Sprang-Capelle, Sprang, Capelle, Vrijhoeven, Nederveen, Zuidewijn, 's-Grevelduin, Capelle, Vrijhoeven-Capelle, Neerven, Schrevelduin, Sydewinde, Zidewinde.

Sprang-Capelle


Sprang-Capelle, een gemeente in het noorden van Midden-Brabant, bestaande uit de voormalige dorpen en gehuchten Capelle, Hoge-Vaart, Nieuwe Vaart, Oosteind, Sprang, Sprangsevaart, Vrijhoeve-Capelle, Zandschel, Nederveen-Capelle, Zuidewijn-Capelle, 's-Grevelduin-Capelle.

Het gebied bestaande uit Capelle, Vrijhoeve-Capelle, Sprang, Zuidewijn en Labbegat, werd op het einde van de 13e eeuw door de graaf van Holland, Willem V van Holland, verkregen door de hertog van Brabant. Als eigenlijke geboortedag wordt 3 juli 1313 beschouwd toen Willem V Graaf van Holland, Henegouwen en Zeeland, Heer van Friesland aan Huno Laurenz van Wieldrecht twintig hoeven, moer en wildernis in erfpacht gaf. Twintig hoeven, die volgens de stichtingsakte, waarvan een kopie is bewaard, ten westen van het Loenremeer lagen voor St.Geertruidenberg, in de richting van Die Sprenghe, het beekje waaraan Sprang zijn naam te danken heeft.

Sprang-Capelle ligt vlak aan de snelweg A59 in de streek "de Langstraat". "De Langstraat" bevindt zich tussen Den Bosch en Geertruidenberg. Nabij is de Efteling (Kaatsheuvel) en het natuurgebied "de Loonse en Drunense duinen". Boven Capelle ligt de Bergsche Maas, Capelle bezit dan ook een mooie jachthaven.
In 1923 worden de gemeentes in herzien en ontstond ook de gemeente Sprang-Capelle, bestaande uit
Capelle, Vrijhoeven-Capelle en Sprang.

De nieuwe gemeente had ongeveer 5000 inwoners. De meeste inwoners kwamen uit Capelle (2005 ha.) : 2564.
De gemeente Sprang (423 ha.) zorgde voor 1872 inwoners en Vrijhoeve-Capelle (173 ha.) voegde er
559 inwoners aan toe. (in 1986: 8417 inw. en 2561 ha.)
Capelle had verreweg de grootste oppervlakte. In de nieuwe gemeente stonden drie raadshuizen. Aanvankelijk werd er bestuurd vanuit het gemeentehuis van Capelle. Er werd echter een plan gemaakt voor een nieuw raadhuis in het centrum van de gemeente namelijk Vrijhoeve-Capelle. De Capelse raadsleden verzetten zich hiertegen. Het mocht echter niet baten: op 5 december 1924 werd het nieuwe raadhuis in Vrijhoeve-Capelle in gebruik genomen. De eerste burgemeester van Sprang-Capelle, de heer Meijer (per. 1923-1934), was zich bewust van de onderlinge wrevel en anticipeerde hier telkens goed op. De heer Meijerhij blonk uit in onpartijdigheid en was een goed bestuurder.

Capelle ontwikkelde zich verder. De glastuinbouw kwam op. De teelt van platglasproducten (meloenen, witte komkommers, sla en bospeen) kon zich vanwege een ideale waterbeheersing ontwikkelen.
De oorlog ging ook niet aan Sprang-Capelle voorbij. Sprang-Capelle werd eind oktober 1944 bevrijd, maar de oorlog was nog niet voorbij, tot eind januari 1945 lag Capelle, en vrijwel de hele Langstraat, midden in het frontgebied. De geallieerden hadden de Langstraat bevrijd, maar aan de overzijde van de Bergsche Maas (het Land van Heuden en Altena) waren de Duitsers nog heer en meester. Er volgden zware beschietingen. De trieste balans van de strijd rond het Capelse Veer: honderden doden en gewonden.

Na de oorlog moest er in Sprang-Capelle veel herbouwd worden, Capelle had in 1879 een schitterend raadhuis aan de Hoofdstraat gebouwd maar werd in de Tweede Wereldoorlog helaas verwoest door een verdwaalde V1.
In de periode 1886-1890 werd de spoorlijn Zwaluwe - 's Hertogenbosch aangelegd. Deze spoorlijn kreeg al gauw de bijnaam "halve zolenlijntje", omdat vooral de schoen- en lederindustrie er gebruik van maakte. Ook Capelle kreeg een station: het station Capelle-Kaatsheuvel. Voor de Capellenaren was de ligging van het station Capelle-Kaatsheuvel echter zeer ongelukkig, het lag helemaal aan de oostzijde van het dorp. In 1893 werd dat probleem opgelost, op de hoek van de Heistraat en Nieuwevaart kwam een nieuw station. Capelle beschikte vanaf dat moment over twee stations.
In 1950 stopte op de spoorlijn Zwaluwe - 's Hertogenbosch het personenvervoer en niet veel later stopte ook het goederenvervoer. In 1953 ontkwam ook Capelle niet aan de watersnoodramp, er ontstond voor honderdduizenden guldens schade.

De binnenhaven van Capelle werd eind jaren 1950 gedempt. Aan het eind van de jaren 1960 kwam Sprang-Capelle aan een snelweg de liggen, de Maasroute (A59). In 1986 werd begonnen met het verwijderen van de rails en bielzen van de spoorlijn Zwaluwe - 's Hertogenbosch. Momenteel ligt er een fietspad het Halve Zolenpad.
In 1997 was er opnieuw een gemeentelijke herindeling, Sprang-Capelle, Waspik en Waalwijk samengevoegd. Hoewel Sprang/Vrijhoeve zijn karakter verliest door nieuwbouw blijft Capelle echter zijn eigen karakter behouden. Een stukje van het "oude Capelle" is zelfs teruggekomen, in 1998 werd de binnenhaven van Capelle weer gedeeltelijk open gelegd. Ook in Capelle zelf is er sfeervol aan de bestrating en verlichting gewerkt.
Niettemin zijn er in Sprang/Vrijhoeve ook nog talrijke schitterende (monumentale) panden te vinden tussen de lelijke nieuwbouw.




Gemeentewapen voor de gemeentelijke herindeling van 07-07-1997


Schrijf naar: sprang_capelle@hotmail.com


View My Stats








Bronvermelding:
Encyclopedie van Brabant
Heemkunde Vereniging Sprang-Capelle
Thanks To:
Geschiedenis van het Dorp Capelle Sprang-Capelle, Noord-Brabant, Nederland - Website van Sportvereniging Capelle

Dutch Civic Arms - Nederlandse Overheidswapens
Cees Heystek