Luisteren op midden en korte golf , hoe doe je dat ?

Er zit nogal wat verschil in het luisteren naar de gewone omroepstation s of de bekende piraten op de FM band
en het luisteren naar korte of middengolf stations . Kun je voor de eerste catagorie volstaan met een eenvoudige draagbare radio of huiskamer tuner , voor het luisteren naar de stations op de korte golf en ook op de middengolf heb je toch wel iets meer nodig .
Dit heeft een aantal oorzaken , eerstens de gebruikte golflengtes , op de FM band is de gemiddelde golflengte 3 meter .Voor een goede ontvangst heb je eigelijk een antenne nodig die een 1/4 golflengte lang is , voor de FM band is dit dus een sprietje van 75 cm.
Voor de korte en middengolf bedraagt de golflengte 30 tot 500 meter , een 1/4 golf antenne voor 500 mtr is dan al 125 meter lang
Verder zijn de signaalsterktes op de KG en MG een heel stuk kleiner dan het signaal van die lokale omroepzender of piraat uit je eigen omgeving.
Ook is de omgevings demping en storing op de MG en KG een heel stuk groter dan op de FM
en als laatste hebben we te maken met een zeer groot aantal signalen welke vaak zeer dicht bij elkaar zitten in frequentie met enorme signaal verschillen
Verre interesante stations zitten vaak nauwlijks hoorbaar verscholen net naast of tussen een paar harde , soms zeer harde signalen van lokale zenders
waardoor je een kwalitatief zeer goede ontvanger nodig hebt om deze te kunnen scheiden .
Dan heb je nog te maken met de verschillende uirtzend modes , Op de FM band kennen we alleen FM , in mono of in stereo maar het blijft FM .
Op de MG en KG heb je te maken met AM ( amplitude modulatie ) , SSB ( single side band ) ook nog weer verdeeld in Onderzijband en Bovenzijband .
Ook wordt er nog wel gebruik gemaakt van DSB ( dubbelzijband ) en dan is er nog CW ( ongedempte telegrafie , RTTY , TOR ) en andere digitale mode's
Ook voor de gewone korte en middengolf omroep komen er nu steeds meer digitale uitzendiingen ( DRM ) . hiervoor is er weer een geheel ander soort
ontvanger nodig , ( of een inbouw convertor met computer aansluiting ) in het bovenste deel van de korte golf wordt er ook nog gewerkt in smalband FM
zoals de bekende 27 M/c sets en het bovenste deel van de 10 mtr amateurband ( 29.200 - 29.600 M/c )
In dit artikel houden we het echter even bij de " normale " uitzendingen , dus AM , CW en SSB .
Het moeilijkste op vooral de korte golf is het vinden van de de frequentie van een station en het vinden van deze frequentie op de schaal .
Dit komt door de zeer kleine bandtbreedte van de stations , op de FM band wordt er een kanaal raster aangehouden van 250 K/c waardoor er op een stukje FM band van 1 M/c breedte plaats is voor maximaal 4 zenders .
Op de korte golf echter is de bandbreedte slechts 5 K/c voor AM , voor SSB zelfs slechts 3 Kc terwijl er voor b.v. CW of RTTY soms maar 0,2 K/c bandbreedte wordt aangehouden . Op een stukje kortegolfband van diezelfde 1 M/c is er dus plaats voor wel
200 verschillende AM zenders en zelfs wel 1000 CW of RTTY zenders .
Het is nu de taak van de ontvanger om uit die verschillende signalen net dat ene signaal uit te filteren en hoorbaar te maken waar het om gaat .



Aan welke eisen moet onze ontvanger nu voldoen ?
het afstemnechanisme moet zodanig zijn dat we op een duidelijke manier de exacte frequentie kunnen vinden en instellen
Dit kan mechanisch , Vooral de oudere leger en scheeps ontvangers hebben vaak een zeer nauwkeurige afstemschaal waarmee tot op minder dan
1 kilohertz nauwkeurig kan worden afgestemt, een mooi voorbeeld hiervan is de Racal RA 17 waarvan de schaal is opgedeelt in 30 gedeeltes van ieders 1 Mc
opgetekend op een 5 meter lange filmband schaal . Moderne ontvangers hebben vaak een digitale uitlezing , maar bij de goedkope digitale ontvangers gaat deze soms slechts in stappen van 5 K/c .
Deze ontvangers zijn primair bedoelt voor de omtvangst van de sterkere omroepstations welke een 5K/c raster aanhouden en beslist ongeschikt voor de ontvangst van z.g. utillity stations zoals scheeps en luchtvaart , zendamateurs , enz.
Voor een goede instelbaarheid is dit ongeschikt . wil je echt kunnen afstemmen moet je beslist kunnen aflezen en
afstemmen tot minstens 2 cijfers achter de komma . Verder moet de ontvanger natuurlijk geschikt zijn voor SSB ontvangst
en dan niet met een eenvoudige BFO welke tegen de AM detector wordt aangemengt , maar een deugdelijke product detector
en voorzien van afzonderlijke filters voor onder en boven zijband ( USB - LSB )

