Doslovni prijevodi svih 12 lekcija na hrvatski jezik

01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12

DODATAK

I. Korelativi
II. Glagolski pridjevi i prilozi
III. Prefiksi i sufiksi

Esperantska abeceda

Napomene:  
(1) U nemogućnosti tiskanja slova ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ. ŭ mogu se koristiti ch, gh, hh, jh, sh, u.
(2) Dvoglasnici aŭ, eŭ, oŭ predstavljaju po jedan slog (kao da se radi o po jednom samoglasniku)

UVODNE VJEŽBE

VJEŽBA 1 Izgovor slova, naglasak, karakteristični završetak imenica u jednini

01. Svako se esperantsko slovo uvijek izgovara kao u svom abecednom nazivu.

02. U višesložnim esperantskim riječima naglašen je (snažnijom artikulacijom) uvijek pretposljednji slog (tj. samoglasnik), s tim da u riječima složenim iz dvije ili više riječi i prethodni elementi mogu zadržati svoj (ali ublaženi) naglasak.

aŭto [auto], biciklo [biciklo], centro [centro], ĉokolado [čokolado], decembro [decembro], Eŭropo [Europo], fakultato [fakultato], grupo [grupo], ĝeneralo [dženeralo], hotelo [hotelo], idealismo [idealismo], jaĥto [jaĥto], ĵurnalo [žurnalo], kaŝtano [kaštano], literaturo [literaturo], maŝino [mašino], nomo [nomo], oranĝo [orandžo], profito [profito], radio [radio], seminario [seminario], ŝanco [šanco], Triesto [triesto], universitato [universitato], valuto [valuto], Zagrebo [zagrebo];
aŭtomobilo [automobilo], telefonnumero [telefonnumero], universaletiko [universaletiko].

VJEŽBA 2 Karakteristični vremenski završeci glagola, neodređeni glagolski način

04. Glagoli se ne mijenjaju niti po licima niti po brojevima, a imaju sljedeće vremenske završetke: -as za sadašnjost (prezent), -is za prošlost (perfekt), -os za budućnost (futur).

Ivan estas Kroato. Ivan je Hrvat. Marko estas Italo. Marko je Talijan. Jaap estas Nederlandano. Jaap je Nizozemac.
Ivan estis studento. Ivan je bio student. Aristotelo estis filozofo. Aristotel je bio filozof. Klinton estis prezidento. Clinton je bio predsjednik.
Irena estos instruistino. Irena će biti nastavnica. Goran estos doktoro. Goran će biti doktor. Periferio estos centro. Periferija će biti centar.
Ivan ŝatas legi. Ivan voli čitati. Marko ŝatas vojaĝi. Marko voli putovati. Irena ŝatas kanti. Irena voli pjevati

VJEŽBA 3 Karakteristični završetak pridjeva, karakteristični završetak rednih brojeva, glavni brojevi

06. Pridjevi imaju u jednini karakteristični završetak -a.

07. Karakteristični završetak -a imaju u jednini i redni brojevi (u složenim rednim brojevima - samo posljednji broj), koji se dodavanjem završetka  -a tvore od glavnih brojeva.

08. Osnovni su esperantski brojevi: (1) unu, (2) du, (3) tri, (4) kvar, (5) kvin, (6) ses, (7) sep, (8) ok, (9) naŭ, (10) dek; svi se ostali glavni brojevi tvore slaganjem deset osnovnih.

Irena estas bela. Irena je lijepa. Aŭto estas nigra. Auto je crn. Parizo estas granda urbo. Pariz je veliki grad. Ivan estis bona studento. Ivan je bio dobar student. Esperanto estas facila lingvo. Esperanto je lagan jezik.
Unua leciono estas interesa. Prva lekcija je zanimljiva. Dek dua leciono estas grava. Dvanaesta lekcija je važna. Kvardek sesa leciono estas granda. Četrdeset šesta lekcija je velika.

VJEŽBA 4 Akuzativ imenica, akuzativ pridjeva, određeni član

09. U akuzativnom obliku (obliku koji odgovara na pitanje "koga?" ili "što?") imenice završavaju na -n; svi ostali padežni odnosi izražavaju se samo uporabom odgovarajućih prijedloga.

10. Pridjevi uz imenice u akuzativu također imaju završetak -n

11. U esperantu postoji (po rodovima, brojevima i padežima nepromjenjiv) određeni član la, koji odgovara određenom članu u nekim drugim jezicima (npr. određenom članu "the" u engleskom jeziku), ukazujući na općenitost, određenost, raniju poznatost osobe, predmeta i sl. označenih općom imenicom ispred koje se član stavlja.

Ivan havas belan ĝardenon. Ivan ima lijepi vrt. La ĝardeno estas granda kaj bela. Vrt je velik i lijep. Ivan sidas en la ĝardeno kaj legas libron. Ivan sjedi u vrtu i čita knjigu. La libro estas interesa. Knjiga je zanimljiva. En la ĝardeno de Ivan estas Irena. U Ivanovm vrtu (dosl. vrtu od Ivana) je Irena. Irena skribas leteron al Marko. Irena piše pismo Marku. En la letero Irena skribas pri Esperanto. U pismu Irena piše o esperantu. Irena skribas per maŝino. Irena piše (pisaćim) strojem. La maŝino estas nova. (Pisaći) stroj je nov.

VJEŽBA 5 Množina imenica, množina pridjeva, lične zamjenice, povratna zamjenica

12. Imenice u množini dobivaju  -j (koji prethodi akuzativnom završetku, ukoliko ga imenica ima).

13. Pridjevi uz imenice u množini također dobivaju -j (koji također prethodi akuzativnom završetku, ukoliko ga pridjev ima).

