De uitdaging

De uitdaging

[actief en zelfstandig]

Op zoek naar motiverend onderwijs voor het VMBO

Waarom een nieuwe vorm van onderwijs voor het VMBO?

Kenmerken van het onderwijs op het VMBO zijn:
Daarvoor is motiverend onderwijs nodig, dat leerlingen aanspreekt, uitdaagt; onderwijs waarbij leerlingen zich emotioneel betrokken voelen. Over het algemeen oordelen leerlingen weinig positief over natuurkunde. Ze vinden het een moeilijk vak, erg theoretisch, onpersoonlijk en niet relevant. Natuurkunde geeft leerlingen niet de kans op een eigen inbreng.
De afgelopen 20 jaar zijn er een drietal ontwikkelingsprojecten geweest rondom het natuurkundeonderwijs.
Het PLON-project was gericht op de leefwereld en betrokkenheid van leerlingen. Dit werd uitgewerkt in thema's en blokken.
Het DBK-na project was gebaseerd op mastery learning. Het moest leiden tot gedifferentieerd onderwijs in heterogene klassen door middel van het basisstof-herhaal/extrastof model. Daarnaast is er sprake van een geïntegreerd practicum.
Tenslotte was er het MAVO-project gericht op schoolbrede differentiatie naar niveau uitgewerkt in didactiek en inhoud.
'Actief en zelfstandig' leren vraagt om gemotiveerde leerlingen
Zelfs een contextrijke methode met geïntegreerd practicum en verschillende differentiatie-mogelijkheden blijkt daar niet in te slagen, ondanks alle moeite die er gedaan wordt om het de leerlingen naar de zin te maken. Het mislukken zit in de opzet. Leren is 'iets eigen maken' dat wil zeggen 'tot iets van jezelf maken'. Dat vraagt om betrokkenheid. Leerlingen zijn onvoldoende betrokken, dus moeten we op zoek naar nieuwe vormen van onderwijs die leerlingen motiveren. Leerlingen moeten emotioneel betrokken raken bij het leerproces.

Welke emoties van leerlingen moeten geprikkeld worden? Met welke eigenschappen van 12 tot 16-jarigen moet rekening gehouden worden?
Leerlingen op die leeftijd
  • zijn op zoek naar zich zelf;
  • spelen;
  • proberen dingen uit;
  • zijn nieuwsgierig;
  • zijn snel tevreden;
  • zoeken de uitdaging;
  • zijn snel afgeleid;
  • zoeken competitie;

  • Het onderwijs dat we de leerlingen aanbieden moet daarop inspelen.

    Motiverend onderwijs moet
  • uitdagend zijn
  • boeiend zijn
  • aansluiten bij wat leerlingen weten, denken en voelen (de belevingswereld van leerlingen is niet hetzelfde als hun leefwereld!)
  • toepassingsgericht zijn
  • aansluiten bij dagelijkse omgeving
  • leefwereld gericht zijn
  • participatie gericht zijn
  • verbazing wekken (verrassende gebeurtenissen)
  • de kans geven om ervaringen op te doen
  • aanzetten tot het stellen van vragen
  • Voorbeelden van motiverend onderwijs zijn In taakgestuurd of opdrachtgestuurd of probleemgestuurd onderwijs gaat het om spelenderwijs, zelfontdekkend, toepassingsgericht leren; leren door doen. Centraal staat niet de theorie, maar het doen. Het is de bedoeling dat de leerlingen aan de hand van betekenisvolle opdrachten gaandeweg hun eigen boek schrijven. De docent en de beschikbare leermiddelen moet de daarvoor benodigde ondersteuning bieden.

    Netwerk ‘betekenisvolle opdrachten’
    Iedereen die mee wil denken over deze ‘nieuwe’ vorm van onderwijs en daaraan vorm wil geven, kan zich aansluiten bij het netwerk ‘betekenisvolle opdrachten’.
    Een briefje aan:
    Pierre van Meeuwen, Hugo Verrieststraat 20, 5144 SB Waalwijk
    of een mailtje aan
    pvanmeeuwen@home.nl
    onder vermelding van ‘netwerk betekenisvolle opdrachten’ is voldoende.

    interessante websites


    Op onderstaande websites zijn leuke animaties van natuurkundige verschijnselen te vinden.
    De meesten van deze zogenaamde applets kun je downloaden.

    Nog meer interessante websites

  • methode DBK-na
  • Thinkquest Nederland
  • Science across the world


  • Pierre van Meeuwen, Hugo Verrieststraat 20, 5144 SB Waalwijk 0416 339648, pvanmeeuwen@home.nl