De bekende Gamma , Kwantum , Karwei , Hema en C1000 " wereldradio's" vallen dus gelijk al af , leuk om op vakantie naar Radio Nederland wereldomroep te luisteren
maar verder kun je er echt niets mee. Ook de z.g. breedband scanners zijn tenzij u zelf de nodige modificaties aanbrengt niet geschikt.
Deze zijn natuurlijk wel geschikt voor de VHF en UHF banden 

Welke ontvangers zijn dan wel geschikt ?
Goede communicatie ontvangers zoals die door zendamateurs en radiodiensten worden gebruikt , hou dus rekening met een prijsklasse van 800 - 3000 euro voor een goede ontvanger . Gelukkig zijn er vaak gebruikte ontvangers te koop voor veel minder geld welke uitstekend geschikt zijn .
Ook zijn sommige goede buizenradio;s uit de periode 1940 -1965 voorzien van een of meerdere kortegolfbanden en hebben vaak uitstekende eigenschappen , jammer genoeg is de frequentie uitlezing hiervan vaak onnauweurig en is het afstemmen een beetje gokken en raden.
Heb je een dergelijke radio , maar is de schaal een beetje onzuiver kun je natuurlijk afstemmen met een bekend hulp signaal b.v. van een geijkte meetzender of iets dergelijks.
Ik heb vroeger heel lang een BC 211 golfmeter toegepast , deze is in staat zeer precieze frequenties af te geven in het gebied van 500 K/c tot 40 M/c
er hoort een boek bij , deze zit onder de afdekklep waar voor iedere frequentie de juiste schaal instelling staat aangegeven en is voorzien van een kristal calibrator waarmee je de
afstemschaal " op tijd " kunt zetten . Iedere BC 211 had een eigen handgeijkt boek , als je er dus ooit een kunt kopen kijk dan wel of het serie nummer van de kast en het boek gelijk zijn
anders is de meter onbruikbaar.
Dump en leger ontvangers zijn meestal zeer goed maar groot en zwaar , is dit voor u geen bezwaar kan ik een dergelijke ontvanger zonder meer aanraden
De absolute topper is natuurlijk nog steeds de Racal RA17 ,  te koop voor bedragen tussen de 200 en 400 euro , Dit vlaggeschip van de firma Racal heeft nieuw iets van
25000 gulden gekost ( 1970) maar weegt ongeveer 40 kg . Ook de Murphy B40 is een zware jongen die het goed doet . verder zijn er veel verschillende type's ontvangers welke deel uitmaakten van leger radio's b.v. de ontvanger van de Angry nine , een setje wat in de periode 1950 - 1960 door het nederlandse leger werd gebruikt .
Heel klein , gevoelig , goede schaalverdeling maar voorzien van batterijbuizen u zult dus zelf een geschikte voeding moeten maken .
Verder de amateur ontvangers , veel gebruikt is de Kenwood R 1000 , de R2000 en de R 5000 , de Yeasu FRG7 , FRG 7700 . 
Afhankelijk van de staat waarin ze verkeren te koop voor bedragen tussen de 100 en 300 euro

Hieronder een aantal bruikbare ontvangers
Links boven de AR 88 , deze is al van 1938 en behoorlijk zeldzaam aan het worden
Daarnaast de Murphy B40 zeer bruikbaar en zeer zware all mode ontvanger uit de vroege jaren 50
Rechts de BC 210 , een kleine leger ontvanger met een goede gevoeligheid en een goed afleesbare schaal
Loopt jammer genoeg van 2 tot 18 Mc dus net niet geschikt voor de middengolf
Rechts onder de PCR ofwel de Philips Comunication Receiver , deze werd tegen het einde van de oorlog geproduceerd als ontspannings radio voor de troepen
Het was eigelijk een gewone Philips Lange , midden en korte golf radio in een metalen behuizing en een leger kleurtje
Midden onder " The Big One " Dit is de legendarische RACAL RA 17 Nieuwprijs in 1970 iets van 25.000 gulden ( of waren het nu Engelse Ponden ) ik weet het niet meer
Een absolute Top Ontvanger maar lood en loodzwaar , loopt van 0,5 tot 30 Mc in 30 banden van ieders 1 M/c iedere band heeft een afstemschaal met een lengte van 5 meter
De ontvanger heeft MF filters van 26 Kc 12Kc 6 Kc 3 Kc 1,2Kc 300 hertz en 100 hertz , je kunt hem uit een rijdende trein gooien zonder dat die van de frequentie verloopt
De enige manier om hem kapot te krijgen is met een granaatwerper ( maar dan moet je wel een paar keer schieten )
Op deze ontvanger kun je echt alles horen. zelfs als er een 500 watt zender naast staat te blazen.
Rechts onder zie je de Kenwood R 1000 , dit is het lievelingetje van de meeste piraten , het is een gevoelige en betaalbare ontvanger die ook niet al te groot is
een bereik heeft van 0,5 tot 30 M/c , heeft goede SSB filters aan boord en kan eventueel ook nog op 12 volt worden gevoed.
Als je pas begint en je hebt geen stevige eiken tafel om 50 kilo RACAL neer te zetten dan is deze Kenwood R 1000 een zeer goede keus.