14. Lične zamjenice, što se padeža tiče analogne imenicama, jesu: mi (ja), ci( ti umjesto kojeg se najčešće koristi vi), li (on za biće muškog spola), ŝi (ona za biće ženskog spola), ĝi (ono za životinje, biljke, stvari...), ni (mi), vi (vi), ili (oni, one, ona za bića obaju spolova, životinje, biljke, stvari...).

15. Povratna zamjenica glasi si, te je također, što se padeža tiče, analogna imenicama.

Ivan kaj Marko estas studentoj. Ivan i Marko su studenti. Ili estas bonaj studentoj. Oni su dobri studenti. Ivan havas hundon. Ivan ima psa. Ĝi momiĝas Hari. On se zove Hari. Marko havas tri nigrajn katojn. Marko ima tri crne mačke. Ili ne havas nomojn. One nemaju imena. Ĉu vi pli ŝatas hundon aŭ katon? Da li vi više volite psa ili mačku? Ni pli ŝatas hundon. Mi više volimo psa. Kaj ci, Marina? A ti, Marina? Mi ŝatas klasikan muzikon. Ja volim klasičnu glazbu. Mi tre ŝatas aŭskuti ĝin. Vrlo volim slušati je.
Irena parolas pri si. Irena govori o sebi. Ivan lavas sin. Ivan se pere.

VJEŽBA 6 Zapovjedni glagolski način, pogodbeni glagolski način, posvojne zamjenice

16. Glagoli u zapovjednom načinu (imperativu) dobivaju završetak -, a u pogodbenom načinu (kondicionalu) -.

17. Posvojne se zamjenice tvore od ličnih zamjenica dodavanjem završetka -.

Iru kun ni! Hajde(te) s nama! Diru al mi kio estas tio! Reci(te) mi što je to! Ili vojaĝus tra Eŭropo. Oni bi putovali kroz Europu. Mi kisus vin. Ja bih te poljubio.
Lia domo estas sur periferio de la urbo. Njegova kuća je na periferiji grada. Ilia fakultato havas novan bibliotekon. Njihov fakultet ima novu knjižnicu. Nia urbo estas granda. Naš grad je velik. Mia hungara amiko vivas en Budapeŝto. Moj madžarski prijatelj živi u Budimpešti. Ŝia domo estas sur periferio de Rijeka. Njezina kuća je na periferiji Rijeke.

VJEŽBA 7 Prilozi, komparativ pridjeva i priloga

18. Prilozi su ili korijenski, te se sastoje samo od korijena (npr. ankorau "još", morgaŭ "sutra", tre "vrlo"), ili su izvedeni od korijena drugih riječi tako da im je dodan karakteristični priloški završetak -e.

19. Komparativ pridjeva i priloga tvori se pomoću riječi pli, a superlativ pomoću riječi plej ispred konkretnog pridjeva, odnosno priloga.

Ni ankoraŭ ne parolas Esperanton. Mi još ne govorimo esperanto. Ĉu vi povus alveni morgaŭ? Da li bi ti mogao / vi mogli doći sutra? Poŝtelefonoj nun estas tre popularaj. Mobiteli (dosl. džepni telefoni) sada su vrlo popularni. La hundo de Ivan multe manĝas. Ivanov pas (dosl. pas od Ivana) mnogo jede. Mi ofte skribas leterojn. Ja često pišem pisma. Ĉu estas facile lerni Esperanton? Da li je lako učiti esperanto?
Ivan estas pli alta ol Irena. Ivan je viši od Irene. Marko skribas pli rapide ol Ivan. Marko piše brže nego Ivan.
Ilia domo estas la plej bela en nia strato. Njihova kuća je najljepša u našoj ulici. Esperanto estas la plej facila lingvo en la mondo. Esperanto je najlakši jezik na svijetu. Plej multe parolas Irena. Najviše priča Irena.

VJEŽBA 8 Tvorba riječi, nedoređena zamjenica, neodređeni prijedlog

20. Od elementarnih (korijenskih) riječi pomoću karakterističnih prefiksa i sufiksa grade se izvedene riječi, a slaganjem dviju ili više elementarnih riječi grade se složene riječi, s tim da značenjski važniji element dolazi na kraju složenice; pri povezivanju elemenata - ako je to potrebno zbog lakšeg izgovora - ostavlja se povezujući samoglasnik o.

21. U esperantu postoji neodređena zamjenica oni, te prijedlog neodređenog značenja je, koji se upotrebljava kad - logički - nijedan drugi prijedlog nije prikladan.

Kontraŭe de bela estas - malbela. Suprotno od lijep je - ružan. Kontraŭe de multekosta estas - malmultekosta. Suprotno od skup je - jeftin. Kontraŭe de granda estas - malgranda. Suprotno od velik je - mali.
Kiu instruas estas instruisto. Tko podučava nastavnik je. Kiu parolas Esperanton estas esperantisto. Tko govori esperanto esperantist je. Kiu tradukas estas tradukisto. Tko prevodi prevoditelj je.
Tramo haltiĝas sur tramhaltejoj. Tramvaj se zaustavlja na tramvajskim stanicama. Aŭtobuso haltiĝas sur aŭtobushaltejoj. Autobus se zaustavlja na autobusnim stanicama. Matena manĝo nomiĝas matenmanĝo. Jutarnji obrok naziva se doručak. Vespera manĝo nomiĝas vespermanĝo. Večernji obrok naziva se večera.
Sur skribtablo oni skribas. Na pisaćem se stolu piše. Per kudromaŝino oni kudras. Pomoću šivaćeg stroja se šije.
Sur la seĝo oni sidas. Na stolcu se sjedi. Oni ne povas fari kion oni volas. Ne može se raditi što se hoće. 
Ili ne kredas je Dio. Oni ne vjeruju u Boga. Li estas kapabla je ĉio. On je sposoban za sve. Irena revenis je la tria matene. Irena se vratila u tri ujutro.

