerbladeren als wapen.


Huidige families Tetrode, Tettero, Tetterode en Van Tetterode.

1. Tetro, Tettero(o)

Verreweg de meeste mensen met de naam Tetro, Tettero(o) stammen af van Willem, zie genealogie  Tettero(o), een Delflandse tak vanaf 1550.

2. Van Tetrode

Er bestaat nog een kleine tak met bovengenoemde naam, maar daar zijn mij geen gegevens van bekend.

3. Tetrode

Het boekje van het Nederlands Patriciaat jaargang 1913 bevat een tak van Tetrodes die  begint met Willem van Tetrode, en zijn zoon Pieter die in 1668 poorter werd van Amsterdam. Van deze groep zijn nog enkele nakomelingen bekend. De aansluiting met oudere van Tetrodes is niet bekend (Het stam- en wapenboek van A. Vorsterman van Oyen is op dat punt onjuist)

4. (Van) Tetterode

Ook deze familienaam komt heden ten dage nog voor. Het boekje van het Nederlands Patriciaat 1967 begint met een Claes Symonsz., geboren in Haarlem omstreeks 1571. Onder deze tak vallen o.a. Ds. Nicolaas Tetterode (1715-1773). Nicolaas Tetterode, geboren Amsteram 28 okt. 1834, lid fa. N.V.Lettergieterij Amsterdam. Opsteller van deze genealogie is de heer J.W.Tetterode- Ravestein

5. Van Tetterode

Deze familienaam komt heden ten dage voor, maar genealogische gegevens zijn mij niet bekend. bron: Wim Tettero
H. van Boeyenlaan 32, 2273 DB Voorburg.
Telefoon 070 - 38 70 649
(November 2002)

Zie ook:
Genealogie
Genealogie moederszijde
Kwartierstaat Marcel Tettero
Genealogie Maarten Koning
Kwartierstaat Geerte de Rode, vrouw van Maarten Koning