De Antenne .
Zonder antenne werkt ook de beste ontvanger niet , hier moeten we dus ook de nodige aandacht aan besteden .
Voor de Midden en kortegolf maken we meestal gebruik van een draad antenne , zowel voor het zenden als het ontvangen
De bedoeling is dat deze antenne zoveel mogelijk van de radiosignalen opvangt en zo min mogelijk storing uit de omgeving .
Juist die storing is een groot probleem , vergeleken met de sutuatie van b.v. 40 jaar terug is het gemiddelde storings level in de stad
wel 100 tot 200 maal zo hoog geworden en dit neemt nog steeds toe .
TL buizen , spaarlampen , geschakelde voedingen en laders van b.v. mobiele telefoons zijn een toenemende bron van storingen .
Deze storing ligt als een soort deken over de huizen heen tot ongeveer 1 meter boven het dak , daarom is het ook van belang dat we
proberen de antennedraad in ieder geval een eind boven het dak te laten lopen .
Heb je een flinke tuin kun je de draad het beste in de tuin spannen zodat deze op een flinke hoogte boven de grond hangt .
Meestal is een meter of 8 a 12 ruim voldoende


Verder moeten we er voor zorgen dat de aanvoerdraad goed vrij hangt en niet te kort langs de woning
anders gaat een deel van het signaal verloren door capacitive verstrooing maar ook pikt de aanvoerdraad de nodige storing op
Voor een goede werking is er dan ook nog een aard leiding nodig , vroeger gebruikten we hiervoor meestal de waterleiding maar
tegenwoordig worden er hoofdzakelijk plastic aanvoerbuizen gebruikt bij het gemeentelijke waterleiding netwerk en worden binnenshuis
de leidingen doorverbonden met de randaarde van het lichtnet wat op zich al weer een grote bron van storingen is en daardoor
ongeschikt als aardleiding voor een ontvangst of zend inrichting
Voor onze aardleiding gaan we dan ook zelf een aantal aardpennen in de grond slaan , 2 stuks is meestal wel genoeg . Hiervoor gebruiken
koperen waterleiding buis van 12 of 15 mm , als deze 1,5 tot 2 meter in de grond zitten is het meestal wel genoeg , verbind deze pennen
met een niet te dunne draad aan de aardaansluiting van de ontvanger .
Voor deze eenvoudige antenne is het nodig dat de ontvanger over een hoog-ohmige antenne aansluiting beschikt met
een impedantie van 400 - 500 Ohm .
Heb je een ontvanger met een laag-ohmige antenne ingang ( en dat hebben de meesten ) kun je natuurlijk gebruik maken van een coaxiale kabel
voor de aansluiting van de ontvanger op de antenne , dit heeft veel voordelen , de aanvoerkabel is nu geheel storings ongevoelig waardoor ook de
zwakste signalen nog te ontvangen zijn en niet onderweg verdrinken in de ruis en storing .
Je kunt echter niet zondermeer een 50 Ohm coax aansluiten op een 500 Ohm antenne draad , je hebt hiervoor een 9:1 trafo nodig
De antenne en de aarde worden nu op de Hoog-ohmige aansluitingen van de trafo aangesloten , de Coax sluit je aan op de
daarvoor bestemde 50 Ohm aansluiting . De antenne is nu over een zeer groot frequentie gebeid te gebruiken als ontvangst antenne
Speciaal voor luisteramateurs hebben wij een zeer goede ontvangst impedantie transformator ontworpen welke voor een zeer scherpe prijs te bestellen is .
Deze trafo is voor kleine vermogens ( tot 2 watt ) ook te gebruiken voor zendantenne's over een breed frequentie gebied ( 1 - 10 Mc )

Wilt U maximale ontvangst binnen een beperkt frequentie gebied met optimale prestatie's
en wilt U , Uw antenne ook optimaal gebruiken voor het zenden binnen dit gebied met grotere vermogens dan raden we U aan hiervoor een
speciale dipool of spoel antenne aan te leggen . De winst van een dergelijke antenne tegenover een niet afgestemde draad
kan onder omstandigheden wel 10 tot 20 dB bedragen ( een faktor 10 - 100 )
Voor meer informatie over onze zendantennes verwijzen we U naar onze pagina's :

http://members.home.nl/radiomorningstar/tabel/tabel.htm

http://members.home.nl/radiomorningstar/Nieuwe%20map/eenkorte.htm