LEKCIJE

Leciono 01 NI KONATIĜU

I v a n

Mia persona nomo estas Ivan. Mia familia nomo estas Horvat. Mi estas Kroato. Mi naskiĝis la 19-an (dek naŭan) de januaro 1978 (mil naŭcent sepdek ok) en Zagrebo. Zagrebo estas ĉefurbo de Respubliko Kroatio. Mi estas instruisto. Mi instruas la anglan lingvon en bazlernejo. Mi ankoraŭ ne estas edziĝinta. Mi vivas kun miaj gepatroj en la familia domo en periferio de la urbo. Mia ĉefa libertempa okupo estas Esperanto. Mi eklernis ĝin antaŭ 4 (kvar) jaroj. Krom per Esperanto kaj la angla lingvo, mi iomete regas ankaŭ per la germana.

I r e n a

Mi nomiĝas Irena Boban. Mi estas Kroatino. Mi naskiĝis la 23-an (dudek trian) de februaro 1981 (mil naŭcent okdek unu) en Rijeka. Rijeka estas kroatia urbo sur la bordo de Adriatika maro. Mi estas studentino kaj mi jam kvaran jaron vivas en Zagrebo, ĉe geparencoj. Mi studas la francan kaj la italan lingvojn. Mia amiko, Ivan, instigis min ĉi-jare eklerni Esperanton. Esperanto al mi tre plaĉas. Ĝi estas tre simila al la itala lingvo kaj mi rapide progresas en la lernado. Mi lernas Esperanton aŭtodidakte. Ivan donacis al mi lernolibron.

Tvorba riječi

nask-iĝ-i, ĉef-urb-o, instru-ist-o, edz-iĝ-int-a, ge-patr-o-j, nom-iĝ-as, Kroat-in-o, kroat-i-a, ge-parenc-o-j, ek-lern-i;
baz-lern-ejo-o, liber-temp-a, ĉi-jar-e

Napomene

mi naskiĝis rodio sam se Obzirom da se esperantski glagoli ne mijenjaju po licima i brojevima u pravilu se ne smiju izostavljati pripadajuće uz njih imenice, odnosno zamjenice.

la 19-an de januaro 1978 19. siječnja 1978. U odgovoru na pitanje "kada?" koristi se akuzativ. Godina u datumima je u esperantu glavni broj (a ne kao u hrvatkom jeziku - redni).

edziĝinta koji se oženio, oženjen Glagolski pridjev prošli radni tvori se od glagolske osnove pomoću -int- iza kojega slijedi karakteristični pridjevski završetak -a.

Esperanto esperanto Naziv jezika esperanto u pravilu se piše velikim početnim slovom. Sam naziv je zapravo glagolska imenica oblikovana od glagolske osnove esper kojoj je dodan -ant- iza kojeg slijedi karakteristični imenički završetak -o. Na jedank način, ali dodavanjem karakterističnog pridjevskog završetka -a tvori se, glagolski pridjev sadašnji radni (esperanta homo = čovjek koji se nada).

la germana njemački (jezik) Član može stajati i samo uz pridjev (pa i posvojnu zamjenicu) kada je ispuštena imenica koja se podrazumijeva.

kroatia hrvatski Pridjev kroatia izveden je iz naziva zemlje (Kroatio), za razliku od pridjeva kroata izvedenog od nacionalnog naziva (Kroato); u hrvatskom se ta razlika u ovom slučaju ne može izraziti (ali može npr. u slučaju srbijanski - srpski).

la francan kaj la italan lingvojn francuski i talijanski jezik Ovdje je obvezatna množina - lingvojn - jer se radi o više jezika (u ovom slučaju - dva).

instigis min ... eklerni potakao me je ... da (za)počnem učiti Neodređeni glagolski oblik se u esperantu upotrebljava češće nego u hrvatskom jeziku.

ĉi-jare ove godine Riječca ĉi nadodaje se ispred drugih riječi da bi se ukazalo  na blizinu, bliskost u vremenu, odnosno prostoru. Od riječi na koju se odnosi razdvaja se crticom (osim u kombinaciji s korelativima, npr. ĉi tiu ili tiu ĉi).

Leciono 02 SEMAJNFINO

- Saluton, Irena!
- Saluton, Ivan!
- Kiel vi fartas, Irena?
- Bone, kaj vi?
- Same bone. Ja komencas semajnfino. Kion vi faros dum ĉi-semajnfino, Irena?
- Venontsemajne mi havos 2 (du) ekzamenojn. Mi devas multe lerni.
- Kiel progresas via Esperanto?
- Tre bone. Ĝi estas tre facila por lerni, multe pli facila ol la franca lingvo. La franca havas komplikan gramatikon.
- Jes, E-gramatikon oni povas priskribi per nur 16 (dek ses) reguloj. Kaj en ĝi ne estas esceptoj. Kiaj estas viaj planoj por la dimanĉo, Irena? Mi kun gepatroj faros unutagan ekskurson al Plitvicaj lagoj. Ni jam longe ne estis tie.
- Ho, Plitvicaj lagoj estas ĉarmega loko. Ne hazarde oni tiun nacian parkon proklamis monda naturbelaĵo, kaj metis ĝin sub la protekto de Unesko.
- Ĉu vi ne kunveturus kun ni? En la aŭto estos unu libera sidloko.
- Dankon por la invito, sed mi bedaŭrinde devas resti en Zagrebo kaj prepari ekzamenojn.
- Ja, kion fari? Mi komprenas. Ĝis la, Irena!
- Ĝis la, Ivan!

