Oude effecten

Oude effecten (aandelen en obligaties) zijn waardepapieren die geen economische waarde meer bezitten. Het verzamelen van oude waardepapieren wordt ook wel scripofilie (scripophily) genoemd.

Sommige oude effecten zijn ware kunstwerkjes. Doorgaans zijn deze effecten van ondernemingen die zijn opgeheven, overgenomen of failliet verklaard. De verzamelaar gaat het derhalve om de historische waarde, die wordt bepaald door de bekendheid van de onderneming, de hoeveelheid uitgegeven stukken en het uiterlijk van het stuk. Mede vanwege dit aspect zijn oude aandelen tegenwoordig een gewild verzamelobject waarvan de populariteit nog steeds stijgt.

 

 

Dit aandeel van de Meelfabrieken der Nederlandsche Bakkerij heeft geen economische waarde meer. De aandelen zijn in 1938 en 1939 uitgegeven in coupures van f 50,00, f 250,00 en f 500,00 en worden als één van de mooiste Rotterdamse aandelen gezien. Het bedrijfspand van het huidige Meneba, zoals op dit aandeel is te zien, staat nog steeds aan de Brielselaan in Rotterdam en is vanaf de Maashaven duidelijk zichtbaar.

 

 

 

In 1879 ging de Rotterdamsche Handelsvereeniging van oprichter Lodewijk Pincoffs failliet. Daarmee kwam het eerste grote boekhoudschandaal van Nederland aan het licht. Lodewijk Pincoffs zelf wist nog net op tijd naar Amerika te vluchten en werd bij verstek veroordeeld. 

 

 

 

Dat bedrijven vindingrijk waren bij het ontwerpen van hun aandelen blijkt wel uit het aandeel uit 1919 van de Algemeene Rotterdamsche Goederen import & Uitvoer Sociëteit, afgekort met "A.R.G.U.S.". Wie kent niet het spreekwoord: "Iets met Argusogen bekijken", hetgeen gebruikt wordt als je iets niet helemaal vertrouwd. Het aandeel is ongetwijfeld met een knipoog naar het spreekwoord ontworpen. 

 

 

De afbeelding op dit aandeel is eenvoudig te verklaren. De onderneming Drachenquelle of te wel Drakenbron hield zich bezig met de exploitatie en de handel in mineraalwater afkomstig uit de mineraalbron "Drachenquelle" te Honnef am Rhein (Duitsland). Het water uit deze natuurlijke bron bleek een geneeskundige en heilzame werking te hebben. Het bronwater werd gebruikt voor baden en om te drinken. 

 

 

 

 

De haven van Rotterdam groeide snel uit naar één van de grootste havens van de wereld. De bedrijven die zich in Rotterdam vestigden waren vaak afhankelijk van de haven.  Vandaar dat er veel scheepvaartmaatschappijen zijn zoals de Nederlandsche Scheepvaartmaatschappij "Hollandia" en de Scheepvaartmaatschappij "Oranje Nassau". 

 

 

 

De Nederlandsche Scheepvaartmaatschappij "Transatlanta" is in 1917 opgericht. Het stoomschip Tilburg werd in 1917 aan "Transatlanta" opgeleverd en staat als verfraaiing op het aandeel afgebeeld. 

 

 

 

Een ander mooi aandeel dat zeker als een waar kunstwerk gezien mag worden is het aandeel van Upnor Scheepsslooperij. 

 

 

 

Op het aandeel Gemeenschappelijk eigendom van Aandeelen Holland Amerika Lijn uit 1915 staat een afbeelding van de Statendam 2. Het stoomschip Statendam 2 werd tijdens de afbouw in 1916 inbeslaggenomen door de Britse marine en als troepenschip onder de naam Justicia ingezet. In 1918 is het schip getroffen door torpedo's en gezonken. De Statendam 2 heeft nooit voor de Holland Amerika Lijn gevaren. 

 

 

 

Op het aandeel van Interfund is duidelijk het voormalig hoofdkantoor van van de Holland Amerika Lijn te zien (het huidige Hotel New York).  

 

 

 

Op de obligaties uitgegeven door de gemeente Rotterdam in 1924 wordt de bedrijvigheid van een wereldhaven afgebeeld. 

 

 

 

Een aandeel dat opvalt door zijn zeer decoratieve rand is afkomstig van de Nederlandsche Hout en Heipalenmaatschappij. 

 

 Mantel

 

Dividend-
bewijzen

 

Talon

 

Vroeger was het aandeel het fysieke bewijs van een stukje eigendom van een bedrijf en was de obligatie het fysieke bewijs van een schuldbekentenis van bijvoorbeeld de staat. Zo'n fysiek aandeel bestond uit een mantel en het couponblad. De mantel was het eigenlijke aandeel, het couponblad was een vel papier verdeeld in couponnen (dividendbewijzen). Tegen inlevering van een dividendbewijs kon het dividend worden geïnd. Waren de couponnen op dan kon men, door inlevering van de talon of de laatste coupon, een nieuw couponblad verkrijgen. Momenteel is het tijdperk van de fysieke aandelen vrijwel afgesloten door de opkomst van de digitalisering.   

 

 

IJzergieterij de Vulkaan is lesmateriaal bij een studieboek. Deze waardepapieren werden gedrukt om te laten zien hoe dergelijke stukken er uitzien. IJzergieterij de Vulkaan heeft nooit bestaan. De stukken zijn herkenbaar omdat ze allemaal hetzelfde nummer hebben. 

 

 

 

 

 

Sedert 1978 is er een Vereniging voor verzamelaars van oude effecten actief onder de naam VVOF. Leden ontvangen 4 keer per jaar een mededelingenblad met informatie over van alles op het gebied van oude effecten. De VVOF heeft een eigen website. Ga naar www.vvof.nl.
De VVOF heeft een handleiding samengesteld voor de beginnende verzamelaar van oude effecten. De handleiding maakt je gemakkelijk wegwijs in de wereld van het verzamelen van oude effecten. Lees de handleiding

 

 

 

Het oudste aandeel dateert uit de tijd van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Op 20 maart 1602 werd de VOC opgericht. De structuur van de VOC vertoonde overeenkomsten met wat later de naamloze vennootschap zou worden. Uit oogpunt om het risico te verdelen werd het bij de VOC mogelijk om je in te laten schrijven als aandeelhouder. In het aandeelhoudersregister werd je naam en het bedrag geregistreerd. Als bewijs van deelname werd een betalingsbewijs ontvangen (een recepisse).  De aandeelhouders ontvingen hun dividend evenwel niet in geld, maar in specerijen. 

De recepissen worden beschouwd als de eerste gedrukte aandeelbewijzen en zijn bekend geworden als "het oudste aandeel ter wereld".