Prins Willem IV Batavus van Oranje-Nassau

Prins Willem V Batavus (1748-1806)
Prins van Oranje, Vorst van Nassau
Vorst van Fulda en Graaf van Corvey




Prins Willem V wordt op 6 maart 1748 te 's Gravenhage als zoon van Prins Willem IV en Anna van Hannover. Hij trouwt op 4 oktober 1767 met Wilhelmina van Pruisen.
Prins Willem V overlijdt op 9 april 1806 tijdens een bezoek aan zijn dochter Louise in Brunswijk.

Als Willem V 3 jaar is volgt hij zijn vader op. Zijn moeder Anna treedt op als gouvernante en Lodewijk Ernst van Brunswijk-Wolvenbuttel neemt de militaire functies waar. De 'dikke Hertog' was in 1759 door Prins Willem IV aangesteld als militair raadsman. Als Anna in 1759 sterft komen de Stadhouderlijke functies bij de Gewestelijke Staten terecht, de Hertog van Brunswijk-Wolfenbuttel krijgt het voogdijschap over de Prins.
Prins Willem V van Oranje-Nassau krijgt een degelijke opleiding en heeft een brede belangstelling. Hij heeft interesse in de wetenschap, heeft een eigen hof orkest, verzamelt graag, en heeft belangstelling in de kunst. Ondanks deze eigenschappen blijkt later dat dit niet genoeg zal zijn. Politiek gezien mist hij inzicht, zelfvertrouwen en een zwakke wil.
De in het geheim vastgestelde 'Akte van Consulentschap' van 1766 komt erop neer dat het voogdijschap van de Dikke Hertog gehandhaafd blijft. Hierdoor behoud de Hertog van Brunswijk-Wolfenbuttel zijn greep op de Prins en krijgt hij toenemende politieke invloed. De Prinsgezinde dringen aan op een Stadhouderlijke Raad waar de zaken naar behoren konden behandelt. De Prins weifelt en stuit dan op een veto van de machtige Brunswijk.
Tijdens de Amerikaanse Vrijheidoorlog (1775-1783) en de Vierde Engelse Zeeoorlog (1780-1784) komt de Engelsgezinde Willem het moeilijk. De patriotten beginnen een pamfletten- en spotprentenoorlog tegen het prinselijke paar, dat de schuld krijgt van wat alles wat er mis is in het land.
In 1784 wordt de Akte van Consulentschap bekend waarop Brunswijk alle ambten moet neerleggen en het land verlaten. De republiek ontneemt Prins Willem V van Oranje-Nassau enkele rechten. Als het tot ongeregeldheden komt en de Prins niet ingrijpt, ontnemen de Staten van Holland hem in 1785 het commando van het Haagse Garnizoen.
Om het imago van de Oranjes wat populairder te maken begint hij een tour door Nederland waarbij hij eerst Breda aandoet. In september 1786 verblijven de Oranjes op het Valkhof te Nijmegen, wat eigendom is van de Staten van Gelderland. In 1887 komt Willem's zwager, de Koning van Pruisen, hem met een leger van 20.000 man te hulp en de Stadhouder wordt in zijn waardigheden hersteld. Nog steeds lukt het hem niet om hervormingen door te voeren, zijn onvermogen maken zijn positie onhoudbaar.
In 1793 verklaard Frankrijk de oorlog met de Republiek. Na een veldslag bij Fleuris op 26 juni 1794 walsten de Fransen opnieuw over de Zuidelijke Nederlanden (BelgiŽ). In september sloeg de Fransman Pichegru met succes het beleg rond 's Hertogenbosch, op 16 0ctober capituleerde Venlo voor Jourdan, Maastricht viel na een belegering van 6 weken en op 7 november ging Nijmegen. De Patriotten vierde feest en danste rond de vrijheidsbomen en lieten hun woordvoerders de trappen der stadshuizen bestijgen.
Utrecht valt op 16 januari 1795 in handen van de Fransen, Arnhem op 17 januari en Nieuwersluis op de 18e. Prins Willem V van Oranje-Nassau vertrekt op zondag 18 januari, geholpen door Scheveningse vissers, richting Engeland. Hij vertrekt met de woorden:" Ik ga maar ik kom weder". Het is middernacht als de pink Johanna Hoogenraadde steven wendt en koers zet naar Engeland, het huis van Oranje-Nassau is in ballingschap gegaan.
In 1801 tekent Willem V de verklaring van OraniŽnstein waarin hij de Bataafse Republiek erkende. Als balling leefde de Oranjes eerst in Engeland op het Paleis Hampton Court later op zijn stamland Nassau. Als hij in 1806 zijn dochter Louise te Brunswijk bezoekt overlijdt hij en wordt daar begraven. In 1958 wordt het stoffelijke overschot overgebracht naar Nederland en bijgezet in het familiegraf in de Nieuwe Kerk te Delft.