Tvorba riječi

ĉarm-eg-a, bedaŭr-ind-e;
semajn-fin-o, ven-ont-semajn-e, unu-tag-a-n, natur-bel-aĵ-o, kun-vetur-us, sid-lok-o

Napomene

Saluton! dosl. Pozdrav! Pozdravi imaju akuzativni završetak jer zapravo predstavljaju skraćene rečenice. Saluton! je skraćeno Akceptu mian saluton!

venontsemajne sljedećeg tjedna Prvi dio složenog priloga venontsemajne sadrži glagolski pridjev budući radni. Glagolski pridjev budući radni tvori se pomoću -ont- iza kojega slijedi karakteristični pridjevski završetak -a (venonta semajno = tjedan koji će doći).

pli facila ol lakši od Prijedlog ol koristi se samo u konstrukcijama s komparativom (u značenju hrvatskog od, nego).

E-gramatikon esperantsku gramatiku U složenicama s riječju Esperanto često se od riječi Esperanto piše samo početno slovo, na koje se - iza crtice - nadovezuje drugi element složene riječi. U govoru se to izgovara kao puna riječ, dakle - Esperanto.

al Plitvicaj lagoj na Plitvička jezera Prijedlozi u esperantu, za razliku od hrvatskog jezika, imaju uvijek jednako - logičko - značenje, stoga jednom te istom esperantskom prijedlogu odgovaraju, ovisno o kontekstu, različiti hrvatski prijedlozi.

chu vi ne kunveturus zar ne bi pošla s nama U tvorbi riječi nerijetko se kao prefiksi koriste prijedlozi (u ovom slučaju prijedlog kun).

ekzamenojn ispite U riječi ekzameno početno ek nije prefiks jer preostali dio riječi nema svoga samostalnog značenja.

Ĝis la! Doviđenja! Umjesto Ĝis la revido! Do ponovnog viđenja! vrlo se često koristi samo Ĝis la! (ako je ponovni susret izgledan), odnosno Ĝis! (ako ponovni susret nije izgledan).

Leciono 03 HILELISMO

- Bonan tagon, Irena! Ĉu vi sukcese plenumis ekzamenojn?
- Jes, tre sukcese. Kien vi rapidiĝas?
- Al la poŝtoficejo. Mi volas forsendi leteron al mia hungara E-amiko.
- Ĉu vi havas multe da E-amikoj?
- Ho, jes. Mi havas korespondamikojn en multaj landoj: krom en Hungario ankaŭ en Slovakio, Germanio, Francio, Britio, Rusio, Usono, Japanio, Ĉinio, Kanado...
- Estas multekoste korespondi kun tiom da eksterlandaj amikoj.
- Jes, se mi kun ili ĉiuj korespondus paperpoŝte, sed mi kun plimulto da ili korespondas retpoŝte. Retpoŝta korespondado estas malmultekosta.
- Ĉu vi ankaŭ renkontiĝas kun viaj eksterlandaj E-amikoj?
- Jes, de tempo al tempo. Ĉi-somere en Zagrebo okazos kelkaj internaciaj E-aranĝoj, kiujn ĉeestos ankaŭ iuj miaj eksterlandaj geamikoj.
- Kiaj internaciaj E-aranĝoj okazos ĉi-somere ne Zagrebo?
- Ĉi-julie en Zagrebo okazos Universala Kongreso de Esperanto, Ekumena E-kongreso, Hilelista renkontiĝo...
- Pri Universala Kongreso mi aŭdis, oni supozas ke ĝin partoprenos ĉirkaŭ 2000 (du mil) da esperantistoj el la tuta mondo, sed kiu estas hilelistoj?
- Hilelismo estas universaletika projekto de Ludoviko Zamenhof, iniciatinto de Esperanto. Ĝi estas pliprofundigita esperantismo. Pri ĝi entuziasmiĝas esperantistoj kiuj ne nur volas trapontadi lingvajn barilojn inter diversnacianoj, sed ankaŭ, uzante la neŭtralan internacian lingvon Esperanton, mondskale popularigadi, progresigadi universalan etikon.
- Mi ne tute komprenas, bonvolu aldonklarigi al mi la projekton morgaŭ, kiam mi havos iom pli da libera tempo.
- Bone. Ĉu mi povas inviti vin morgaŭ vespere al la glaciaĵejo "Vincek"?
- Mi kun plezuro akceptas vian inviton. Do, je kioma?
- Je la oka?
- Bone, morgaŭ vespere je la oka. Ĉe la enirejo en glaciaĵejo. Ĝis la sepa mi havas prelegojn en la fakultato.
- Ĝis la!
- Ĝis la!

Tvorba riječi

plen-um-is, rapid-iĝ-as, for-send-i, Hungar-i-o, Slovak-i-o, German-i-o, Franc-i-o, Brit-i-o, Rus-io, Japan-i-o, Ĉin-i-o, korespond-ad-o, renkont-iĝ-as, esper-ant-ist-o, hilel-ism-o, esper-ant-ism-o, entuziasm-iĝ-as, popular-ig-ad-i, glaci-aĵ-ej-o, en-ir-ej-o;
poŝt-ofic-ej-o, korespond-amik-o-j-n, mult-e-kost-e, ekster-land-a-j, paper-poŝt-e, ret-poŝt-e, mal-mult-e-kost-a, ĉe-est-os, inter-naci-a-j, part-o-preni-i, universal-etik-a, tra-pont-ad-i, divers-naci-an-o-j, mond-skal-e, aldon-klar-ig-i

Napomene

Bonan tagon! Pozdrav Bonan tagon! ima akuzativne završetke jer zapravo predstavlja skraćenu rečenicu Mi deziras al vi bonan tagon! Ja ti/vam želim dobar dan!

multe da E-amikoj Prijedlog da se koristi za izricanje stanovite količine nekoga ili nečega kao dijela neke cjeline (= tzv. partitivni ili dijelni genitiv).

Universala Kongreso Svjetski esperantski kongres U organizaciji Universala Esperanto-Asocio održava se svake godine u drugoj zemlji Svjetski (dosl. sveopći) kongres, najveći godišnji esperantski skup.

