Microfoonkeuze

(Afhankelijk van de toepassing moet je een paar specifieke eisen stellen)

Onafhankelijk welke microfoon je ook gaat kiezen, het een noodzaak om tevens een koptelefoon aan te schaffen. Je zal niet de eerste zijn die thuis komt en dan ontdekt dat de aansluiting met je microfoon niet goed heeft gezeten of het geluid niet hoorbaar is of de geluidsdruk te hoog is geweest of dat je de versterker in je camera niet goed had afgeregeld. Controleer altijd het geluid bij de opnamen!

Te stellen eisen.
De eisen die we aan de microfoon stellen vallen uiteen in een paar algemene eisen, die bij elke keuze gelden, een paar specifiek, toepassingsafhankelijke, eisen en de eis dat de microfoon in je audioketen moet passen. Om teleurstelling te voorkomen verdient dit laatste zeker je belangstelling. Daar is dan ook een hoofdstuk apart aan besteed.

Afhankelijk van de toepassing beperken we ons tot de volgende situaties:

Microfoon op de camera t.b.v. algemene camerageluid te verbetering.
Een microfoon wilt aanschaffen om interviews mee uit te voeren
Een microfoon wilt gebruiken om commentaar bij de videofilm in te spreken, de zogenaamde Voice-over.

Algemene eis waar de microfoon voor alle situaties aan moet voldoen.

Nierkarakteristiek (cardioide) voor de richtingsgevoeligheid.
	Een microfoon is over het algemeen rondom gevoelig. Door een speciale constructie en elektronische schakelingen kan men de microfoon richting gevoelig maken. Voor een opzet microfoon zou het hinderlijk zijn als ook de adem van de cameraman of het motorgeruis van de camera hoorbaar wordt opgenomen. Door de vorm van de ruimtelijke gevoeligheid wordt deze karakteristiek niervormig (cardioide) genoemd. Alleen het directegeluid wat van voren komt wordt onverzwakt opgenomen. Het geluid wat van de zijkanten komt, wordt verzwakt.
Op deze manier “past” het geluid, wat wordt opgenomen, beter bij het beeld wat dekijker te zien krijgt.

We kunnen nu overgaan naar de meer specifieke eisen.

Microfoon op de camera: Algemene camerageluid verbetering
Een microfoon aanschaffen om algemeen de kwaliteit van het geluid, bij het opnemen van de film, te verbeteren. In dit geval stel je de mogelijkheid centraal om de microfoon op de camera te bevestigen.

De specifieke eisen die je nu stelt zijn:

Vlakke Frequentie karakteristiek:
Hoe de verschillende frequenties van het geluid, die ook in je stem zitten, door de microfoon

worden opgenomen kan men aflezen uit een zogenaamde frequentieresponsie diagram.
Voor het opnemen van algemene geluiden uit de omgeving wil men dat al het geluid zo natuur getrouw mogelijk wordt binnen gehaald. De bassen niet versterkt en de hoge tonen ook niet. Een liefst

Frequentiekarakteristiek voor de microfoon op de camera

zogenaamde vlakke frequentiekarakteristiek om al het geluid in zijn oorspronkelijke kleur te laten en daarmee niet discriminerend te zijn. Dat wil zeggen het geluid afkomstig van een piano wordt even zo sterk opgenomen als het geluid van de donker klinkende hobo.
Eventueel kan men de klankkleur later, met behulp van een geluidsfilter, nog gecorrigeerd worden. In het deel microfoontechniek wordt verder in gegaan op de betekenis van de frequentiekarakteristiek

Voorbeelden van opzetmicrofoons
	Hoewel er vele mogelijkheden zijn, geef ik een paar voorbeelden. Als eerste de opzetmicrofoon van Sennheiser, de uitstekende Back-elektret Condensor microfoon MKE 300 Heeft een super-cardioid/lobar karakteristiek, een gevoeligheid van 16 mV/Pa, A-gewogen ruis van 18 dB en een gewicht van slechts 60 gram. Maximale geluidsdruk 116 dB. Wordt geleverd met een mini-jack (3.5 mm) en een foam shield voor ademgeluiden en motorgeruis.
Back-elektret microfoon MKE 300