Kinderen van Prins Willem V van Oranje-Nassau en Wilhelmina van Pruisen:

1.) Prinses Frederika Louise Wilhelmina van Oranje-Nassau
Prinses Frederika Louise Wilhelmina wordt op 28 november 1770 geboren te 's Gravenhage en overlijdt op 14 oktober 1819 te 's Gravenhage.
Zij trouwt op 14 oktober 1790 te 's Gravenhage met Hertog Karel George August van Brunswijk-Lunenburg (1766-1806).
Haar koosnaampje in familiekringen is 'Loulou'. De jonge Prinses is verzot op tekenen, borduren en op muziek, dans en toneel, ze is zelf een verdienstelijke klaveciniste. Zanger en klavecinist Giovanni Colizzi van de hofkapel geeft muzieklessen aan de Prinses. Ter ere aan haar vernoemd hij zijn huis aan de Bezuidenhoutseweg naar haar, Louiseburg.
In 1789 reist zij met haar moeder af naar Duitsland om tot een verloving te komen met een prins van het Huis van Hohenzollern. Uiteindelijk komt het tot een verloving met de erfprins van Brunswijk, Hertog Karel George August van Brunswijk-Lunenburg. Louise is niet geheel gelukkig met haar huwelijk en nieuwe vaderland. Haar man wordt volkomen afhankelijk van haar als hij blind wordt.
Haar vader Prins Willem V van Oranje-Nassau overlijdt op 9 april 1806 tijdens een bezoek aan Prinses Louise. Hetzelfde jaar overlijdt ook haar man, hun huwelijk was kinderloos.
Hierna brengt ze de ballingschap met haar moeder door in Pruisen. Als ze in 1814 weer naar Nederland terugkeren, wonen moeder en dochter samen in het paleis aan het plein in Amsterdam en het Paviljoen Welgelegen bij Haarlem.


2.) Prins Willem I Frederik van Oranje-Nassau
Koning Willem I Frederik van Oranje-Nassau 1772-1843,
Prins van Oranje Nassau in 1806,
erfelijk soeverein vorst der Nederlanden in 1813-1815,
Koning der Nederlanden 1815-1840
Groot-Hertog van Luxemburg in 1815
Vorst van Fulda, Graaf van Corvey, Weingarten en Dortmund (1802-1806)
Hertog van Limburg (1839-1840).
Zoon van Prins Willem V Batavus van Oranje-Nassau (1748-1806).


3.) Prins Willem George Frederik van Oranje-Nassau
Prins Frederik wordt op 15 februari 1774 te 's Gravenhage geboren en sterft op 6 januari 1799 te Padua. Tot 1788 wordt Prins Frederik met zijn oudere broer Prins Willem Frederik opgevoed. Zij krijgen les van de Duitse wiskundige Euler, de Rechtsgeleerde H.Tollius en de Brunswijkse Generaal H.C.J. de Stamford. Prins Frederik krijgt als tweede zoon zijn militaire opleiding aan de militaire school van Brunswijk. In 1790 neemt Prins Frederik dienst in het Pruisische leger, maar krijgt daar volgens zijn ouders geen passende rang. In 1793 neemt hij, samen met zijn broer, deel aan de verdediging van Nederland tegen de Fransen. In 1794 wordt Prins Frederik benoemd tot Generaal der Staatse ruiterij. Wanneer de Oranjes in ballingschap gaan nemen ze hun intrek in het Engelse paleis Hampton Court. Deze werd door de Engelse Koning ter beschikking gesteld. Hier ontmoet hij Prinses Mary (1776-1857) en wordt verliefd, helaas laten de omstandigheden het niet tot een huwelijk komen. Weer in Pruisen wil de Prins een soort bevrijdingsleger samenstellen van uitgeweken officieren en soldaten uit Nederland, bekent als het 'Rassemblement van OsnabrŁck'. De Pruisische Koning geeft echter geen toestemming voor een inval en Prins Frederik van Oranje-Nassau moet het opgeven.
Hij keert weer terug naar Engeland waarna hij uitwijkt naar Oostenrijk en daar in militaire dienst treedt. Hij wordt Oberst Feldwachtmeister en krijgt het bevel over een brigade Bohemers en Hongaren. Samen met zijn vriend en Opperbevelhebber Aartshertog Karl van Habsburg vecht hij tegen de Fransen in het zuiden van Duitsland.Tijdens de gevechten rond Kehl wordt het paard van de prins neergeschoten en krijgt vanwege zijn dapperheid de Maria Theresia Orde uit handen van de Keizer. Hij was de eerste niet katholiek die deze orde ontving.
Als de Prins wordt uitgezonden naar ItaliŽ, krijgt hij in VenetiŽ na een wapenschouw hoge koortsen en sterft kort daarna. Hij overleed mede aan de gevolgen van een schouderwond die nooit helemaal genezen was.
In 1896 wordt Prins Frederik bijgezet in het familiegraf in Delft, dit door inspanningen van Koningin-regentes Emma.