Hilelismo hilelizam L. L. Zamenhof (1859-1917), inicijator esperanta, polazeći od etičkog "zlatnog pravila" kako ga je izrekao drevni hebrejski mudrac Hilel ("Ne čini drugome što ne želiš da drugi čini tebi."), inicirao je hilelizam kao etički projekt kojega je cilj - na bazi univerzalne etike - premošćivati religijske, kulturne, svjetonazorske razlike između ljudi cijeloga svijeta.

uzante koristeći Poput glagolskih pridjeva tvore se i glagolski prilozi. Glagolski prilog sadašnji radni tvori se od glagolske osnove pomoću -ant- iza kojega slijedi karakteristični priloški završetak -e.

Do, je kioma? Je la oka? Dakle, u koliko? U osam? U odgovorima na pitanje U koliko sati? (kao i u samom tom pitanju) u pravilu se upotrebljava neodređeni prijedlog je, a imenica sat horo se izostavlja (premda ostaje njezin član la). Dok se u hrvatskom jeziku sati izriču glavnim brojevima, u esperantu se oni izriču rednim brojevima (Je la oka).

Leciono 04 EN GLACIAĴEJO

- Bonan vesperon, Irena!
- Bonan vesperon, Ivan! Ĉu vi jam longe atendas min?
- Ne, mi alvenis nur 10 (dek) minutojn antaŭe. Ĉu ni eniru?
- Jes, mi preferas gustumi glaciaĵon ne surstrate, sed sidante ĉe la tablo. Vere, ĉi tie estas ĉiam multege da homoj...
- Bonvolu elekti glaciaĵon por vi! Kion vi preferas?
- Mi prenos tri globojn: de citrono, de fragoj, de persikoj. Kun ĉokolada superverŝaĵo.
- Kaj mi prenos: kaŝtanon, nukosn, avelon.
- Jen tie, en angulo ĉe la fenestro, estas libera tablo. Ni iru tien!
- Irena, ĉu vi ne prenos ankaŭ glason da akvo?
- Ne, kun glaciaĵo mi kutime ne trinkas akvon. Se vi volas, vi prenu por vi.
- Mi kunportos unu glason ankaŭ por vi, je ĉiu okazo.
- Kiom multe da homoj!
- Jes, tio estas la plej populara glaciaĵejo en Zagrebo.
- Tamen, ni iel sukcesis trovi liberan tablon. Nun ni trankvile gustumu glaciaĵon kaj daŭrigu nian hieraŭan interparolon pri Esperantujo.
- Jes, kompreneble, la temo estas por mi tre interesa. Baldaŭ mi finos lernadon laŭ donacita de vi lernolibro. Ankaŭ mi volus estiĝi aktiva en Esperantujo.

Tvorba riječi

gust-um-i, mult-eg-e, daŭr-ig-u, Esper-ant-uj-o, kompren-ebl-e, lern-ad-o-n, est-iĝ-i;
al-ven-is, sur-strat-e, super-verŝ-aĵ-o, kun-port-os, inter-parol-o-n, lern-o-libr-o

Napomene

ĉi tie estas ĉiam multege da homoj ovdje uvijek ima jako mnogo ljudi Glagolu esti nerijetko u hrvatskom jeziku odgovara glagol imati (u značenju "postojati", "nalaziti se").

ni iru tien hajdemo onamo Kao na pitanje "kada?", tako se i u odgovoru na pitanje "kamo" (kad se, dakle, izriče smjer, pravac) koriste akuzativni oblici. Korelativu tie odgovara hrvatska riječ ondje, a korelativnom obliku tien  odgovara hrvatska riječ onamo.

vi prenu por vi ti uzmi za sebe Povratna zamjenica si u esperantu se, za razliku od hrvatskog jezika, može koristiti isključivo u 3. licu jednine i množine (jer se samo u tom licu može razlikovati li/ŝi/ĝi/ili prenu lin/ŝin/ĝin/ilin (tj. nekoga drugoga, nešto drugo) od li/ŝi/ĝi/ili prenu sin (tj. sebe samog, sebe samu, sebe samo, sebe same).

la plej populara Uvijek kada superlativ predstavlja maksimum nekog svojstva u smislu usporedbe (što je najčešći slučaj) u njemu se koristi član la, inače to nije potrebno (Mi havas plej bonajn intencojn..).

Leciono 05 ESPERANTUJO

- Mi proponas al vi aliĝi al nia komunumo. Vere, estas en Esperantujo la plej diversaj fakaj asocioj, societoj, organizoj. En multaj urboj en la mondo funkcias lokaj E-kluboj kaj societoj. Ankaŭ en Kroatio. En Zagrebo estas kelkaj E-societoj. Iuj el ili havas regulajn, ĉiusemajnajn renkontiĝojn, nemalofte kun interesega programo, sed mi preferas esti individua esperantisto, mi malofte ĉeestas tiujn renkontiĝojn.
- Kial? Ja vi ne estas malkompaniema.
- Unue, ne ĉiam mi havas sufiĉe da libera tempo por ĉeesti tiun aŭ alian lokan E-renkontiĝon, kaj due - por mi estas iom nenature paroli Esperante kun samlingvanoj, samnacianoj. Vole-nevole oni nemalofte uzas ankaŭ kroatajn vortojn, oni krokodilas.
- Kio signifas "krokodili"?
- "Krokodili" signifas dum E-renkontiĝoj paroli nacilingve, en la gepatra lingvo.
- Sed, inter ĉeestantoj de lokaj E-renkontiĝoj certe estas ankaŭ lertaj esperantistoj?
- Sendube, tamen...
- Do, bone, kion vi preferas?
- Mi preferas korespondadon, individuan kaj personan renkontiĝadon kun alinaciaj geesperantistoj. Mi ofte gastigas hejme miajn eksterlandajn E-amikojn, kaj mi - miaflanke - volonte vizitas ilin. Mi ankaŭ volonte partoprenas grupajn internaciajn aranĝojn. Preskaŭ ĉiutage en la jaro ie en la mondo okazas iu internacia E-aranĝo.
- Ja, mi komprenas. Kiom da homoj - tiom da gustoj! Mi tamen preferus esti aktiva en iu loka E-klubo, E-societo... Sed tie lerni la lingvon por mi estas maloportune, oni devus kelkfoje semajne je ĉiam la sama tempo vizitadi kurson. Mi ne povas preni sur sin tian devigon.
- Kompreneble, pro samaj kialoj ankaŭ mi lernis Esperanton aŭtodidakte. Sed vi jam formanĝis vian glaciaĵon! Ĉu vi ne volus gustumi ankoraŭ kelkajn globojn?
- Ĉu vi volas ke mi dikiĝu?
- Ho ne, vi estas tre svelta kaj bela, kelkaj pliaj globoj da glaciaĵo ne povos malplibeligi vian figuron. Mi alportos al vi ankoraŭ kelkajn globojn, sed nun laŭ mia elekto. Bone?
- Bone, mi konsentas.