Sony ECM-HS1	Sony ECM-Z157
Andere voorbeelden waarbij de microfoon met een cameraverbinding is uitgevoerd, zijn de Elektret condensor microfoon van Sony: ECM-Z157 (Prijs ongeveer $75.00) www.aaaaudio.net/ecm-z157.html) en Sony ECM-HS1 (Prijs ongeveer $55.00) www.bhphotovideo.com of bij hermes voor 109 euro www.hermeselectronics.nl/product.php?Prod=21699 .Beiden hebben een intelligente “schoen” waardoor de microfoon, afhankelijk van de instellingen van de camera, zijn eigenschappen kan aanpassen: Voor de ECM-Z157 geldt: Rondom gevoelig (-47 dB), niervormig (-46 dB = 5 mV/Pa) en super-niervormig (-34 dB = 20 mV/Pa) Maximale geluidsdruk 110 dB. Impedantie 400 Ohm. De ECM-HS1 is een shotgun (super-cardioide) in telestand en cardioide voor groothoek. Door de intelligente “shoe”, verbinding tussen microfoon en camcorder, loopt dit synchroon met de camera instelling. Een andere mogelijkheid wordt ons geboden door gebruik te maken van een hulpstuk tussen camera en microfoon. In dit geval beschikt de microfoon zelf niet meer over een verbindingsstuk voor de microfoon. Wel heeft de microfoon een mini-plug aansluiting.


Sony ECN-MS908C

Als tweede voorbeeld geldt de Sony ECM-MS908C. Dit is een Elektret stereomicrofoon en past op de moderne DV camera’s. Het heeft een keuze schakelaar voor super-cardioide (shotgun) of cardioide. De gevoeligheid is 5.6 mV/Pa en een frequentie bereik 100-15.000 Hz. Impedantie 1000 Ohm. Ruisniveau 25 dB.Dynamisch bereik 85 dB. Maximale geluidsdruk 110 dB. Gewicht 110 g. Prijs ongeveer $75.00. http://shop.storeyahoo.com/advantage123/sny-ecmms908.html Als laatste voorbeeld noem ik nog de microfoon van AZDEN, de ECZ-990.
	Dit is ook weer een Elektret microfoon met super cardioide polair patroon. De microfoon beschikt over een keuze schakelaar tussen zoom en groothoek. De gevoeligheid is 3.3 mV/Pa en heeft een frequentie bereik tussen 150 en 18.000 Hz. De impedantie bedraagt 660 Ohm. Maximale geluidsdruk van 100 dB. Dynamisch bereik 75 dB. Ruisniveau 30 dB. Gewicht 80 g. Prijs ongeveer $65.00 www.bhphotovideo.com/product/3646/ AZECZ990/REG/2513
AZDEN ECZ-990
Opmerking: Let je alleen op de karakteristieke eigenschappen, dit zijn immers de objectieve maatstaven, dan komt de Sennheiser MKE300 als beste keuze uit de bus.

Microfoon gebruik voor het Interview
Voor het afnemen van een interview zijn de te stellen eisen weer anders. Als eerste wordt de microfoon niet op de camera geplaatst, maar in de hand gehouden. De microfoon heeft dus geen geïntegreerde cameraopzet stuk. Wil je de microfoon toch op de camera zetten dan moet de microfoon een schacht hebben waaraan je een speciaal opzetstuk kunt bevestigen. In het hoofdstuk “Verbetering van de opname kwaliteit” kan je zien welke mogelijkheden er hiervoor zoal zijn. Geluid buiten het zichtveld wil je nog meer dan bij microfoons wat je op de camera plaatst, wegfilteren. Dat stoort alleen maar.
Het gaat er immers om wat je gesprekspartner te vertellen heeft. Je kiest dus voor een supernier karakteristiek of te wel de shotgun. Deze (professionele) microfoons hebben een XLR aansluiting. Specifieke eisen: Supernier karakteristiek (shotgun). Door de supernier eigenschappen neemt de microfoon hoofdzakelijk geluiden wat van voren komt, goed op. De geluiden wat van opzij binnenkomt en wat van achteren komt wordt nog sterker verzwakt dan wat het geval is bij de nierkarakteristiek. Men zegt dan ook wel dat de nevengeluiden gedempt worden. Van een auto bijvoorbeeld, wat achterlangs rijdt, zal je weinig last ondervinden. Een dergelijke eigenschap wordt verkregen door de microfoon te voorzien van een lange buis. In deze buis vindt interferentie plaats van het geluid wat van opzij naar binnen komt. Alleen het geluid wat van voren komt treft ongehinderd de microfoon

Veelal laat de polaire nierkarakteristiek een kronkelig verloop zien voor hogere frequenties waardoor het geluid wat zijwaarts komt niet alleen afgezwakt wordt maar ook vervormd. Opletten dus bij de aanschaf. Maar soms moet je een compromis sluiten.
Een frequentie karakteristiek met een lichte versterking (bolling) in de hogere frequenties. Dit om de spraak wat aan te kleuren
Electret microfoons en shotguns in het bijzonder, zijn gevoelig voor windruis en plop geluiden. Het is daarom noodzakelijk de microfoon minimaal met een wind shield af te schermen.
Als een andere uitvoeringsvorm kan je nog kiezen voor een “ dasspeld” microfoon. Dit is een miniatuurmicrofoon die je aan een revers of stropdas kan bevestigen. Omdat deze uitvoering zo klein is, valt het bij de opname nauwelijks op. Uiteraard heeft dit ook weer zijn nadelen.
(Voor meer informatie, zie microfoontechniek)

