Johan Willem Friso van Nassau-Dietz
Prins van Oranje (1702)
Vorst van Nassau-Dietz.
erfgenaam van zijn verre neef Prins Willem III van Oranje-Nassau (1650-1702)
Johan Willem Friso van Nassau-Dietz wordt geboren op 4 augustus 1687 te Dessau als zoon van Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz (1657-1696), Vorst van Nassau, Graaf van Katzenelnbogen, Vianden en Spiegelberg, Baron van Liesveld en Amalia van Anhalt-Dessau. Hij trouwt op 26 april 1709 met Maria Louise van Hessen-Kassel.
Prins Johan Willem Friso verdronk te Moerdijk op 14 julie 1711.
Na de dood van zijn vader in 1696 volgt Johan Willem Friso hem op als Stadhouder en Kapitein-generaal van Friesland en Groningen. Tot 1707 is zijn moeder Amalia regentes. De Prins krijgt onderwijs van een predikant uit Franeker. Van 1700 tot 1702 studeert hij te Franeker en Utrecht vakken als recht, geschiedenis, staatkunde, talen, welsprekendheid, godgeleerdheid en vestingbouwkunde.
Als Prins Willem III van Oranje-Nassau, Koning van Engeland (1650-1702) overlijdt aan de gevolgen van een val van zijn paard op Hampton Court. Prins Willem III van Oranje-Nassau zorgt voor een opschudding met zijn testament als hij zijn hele vermogen van
Fl.800.000 en zijn bezittingen in de Nederlanden naliet aan zijn verre neef
Johan Willem Friso van Nassau-Dietz (1687-1711).
(Johan Willem Friso van Nassau-Dietz stamt uit de lijn van Johan VI de Oudere van Nassau-Dietz (1536-1606) de broer van Willem I de Zwijger van Nassau, Prins van Oranje (1544-1584))
Gelijk proberen diverse personen aanspraak te maken op de gehele erfenis of een gedeelte daarvan. De voornaamste pretendenten zijn:
François Louis de Bourbon, Prins van Condé. Hij eist het Prinsendom Orange op. De Franse Koning Lodewijk XIV dwingt hem van zijn aanspraken af te zien in ruil voor andere goederen en lijft het Prinsendom in februari 1703 definitief in.
De volgende in het rijtje was Willem Hyacinth, Vorst van Nassau-Siegen (1666-1743), hij beroept zich op het testament van Prins Filips Willem van Oranje-Nassau. Dit had bepaald dat bij ontstentenis van mannelijke nakomelingen van zijn vader Prins Willem van Oranje (1533-1584), de bezittingen van het Huis zouden toevallen aan de mannelijke nakomelijngen van de oudste zoon van Jan van Nassau (1410-1475). Willem Hyacinth van Nassau-Siegen stamt van hen af en acht zich dus de wettige erfgenaam.
De derde pretendent is Koning Frederik I van Pruisen, hij vecht het testament aan op grond van het testament van zijn grootvader Frederik Hendrik. Volgens dit testament erven bij het uitsterven van de mannelijke stam diens oudste dochter, Louise Henriette moeder van de Pruisische vorst) en haar nakomelingen.
Koning Frederik I van Pruisen had zich in 1702 al gelijk meester gemaakt van Meurs en Lingen en oefend druk op de Staten-Generaal uit door te dreigen zijn hulp aan de oorlogsbondgenoten stop te zetten. Deze Koning Frederik I van Pruisen is door zijn aanzien en macht het gevaarlijkste voor Johan Willem Friso.
De aanspraken van Johan Willem Friso berusten niet alleen op het testament van Prins Willem III maar ook op dat van Prins Maurits van Oranje-Nassau. Dit testament bepaalde dat Ernst Casimir van Nassau-Dietz en diens nakomelingen erfgenamen zijn in het geval het Huis van Oranje in de mannelijke lijn uit zou sterven.
Over de erfenis onstaat een jarenlange ingewikkelde kostbare juridische strijd. Voorlopig ontvangt Johan Willem Friso van Nassau-Dietz fl. 50.000 uit de erfenis van Prins Willem III. Tijdens de minderjarigheid van Johan Willem Friso doet zijn moeder de onderhandelingen die moeizaam verlopen.
Na 1707 gaat de Prins zich persoonlijk met de kwestie bemoeien. In 1710 wordt de dochter van Johan Willem Friso geboren ,Anna Charlotte Amalie (1710-1777), zij trouwde in 1727 met Frederick von Baden-Durlach (1702-1732). In ditzelfde jaar wint Prins Johan Willem Friso voor het Hof van Gelderland een proces tegen de Pruisische Koning Frederik I van Pruisen over Het Loo en Dieren.
De kwestie wordt pas in 1732 geregeld bij het Traktaat van Accomodement en Partage. Prins Willem III heeft Johan Willem Friso ook als politiek erfgenaam gemaakt zodat hij de Prins ook in de overige gewesten zou opvolgen, maar er wordt geen Stadhouder benoemd, het Tweede Stadhouderloze Tijdperk (1702-1747) doet dan zijn intrede.
Zijn moeder koopt in 1704 het eiland Ameland voor fl.180.000 voor hem. Ameland was een onafhankelijke Heerlijkheid maar doordat de laatste telg uit de adellijke familie Van Cammingha uitstierf (1681) werd het eiland verkocht. Eén van de titels van Koningin Beatrix nog altijd 'Erf- en Vrijvrouwe van Ameland' is.
In 1707 wordt Johan Willem Friso (1687-1711) op 20 jarige leeftijd Stadhouder en Kapitein-Generaal van Friesland. Hetzelfde jaar vertrekt Prins Johan Willem Friso naar Brussel waar een leger van bondgenoten wordt geformeerd in een nieuwe campange tegen Koning Lodewijk XIV in het kader van de Spaanse Successieoorlog (1701-1714).