Tvorba riječi

interes-eg-a, mal-oft-e, mal-kompani-em-a, renkont-iĝ-o-n, bon-eg-a, ekzerc-ad-o, ge-espe-ant-ist-o-j, gast-ig-as;
al-iĝ-i, ĉiu-semajn-a-j-n, ne-mal-oft-e, ne-natur-e, sam-lingv-an-o-j, naci-lingv-e, ĉe-est-ant-oj, ali-naci-a-j, mia-flank-e

Napomene

volonte rado Prilog volonte po gramatičkoj strukturi je zapravo glagolski prilog budući radni. Glagolski prilog budući radni tvori se od glagolske osnove pomoću -ont- iza kojega slijedi karakteristični priloški završetak -e.

Leciono 06 ANKORAŬ IOM PRI HILELISMO

- Ho, kivio, oranĝo kaj banano! Tre bona elekto! Egan dankon, Ivan!
- Ne dankinde! Bonan apetiton!
- Do, vi volis diri al mi ankoraŭ kelkajn vortojn pri hilelismo. Mi esperas ke tio ne estas iu nova stranga religia sekto. Religiaj sektoj en ĉi-jarcento kreskas kiel fungoj post la pluvo.
- Ne, ne. Unuafoje Zamenhof publike prezentis sian hilelismon en jaro 1901. Lingva kaj kultura diverseco de la homaro estas granda riĉaĵo, sed povas esti ankaŭ - granda malbeno. Malhonestaj homoj tiun diversecon ofte misuzas por persone profiti ene de siaj nacioj.
- Sed ĉu la kosmopolitismo ne estas alisence danĝera, precipe por malmultnombraj popoloj, kiel ekzemple la kroata?
- Povas esti, se ĝi servas al multnaciaj kompanioj el plej potencaj nacioj, por senskrupule ekspluati malpli potencajn naciojn. Sed internaciismo gvidanta sin per altetikaj idealoj de politike pli honesta, ekonomie pli justa, kulture pli egalrajta, ekologie pli pura kaj sana mondo estas sola ŝanco por la homaro. Alie homaro ne travivos.
- Interesa opinio. Kvankam, sonas iomete tro idealisme.
- Certe, ankaŭ solvo de la lingva problemo en la mondo per Esperanto ĉiam ankoraŭ sonas iom tro idealisme, ŝajnante utopia, sed - ni esperantistoj tiun utopion jam vivas. Ankaŭ hilelistoj inter si jam vivas hilelisman utopion. Ĉu kaj kiam pli da homoj en la mondo entuziasmiĝos pri tiuj "utopioj" mi ne scias. Ĉiukaze, mi estas tre kontenta per tio ke mi estas esperantisto kaj ke mi membras en Hilelista E-Komunumo.
- Mi ne dubas, vi estas tre idealismema homo. Eble ankaŭ mi iam aliĝos al via rondo. Sed, ni jam formanĝis la glaciaĵon. Ĉu ni ankoraŭ iomete promenu?
- Jes, kun plezuro.

Tvorba riječi

dank-ind-e, bar-il-o, divers-ec-o, hom-ar-o, riĉ-aĵ-o, mal-ben-o, mal-honest-a-j, mis-uz-as, kosmopolit-ism-o, mal-mult-nombr-a-j, mult-naci-a, mal-pli, iom-et-e, ideal-ism-e, idealism-em-a, for-manĝ-is;
jar-cent-o, ali-senc-e, sen-skrupul-e, inter-naci-ism-o, alt-etik-a, egal-rajt-a, tra-viv-os, ĉiu-kaz-e, el-kresk-iĝ-os

Napomene

egan (dankon)! velika (hvala)! I od samih sufiksa mogu se tvoriti samostalne riječi.

Bonan apetiton! Konstrukcija Bonan apetiton! ima akuzativne završetke je zapravo predstavlja skraćenu rečenicu Mi deziras al vi bonan apetiton! Ja ti/vam želim dobar tek!

ene Prilog se može tvoriti i od samih prijedloga.