Voorbeelden voor interview.
Speciaal voor de videohobbyist moet het k6 modulair systeem van Sennheiser genoemd worden. Het voedings- en versterkergedeelte (back-elektret) is van de microfoonkop te scheiden en uit te wisselen met andere microfoonkoppen met andere karakteristieken. Men behoeft dus slechts één keer het voedings- en versterkergedeelte aan te schaffen.

Het voedingsgedeelte beschikt over een keuze schakelaar waar je een roll-off filter kan activeren. Speciaal bedoeld voor lichte windgeluiden. De transmissiefactor bedraagt 0 dB en gewicht 45 g. Prijs ongeveer 200 Euro.

Als microfoongedeelte nemen we bijvoorbeeld de ME 67, een extreem lange buis. De frequentie response is 40-20.000 Hz, de gevoeligheid bedraagt 50 mV/Pa, Impedantie 200 Ohm, Ruis 10 dB(A), Maximale geluidsdruk 125 dB en gewicht 100 g. In de frequentie response zien we een versterking in de hogere frequenties (warm stemgeluid) en geen afzwakking in de lagere frequenties. Bedenk daarbij dat je de roll-off filter inschakelt in het aparte versterker gedeelte. Prijs ongeveer 230 Euro. Voor 430 Euro beschik je dus over een uitstekende microfoon.
Nog even een reken sommetje: Een spreker geeft een geluidsdruk van 50 dB of 0.0063 Pa. Met een gevoeligheid van 50mV/Pa geeft dit een microfoonspanning van 0.315 mV Kijk nu even in de handleiding van je camera. Mijn camera kan een maximale spanning aan van 0.388 mV. Het microfoon signaal bedraagt nu 81% van de volle schaal. Met een ruis van 10 dB heb ik dus een ruisafstand van 40 dB. Een prima signaal!
Voor meer informatie: www.sennheiserusa.com/pages/products/index.htm

Een ander uitstekende en prijsgunstige shotgun is de back-elektret microfoon MCE 87S van beyerdynamic

Duidelijk is hier de gelobde supernier te zien. De hoge frequenties worden weer iets versterkt en beneden 80 Hz wordt het signaal verzwakt waardoor de microfoon ongevoeliger wordt voor contactgeluiden en de bron van de cameramotor.
De frequentie response is 50-18.000 Hz, de gevoeligheid bedraagt 4.2 mV/Pa, Impedantie 190 Ohm, Ruis 25 dB(A), Maximale geluidsdruk 138 dB, en gewicht 120 g. Zo te zien een uitstekende microfoon. Kosten ongeveer 350 Euro. Goedkoper dan Sennheiser echter …
Echter de gevoeligheid is voor ons amateurs te laag. Immers onze gesprekspartner genereert nu een spanning van 0.0255 mV en dat is slechts 6.6% van de volle schaal in mijn camcorder. Bij deze microfoon dienen we een microfoonvoorversterker te gebruiken (kosten ongeveer $450) en dan versterken we ook nog de ruis van de microfoon.
Voor meer informatie wordt verwezen naar: http://www.beyerdynamic.com/ en dan via products naar MCE 86/87

	Als laatste voorbeeld wordt nog de professionele shotgun microfoon van Audio-technica AT4073a gegeven. Speciaal ontwikkeld voor TV en film. Het heeft een keuze knop om een roll-off filter voor de lage frequenties te activeren. De frequentie response is 30-20.000 Hz, gevoeligheid 70.8 mV/Pa, Impedantie 100 Ohm, Ruis 14 dB SPL, dynamisch bereik 112 dB, max. geluisdruk 126 dB en signaal/ruis verhouding 80 dB.
AT4073a van Audio-technica

Gewicht 120 g. Prijs ongeveer $600 Voor meer info: www.audio-technica.com/prodpro/
profiles/AT4073a.html

Op merking:
Goede shotguns kan je dus vinden bij Sennheiser. Een goede keuze is de ME 66 of de ME 67. Voor beiden kan je de voeding- en versterkermoduul K6 gebruiken.
Een ander goede shotgun is de MCE 87(C)S van beyerdynamic. Je hebt dan echter wel een microfoonvoorversterker nodig.
Kies je voor een dasspeld microfoon, dan kan je denken aan bijvoorbeeld ME 102 Systeem van Sennheiser.
Voor meer informatie verwijs ik naar het hoofdstuk microfoontechniek.

