DE RECHTERLIJKE ORGANISATIE IN DE FRANSE TIJD,1811-1813

Literatuur: M.W. van Boven, De rechterlijke instellingen ter discussie. De geschiedenis van de wetgeving op de rechterlijke organisatie in de periode 1795-1811 (Nijmegen. 1990)

Voor het hele Franse keizerrijk

Haute Cour impériale

Niet-permanent college, gevestigd te Parijs

Samenstelling:

Onbepaald aantal leden bestaande uit de aartskanselier als president en prinsen, groot-dignitarissen en grootofficieren van het rijk, de minister van justitie, de zestig oudste senatoren, de zes presidenten van de secties van de Staatsraad, de veertien oudste staatsraden en de twintig oudste raadsleden van het Cour de cassation als leden. Een procureur-generaal, officieren van het parket en een hoofdgriffier.

Competentie:

Strafrechtspraak in eerste aanleg:

* Wanbedrijven, gepleegd door leden van de keizerlijke familie en door hoge staatsfunctionarissen.

* Misdrijven, samenzweringen e.d. tegen de veiligheid van de staat, de persoon van de keizer of zijn troonopvolger.

* Insubordinatie, gepleegd door generaals van het keizerlijke leger.

* Afpersingen en verkwistingen door prefecten.

* Ambtsmisdrijven, gepleegd door hoven van appel en hoven van assisen als collectief of door individuele leden van de Cour de cassation.

Cour de cassation

Permanent college gevestigd te Parijs, verdeeld in drie secties: section de cassation civile, section de cassation criminelle en de section des requêtes.

Samenstelling:

48 Leden, een eerste president, zijnde de Grand Juge, minister van justitie, en de overige twee presidenten van de secties daaronder begrepen, een keizerlijk procureur-generaal, zes substituten en een hoofdgriffier. De presidenten, de procureur-generaal, zijn substituten en de hoofdgriffier worden rechtstreeks door de keizer benoemd, de leden door de Senaat op voordracht van de keizer. De presidenten en leden worden voor het leven benoemd. Benoemingsvereisten voor al deze functionarissen:  Tenminste dertig jaar oud en jurist.

Competentie:

* Tuchtrechtspraak over de hoven van appel.

* Cassatie van vonnissen die door de hoven en rechtbanken in hoogste ressort zijn gewezen, in geval van strijd met de vormvoorschriften of met de wet.

* Verwijzing van partijen naar een andere rechter in zaken van openbare veiligheid of op grond van wettelijke verdenking

* Aanklachten van leden van de hoven van appel en van assisen en tegen de overige rechtbanken in hun geheel

* "Reglements de juge" en in geval van competentiegeschillen tussen de hoven van appel of van rechtbanken die niet onder hetzelfde hof ressorteren.

Conseil impérial des prises

Permanent college gevestigd te Parijs

Competentie:

Rechtspraak in belastingzaken

Voor alle Hollandse departementen

Keizerlijk Gerechtshof

Permanent college, gevestigd te Den Haag, verdeeld over vijf kamers, drie voor het civiele, één voor correctionele zaken , en een kamer van Beschuldiging

Samenstelling:

40 raadsheren,waaronder de eerste president en de vijf kamerpresidenten begrepen, acht raadsheren-auditeur, één keizerlijk procureur-generaal, vier advocaten-generaal, negen substituten van de procureur-generaal, bedoeld als aanklagers bij de hoven van assisen, en één griffier. Zij worden allen door de keizer voor het leven benoemd. Benoemingsvereisten:  Tenminste 27 jaar oud, de president en de procureur-generaal 30 jaar, de advocaten-generaal 25 jaar. Jurist.  Tenminste twee jaar juridische praktijkervaring

Competentie:

* Appelrechtspraak van vonnissen van de lagere rechtbanken

* In staat van beschuldiging stellen van verdachten van misdaden (crimes) met doorverwijzing van de zaak naar een hof van asssisen

* Forum privilegiatum inzake wanbedrijven van hoge functionarissen en inzake misdaden en wanbedrijven van eigen leden en personeel.