Leciono 07 VESPERA PROMENADO

- Irena, mi proponas al vi per la kablotramo supreniri Gradecon, kaj poste piede reveni al la centra placo. Ni povus eniri tramon sur la centra placo.
- Kial ni ne supreniru Gradecon piede, per la ŝtuparo? Ni ja devas forkonsumi superfluajn kaloriojn?
- Bone, akceptite!
- Kiel belaspektas la urbo vespere! Homoj malpli rapidiĝas, trafiko malpli viglas, bruo malpli laŭtas.. Estas romantikege promenadi laŭ malvastaj stratetoj, apud malnovaj domoj, sub arĥaikaj gaslampoj...
- Ni iomete sidiĝu tie, sur tiu benko, oni diras ke tio estis ŝatata benko de poeto Matoŝ. Tial oni tie starigis lian statuon.
- Povas esti, mi ne multe scias pri Zagrebo. Mia naskiĝurbo estas Rijeka, kaj tie pasis tuta mia infaneco. Zagrebo estas bela, tamen Rijeka por mi estas ankoraŭ pli bela. En Zagrebo mankas maro.
- Jes, sed ĉu vi forgesis pri la lago Jarun? Oni ĝin nomas la Zagreba maro.
- Jarun estas belega, sed nekomparebla kun la vera maro.
- Certe. Ankaŭ mi ŝategas Adriatikan marbordon. Oni diras ke Kroatio havas la plej belan marbordon en Eŭropo? Por mi Zagrebo estas la plej bela urbo en Kroatio. Kiom da belaj konstruaĵoj estas en Zagrebo, kiom da belaj preĝejoj, parkoj, kiom da interesaj lokoj por ilin viziti, en ili amuziĝi...
- Por ĉiu estas plej bela sia urbo.
- Kaj la plej bela ino por mi estas - vi, Irena! Vi tre plaĉas al mi! Mi vin amas! Ĉu vi permesas kisi vin?
- Jes, kara Ivan.
- Karulino mia!

Tvorba riječi

promen-ad-o, re-ven-i, ŝtup-ar-o, for-konsum-i, mal-vast-a-j, gust-um-i, strat-et-o-j, mal-nov-a-j, iom-et-e, sid-iĝ-u, star-ig-i, infan-ec-o, ŝat-eg-as, konstru-aĵ-o-j, preĝ-ej-o-j, amuz-iĝ-i, kar-ul-in-o;
supre-n-ir-i, super-flu-a-j-n, bel-aspekt-as, gas-lamp-o-j, nask-iĝ-urb-o, mar-bord-o-n

Napomene

akceptite! prihvaćeno! Glagolski prilog prošli trpni tvori se od glagolske osnove pomoću -it- iza kojeg slijedi karakteristični priloški završetak-e.

oni diras kažu Konstrukcijama s neodređenom zamjenicom oni odgovaraju u hrvatskom jeziku bezlične konstrukcije (oni diras = kažu, govori se, priča se).

estis ŝatata dosl. bila je voljena Konstrukcije od glagola esti i glagolskih pridjeva omogućavaju u esperantu izuzetno precizno vremensko nijansiranje.

Leciono 08 GASTO EL ITALIO

- Halo, mi estas Ivan! Ĉu mi povas paroli kun Irena?
- Halo, Ivan, mi estas ĉe la telefono! Ĉu vi min ne rekonas?
- Saluton, kara Irena! Mi vere ne rekonis vian voĉon.
- Povas esti, mi estas iomete malvarmumita.
- Irena, hodiaŭ vespere ĉe mi haltiĝos unu itala esperantisto... Li tranoktos ĉe mi, kaj jam morgaŭ tagmeze li daŭrigos vojaĝon al Budapeŝto. Lia trajno alvenos je la 7 (sepa). Ĉu vi havas tempon por ke ni lin kune renkontu sur la stacidomo?
- Principe mi liberan tempon ĉi-vespere ne havas, sed... bone, mi alvenos. Ni renkontiĝu ĉe la enirejo en la stacidomo. Je la 6.45 (sesa kvardek kvin). Bone?
- Interkonsentite.

- Saluton, Irena! Rapidiĝu. La trajno el Triesto hodiaŭ ne malfruiĝas. Ni havas ankoraŭ nur 5 (kvin) minutojn por eliri peronon.
- Saluton, Ivan! Mi pardonpetas. Mi iomete malfruiĝis. Kulpas tramo. Okazis iu akcidento ĉe la hotelo "Palaco". Nenio terura...
- Bone, ne gravas. Trajno alvenos al la 2-a (dua) perono, 3-a (tria) trako precize je la 7-a (sepa).
- Jen, la vagonaro jam estas videbla! Ni ekkuru!
- Ĉu vi jam konas vian gaston de antaŭe?
- Ne, mi Markon neniam antaŭe vidis, sed ni interkonsentis ke mi staros ĉe la lokomotivo kaj tenos en la mano kartonon kun la surskribita vorto ESPERANTO. Jen la kartono! Ni kuru en direkto de la lokomotivo!
- La trajno haltiĝas, jen eliras unuaj pasaĝeroj...
- Ĉu vi estas Ivan Horvat?
- Jes, saluton Marko! Bonvenon al Zagrebo! Permesu al mi prezenti mian amikinon...
- Bonan vesperon, sinjoro! Mi estas Irena.
- Bonan vesperon, ĉarma fraŭlino, mi estas Marko.
- Kara amiko, permesu al mi helpi vin. Donu al mi ĉi tiun valizon! La tramhaltejo ne estas proksime. Por atingi mian domon mi rekomendas preni la tramon, ĉu vi konsentas, Marko?
- Jes, kompreneble ke mi konsentas, Ivan.
- Do, ek al la hejmo!

Tvorba riječi

re-kon-as, halt-iĝ-os, daŭr-ig-os, mal-fru-iĝ-as, vagon-ar-o, vid-ebl-a, ek-kur-u, amik-in-o, kompren-ebl-e;
tra-nokt-os, al-ven-os, en-ir-ej-o, staci-dom-o, pardon-pet-as, el-ira-as, inter-konsent-is, tram-halt-ej-o

Napomene

malvarmumita prehlađena Glagolski pridjev prošli trpni tvori se od glagolske osnove pomoću -it- iza kojeg slijedi karakteristični pridjevski završetak -a.

eliri peronon izaći na peron; permesu al mi helpi vin dopusti da ti pomognem Umjesto konstrukcija s prijedlozima (naročito kad nije moguća posve logična uporaba prijedloga, ali i zbog toga da se izbjegne ponavljanje istoga prijedloga - permesu al mi helpi al vi) nerijetko se koriste akuzativne konstrukcije.

preni la tramon dosl. uzeti tramvaj Za razliku od tzv. prirodnih jezika u esperantu se može koristiti svaki logični izraz, stoga se neki esperantski idiomi doslovno prevedeni doimaju čudno u ovom ili onom tzv. prirodnom jeziku (preni la tramon na hrvatskom bi se reklo ići tramvajem).