Uiteraard kan je deze microfoons ook gebruiken om je commentaar in te spreken bij je film. Let dan, vanwege het nabijheidseffect, wel op dat je de microfoon niet te dicht bij je mond houd.

Enige voorbeelden van microfoons voor voice-over: Ook nu weer zijn er legio microfoons die hieraan voldoen. Als eerste, goedkope maar zeer
	goede microfoon, noem ik de dynamische zangmicrofoon e 815 S van Sennheiser. Deze wordt geleverd inclusief een lang snoer met aan de ene kant de XLR aansluiting en aan de andere kant de mini jack. Deze mini jack past in de camera en in je geluidskaart. De prijs en de kwaliteit zijn zeer gunstig. Uiteraard kan je deze microfoon ook gebruiken bij interviews.
De zangmicrofoon e 815 S van Sennheiser

Je gespreks partner moet dan wel de microfoon dicht bij de mond houden. Dit kan ook zonder gevaar omdat dynamische microfoons geen last hebben van het nabijheidseffect. Met deze werkwijze krijg je dan ook uitstekende resultaten. (Prijs ongeveer 50 euro). De gevoeligheid is 1.5 mV/Pa., gewicht 350 g, frequentiebereik 80-15000 Hz., impedantie 1000 Ohm. Heeft een XLR aansluiting. www.hecke.nl/micE815S.htm Voordat je nu de definitieve keuze maakt, raad ik je aan om eerst nog de paragraaf over de audioketen en de aansluiting met de P.C. te lezen.

	Als eerste voorbeeld is de microfoon van Sony ECM-S959C. Een Elektret microfoon en een gewicht van 213 g. Het heeft een keuze schakelaar tussen een super-cardioide en een cardioide opname karakteristiek. Verder heeft het een gevoeligheid van –43 dB of 20 mV/Pa, een impedantie van 550 Ohm, een
Sony ECM-S959C
frequentiebereik tussen 50 en 18.000 Hz. en een dynamisch bereik van 92 dB. Prijs ongeveer 250 Euro www.computeruniverse.net/info.asp?id=90022920&language=deutsch

Opmerkingen over opnametechniek bij shotguns:
	De omgang met een richtmicrofoon of shotgun vergt enige oplettendheid. Dankzij de extreme richtingsgevoeligheid wordt bij onzorgvuldig hanteren niet het omgevingsgeluid gedempt maar juist de spreker. Het microfoonsignaal moet daarom beslist voortdurend via een koptelefoon worden gecontroleerd. In zeer sterk galmende ruimten (badkamers, kelders) kunnen we beter geen shotgunmicrofoon gebruiken. Vanwege de sterk frequentieafhankelijkheid van de richtingskarakteristiek klinkt het diffuse geluid bijzonder dof, waardoor de klank als geheel ook dof wordt. We kunnen in zo’n situatie een beter resultaat bereiken met een microfoon met een nierkarakteristiek.
Opstelling met een shotgunmicrofoon

	Een ander, zeer populaire dynamische microfoon voor voice over, is de SM58 van Shure. Het heeft een warme klank en cardioide patroon waardoor achtergrondgeluiden tot een minimum beperkt wordt. Door de roll-off
	.
frequenties (zie frequentie responcy) is het vrij ongevoelig voor adem- en windgeluiden. Men noemt dit een ingebouwde POP- en windfilter. Kan zowel binnen- alswel buitenshuis worden gebruikt.(prijs ongeveer $200.00). De gevoeligheid is bedraagt 1.85 mV/Pa, gewicht 300 g., frequentiebereik 80-14000 Hz, impedantie 300 Ohm. heeft een XLR aansluiting.Voor meer informatie: www.shure.com/microphones/models/sm58.asp


	Wil je een nog betere kwaliteit, zeg maar studio kwaliteit, dan zou je de Condensator microfoon AT3035 van Audio Technica kunnen gebruiken. Het heeft een groot membraam waardoor de gevoeligheid groot wordt met een zeer laag ruisniveau. Het heeft een gevoeligheid van 25.4 mV/Pa. Verder heeft het een cardioide polairptroon waardoor het weinig bijgeluiden opneemt, een frequentieresponse van 20-20.000 Hz, dynamische bereik 136 dB, max. geluidsniveau 148 dB. Signaal/ruisniveau 82 dB. en een XLR aansluiting. Het heeft echter een phantomvoeding nodig. Prijs ongeveer $350.00
Audio Technica AT3035
Voor meer informatie: www.microphones.com/prodpage.cfm?URLDID=769