HOME

Schrijf naar: Het Huis van Oranje





Bronvermelding:
Reinildis van Ditzhuyzen - Oranje-Nassau.
Een biografisch woordenboek. Haarlem [Becht] 1992, 1998, 2003
Een geweldig boek over de Oranje-Nassau's en hun geschiedenis. Bevat 272 korte biografieŽn van (Oranje-)Nassaus, hun echtgenoten en hun afstammelingen. Het boek bevat een uitklapbare stamboom van alle takken van de Oranje-Nassau's.
Een echte aanrader !
ISBN 9023011244, uitgever: Gottmer/H.J.W. Becht, aantal paginas: 280.
(Een nieuwe druk verschijnt dit jaar !!!).

Reinildis van Ditzhuyzen - Het Huis van Oranje. De Oranjes in een handomdraai. ABC van ons vorstenhuis. Amsterdam [Balans] 2002.
(ISBN 90 5018 568 1, NUGI 698)
De geschiedenis van het Nederlandse vorstenhuis. Reinildis van Ditzhuyzen heeft een handzaam en origineel naslagwerk gemaakt. Ze stelde een ABC samen van alles wat zich in en rond het hof afspeelt, in heden en verleden.
Wie was de eerste Beatrix, wat is een passade, wat deed een stadhouder eigenlijk ? De vele trefwoorden geven een uniek beeld van het Huis Oranje-Nassau: funcies, gewoontes, hobby's, ziektes, folkore, huwelijken en geboortes, echtscheidingen en begrafenissen. Van AA nummerbord tot Willem de Zwijger, van Erfprins tot Stalmeester, een schitterende verzameling begrippen, anekdotes, feiten en wetenswaardigheden.
Extra informatie: Ingenaaid, 316 pagina's, met illustraties, verschenen: April 2002, gewicht: 445 gram, formaat: 201 x 135 x 17 mm,
Uitgeverij Balans.
Leidsegracht 22, 1016 CL te AMSTERDAM. Tel. (31)(0)20 626 89 82 - fax. (31)(0)20 622 34 81.
e-mail: balans@uitgeverijbalans.nl

Drs. Reinildis van Ditzhuyzen studeerde geschiedenis in Wenen, Salzburg, Barcelona en Brugge (Europa College). Zij is auteur van een twaalftal boeken over diverse onderwerpen.
Onder meer werd zij bekend door Oranje Nassau, een biografische woordenboek, waardoor ze regelmatig op radio en tv verschijnt. Ze houdt lezingen en schrijft voor NRC Handelsblad.
Ook van Drs. Reinildis van Ditzhuyzen: Hoe hoort het eigenlijk ?
Amy Groskamp-ten Have (geheel herziene uitgave door Reinildis van Ditzhuyzen) Uitg. Becht Haarlem, 1999; 334 blz.
Hoe hoort het eigenlijk ? geldt in Nederland als het standaardwerk over etiquette. Amy Groskamp-ten Have was de eerste die de regels voor een groot publiek op schrift stelde. Al vrijwel direct na het verschijnen van dit boek in 1939 was de titel synoniem met etiquette.
ISBN 90-230-1015-9.



Dr. H.P.H. Jansen - Geschiedenis van de Lage Landen in jaartallen.
Klaas Jansma & Meindert Schroor - 10.000 jaar geschiedenis der Nederlanden.
Drs. A. F. Wyers - Encyclopedie.
Nassau en Oranje in de Nederlandse geschiedenis.
Marieke E. Spliethoff - Oranje-Nassau van A - Z
Internet