In 1708 wordt Johan Willem Friso (1687-1711) Stadhouder en Kapitein-Generaal van Groningen.
In april 1709 trouwt Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, Prins van Oranje met Maria van Hessen-Kassel (1688-1765). Het jonge paar, Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, Prins van Oranje en Maria van Hessen-Kassel, maakt in 1710 hun intocht in Leeuwarden. De Friese Staten geven Maria van Hessen-Kassel een bruidsschat van Fl,- 100.000, wat van harte welkom was zolang Johan Willem Friso de erfenis, aangevochten door o.a. Frederick van Pruisen, van Prins Willem III van Oranje-Nassau, Koning van Engeland (1650-1702) niet vrij kon aanvaarden.
Jaarlijks is Johan Willem Friso bij het leger in de Zuidelijke Nederlanden waar hij als Opperbevelhebber zeer aktief is.
Hij verwerft van zijn verre neef Frans Alexander van Nassau-Hadamar, laatste vorst van Nassau-Hadamar, een derde van diens vorstendom in 1711.
De Oranjebewegingen streven naar een benoeming van de Friese Stadhouder tot lid van de Raad van State. Door tegenstand van Holland en Utrecht mislukt dat.
De Koning Frederick van Pruisen wil naar 's Gravenhage komen om de erfeniskwestie met Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, Prins van Oranje te bespreken. Toen Prins Johan Willem Friso van Nassau-Dietz naar 's Gravenhage vertrok, voor deze kwestie, verdronk hij bij Moerdijk op 14 Juli 1711, hij liet de ernorme schuld van fl.1.847.340 na.
Op 16 Juli werd de hoogzwangere Maria van Hessen-Kassel van het voorval voorzichtig op de hoogte gebracht. Anderhalve maand later, op 1 September, bracht zij een zoon ter wereld. Deze werd gedoopt als Willem Karel Hendrik Friso. Hij zou later als Willem IV de machtigste Stadhouder, qua bevoegdheden, worden uit de geschiedenis van de Republiek de Nederlanden.
Bronvermelding:
Reinildis van Ditzhuyzen - Oranje-Nassau.
Een biografisch woordenboek. Haarlem [Becht] 1992, 1998, 2003
Een geweldig boek over de Oranje-Nassau's en hun geschiedenis. Bevat 272 korte biografieën van (Oranje-)Nassaus, hun echtgenoten en hun afstammelingen. Het boek bevat een uitklapbare stamboom van alle takken van de Oranje-Nassau's.
Een echte aanrader !
ISBN 9023011244, uitgever: Gottmer/H.J.W. Becht, aantal paginas: 280.
(Een nieuwe druk verschijnt dit jaar !!!).
Reinildis van Ditzhuyzen - Het Huis van Oranje. De Oranjes in een handomdraai. ABC van ons vorstenhuis. Amsterdam [Balans] 2002.
(ISBN 90 5018 568 1, NUGI 698)
De geschiedenis van het Nederlandse vorstenhuis. Reinildis van Ditzhuyzen heeft een handzaam en origineel naslagwerk gemaakt. Ze stelde een ABC samen van alles wat zich in en rond het hof afspeelt, in heden en verleden.
Wie was de eerste Beatrix, wat is een passade, wat deed een stadhouder eigenlijk ? De vele trefwoorden geven een uniek beeld van het Huis Oranje-Nassau: funcies, gewoontes, hobby's, ziektes, folkore, huwelijken en geboortes, echtscheidingen en begrafenissen. Van AA nummerbord tot Willem de Zwijger, van Erfprins tot Stalmeester, een schitterende verzameling begrippen, anekdotes, feiten en wetenswaardigheden.
Extra informatie: Ingenaaid, 316 pagina's, met illustraties, verschenen: April 2002, gewicht: 445 gram, formaat: 201 x 135 x 17 mm,
Uitgeverij Balans.
Leidsegracht 22, 1016 CL te AMSTERDAM. Tel. (31)(0)20 626 89 82 - fax. (31)(0)20 622 34 81.
e-mail: balans@uitgeverijbalans.nl
Drs. Reinildis van Ditzhuyzen studeerde geschiedenis in Wenen, Salzburg, Barcelona en Brugge (Europa College). Zij is auteur van een twaalftal boeken over diverse onderwerpen.
Onder meer werd zij bekend door Oranje Nassau, een biografische woordenboek, waardoor ze regelmatig op radio en tv verschijnt. Ze houdt lezingen en schrijft voor NRC Handelsblad.
Ook van Drs. Reinildis van Ditzhuyzen: Hoe hoort het eigenlijk ?
Amy Groskamp-ten Have (geheel herziene uitgave door Reinildis van Ditzhuyzen) Uitg. Becht Haarlem, 1999; 334 blz.
Hoe hoort het eigenlijk ? geldt in Nederland als het standaardwerk over etiquette. Amy Groskamp-ten Have was de eerste die de regels voor een groot publiek op schrift stelde. Al vrijwel direct na het verschijnen van dit boek in 1939 was de titel synoniem met etiquette.
ISBN 90-230-1015-9.
Dr. H.P.H. Jansen - Geschiedenis van de Lage Landen in jaartallen.
Klaas Jansma & Meindert Schroor - 10.000 jaar geschiedenis der Nederlanden.
Drs. A. F. Wyers - Encyclopedie.
Nassau en Oranje in de Nederlandse geschiedenis.
Marieke E. Spliethoff - Oranje-Nassau van A - Z
Internet
Bibliotheek