Departementaal

Hof van Assisen

Niet-permanent college,dat in de regel één maal per kwartaal bijeenkomt in de departementshoofdstad

Samenstelling:

President, gerecruteerd uit een der raadsheren van het keizerlijk gerechtshof, vier rechters, gerecruteerd uit de oudste leden van de rechtbank van eerste aanleg in de betreffende departementshoofdstad, een procureur-crimineel, en een griffier. Rechtspraak door middel van een uit twaalf personen bestaande jury.

Competentie:

* Criminele zaken na in-staat-van- beschuldigingstelling door het keizerlijk gerechtshof.

Bijzonder hof

Niet-permanent college, dat in de regel direct na afloop van de zitting van het hof van assisen bijeen komt

Samenstelling:

Leden van het hof van assisen, aangevuld met drie militaire officieren. Geen juryrechtspraak

Competentie:

Bijzondere criminele zaken, zoals smokkelarij, valsemunterij en misdrijven gepleegd door recidivisten, landlopers en vagebonden.

Per arrondissement

Rechtbank van eerste aanleg

Permanent college, gevestigd in elke arrondissementshoofdplaats en bovendien te Haarlem, Alkmaar, Leiden en Gorinchem.

Samenstelling:

Voor Amsterdam: twintig leden, waaronder de president, drie vice-presidenten en drie rechters van instructie, en maximaal acht rechter-plaatsvervangers. In de departementshoofdplaatsen en Rotterdam: acht leden, waaronder de president, de vice-president en een rechter van instructie, en vier rechter-plaatsvervangers. In de overige rechtbanken: vier leden, waaronder de president en de rechter van instructie, en vier rechter-plaatsvervangers. Keizerlijk procureur, substituut-procureurs en een griffier. Zij worden allen voor het leven benoemd door de keizer. Benoemingsvereisten: Tenminste 25 jaar oud, de president 27 jaar, de substituut-procureurs 22 jaar. Jurist en tenminste twee jaar juridische praktijkervaring

Competentie:

* Civiele zaken, waaronder zaken van koophandel, indien in de plaats van vestiging geen rechtbank van koophandel aanwezig is.

* Wanbedrijven (delits)

* Appelrechtspraak van civiele vonnissen van de vrederechters

* (Alleen de rechtbanken van eerste aanleg in de departementshoofdplaatsen) Appelrechtspraak van correctionele vonnissen van de vrederechters en van de vonnissen van rechtbanken van eerste aanleg in niet-departementale hoofdplaatsen.

Rechtbank van Koophandel

Permanent college, gevestigd in Utrecht, Haarlem, Den Haag, Rotterdam, Dordrecht, Arnhem, Zwolle, Leeuwarden, Groningen en Emden. In het ressort van het keizerlijk gerechtshof te Brussel: Middelburg, Breda, Den Bosch en Nijmegen.

Samenstelling:

Lekenrechtspraak. President en naar plaats variabel aantal leden en plaatsvervangend-leden, die worden gerecruteerd uit de lokale kooplieden.

Competentie:

Civiele zaken:

* Geschillen betreffende verbintenissen en overeenkomsten tussen handelaren, kooplieden en bankiers.

* Geschillen over daden van koophandel betrof zoals beschreven in de Code du Commerce.

* Faillissementen van kooplieden.

Per kanton

Vredegerecht

Permanent college, gevestigd in de hoofdplaats van elk kanton

Samenstelling:

Vrederechter en plaatsvervangers en griffier. Benoeming door de keizer voor de periode van tien jaar, de griffier voor onbepaalde tijd. Benoemingsvereisten: Tenminste 30 jaar oud, de griffier 25 jaar, tenminste één jaar in het kanton woonachtig.

Competentie:

* Preliminaire conciliatie

* Bepaalde civiele zaken

* Overtredingen (contraventions) De vrederechter treedt dan op als rechtbank van enkele politie

Lokaal

Rechtbank van enkele politie

Permanent college, gevestigd in elke gemeente. In de kantonhoofdplaatsen wordt deze taak uitgeoefend door de vrederechter.

Samenstelling:

Maire met twee bijzitters

Competentie:

* Overtredingen (contraventions)