Leciono 09 EN LA TRAMO

- Kiun tramon ni prenos, Ivan?
- Ni prenos la tramon numero 9 (naŭ). Ĉi tiu, la numero 13 (dek tri), al ni ne konvenas. Ĝi veturas en alia direkto. Ha, jen la numero 9 (naŭ)! Ni eniru en la unuan vagonon. Mi devas ĉe la kondukisto aĉeti bileton por Marko. Mi forgesis aĉeti ĝin en gazeta kiosko...
- Ivan, ne aĉetadu bileton ĉe la kondukisto, ja tie aĉetita bileto estas pli multekosta, mi havas kelkajn nestampitajn biletojn...
- Dankon, Irena!
- Ne dankinde! Ne forgesu la bileton stampi en la aŭtomato.
- Jes, dankon por la averto. Ĉar mi havas monatan abonbileton mi kutime forgesas stampi unuopajn biletojn... Jen, ĉio estas en ordo, la bileton mi stampis, eĉ tie dekstre mi vidas 1 (unu) liberan lokon por sidiĝi... Bonvolu tie sidiĝi, Marko!
- Ne, dankon, sidiĝu Irena, mi sidis dum horoj en la trajno.
- Kiel pasis via vojaĝo, Marko?
- Senprobleme.
- Kaj trans la landlimoj?
- Same sen problemoj. Kroatia pasportkontrolisto eĉ ne postulis ke mi montru al li la pasporton. Rimarkinte mian legitimilon en la poŝmonujo, li dankis min kaj foriris. Li ekdeziris al mi feliĉan vojaĝon.
- Ja, Kroatio estas lando en kiu unu el la plej gravaj branĉoj de la nacia ekonomio estas turismo. Devas esti intereso de ĉiu Kroato, ke vizitantoj al Kroatio estu kiel eble pli kontentaj per sia restado en ĝi.
- Kompreneble, ankaŭ por Italio tio estas ege grava.
- Italio estas belega lando. Kiam mi estis en la lasta klaso de la meza lernejo, tuta nia klaso faris ekskurson al Venecio... Restis neforgeseblaj impresoj en nia memoro...
- Jes, Irena, vi pravas, Venecio estas tre bela, sed ankaŭ en Kroatio estas belegaj urboj, precipe sur la marbordo.
- Sendube. Poreĉ, Pula, Rijeka, Split, Dubrovnik... Dubrovnik estas la perlo de Mediteraneo.

Tvorba riječi

konduk-ist-o, aĉet-ad-u, unu-op-a-j-n, legitim-il-o-n, ek-dezir-is, ne-forges-ebl-a-j;
multe-kost-a, ne-stamp-it-a-j-n, abon-bilet-o-n, sen-problem-e, land-lim-o-j, pasport-kontrol-ist-o, poŝ-mon-uj-o, for-ir-is

Napomene

ke mi montru da pokažem Ako u glavnoj rečenici stoji glagol kojim se izriče zapovijed, volja, želja i sl., onda glagol u zavisnoj rečenici (koja započinje veznikom ke) mora imati oblik zapovjednog načina.

rimarkinte primjetivši Glagolski pridjev prošli radni tvori se od glagolske osnove pomoću -int- iza kojega slijedi karakteristični pridjevski završetak -a.

Leciono 10 SURVOJE AL LA DOMO DE IVAN

- Karaj geamikoj, jen la lasta tramhaltejo. Ni eliru el la tramo kaj prenu la aŭtobuson numero 113 (cent dek tri) al Jarun.
- Ivan, mi tre ĝojas ke mi havis eblecon konatiĝi kun Marko kaj unuafoje iomete praktiki min en uzado de Esperanto, sed mi ne povas daurigi kun vi, mi devas reveni al mia onklino. Mi havas ankoraŭ kelkajn devigojn...
- Ja, kion fari, ĝis la revido, karulino! Kison!
- Ĝis la revido, Irena! Se vi denove planos vojaĝi al Italio ne forgesu viziti min. Ja ankaŭ mia Florenco estas vizitinda urbo!
- Kompreneble, ĝis la, amikoj!

- Kiom da aŭtobushaltejoj estas ĝis via domo, Ivan?
- Nur 2 (du).
- Nur 2 (du)? Ni preferinde iru piede! La valizo ne estas tro peza, mi ne estas tro laca, kaj la vespero estas tre agrabla.
- Bone, ni iru piede. Ne tien, ni iru unue laŭ tiu strato rekten, kaj ĉe la unua krucvojo maldekstren, ni trairos aŭtoŝoseon, kaj mia strateto komencas tuj de post la aŭtoŝoseo.
- Ĉi tiu kvartalo aspektas tre bele, preskaŭ ĉiu domo havas korton, estas multe da fruktoarboj...
- Jes, kaj en preskaŭ ĉiu korto estas hundo.
- Mi ŝatas hundojn.
- Ankaŭ mi, sed mi iel pli ŝatas katojn. Eble ĉar ili estas malpli laŭtaj kaj pli karesemaj.
- En preskaŭ ĉiu korto mi vidas aŭtomobilon.
- Jes, nun aŭtomobiloj ne estas multekostaj. Ili estas aĉeteblaj kontraŭ negrandaj monsumoj.
- Kiel nomiĝas via nacia valuto?
- Kunao. 1 (unu) kunao enhavas 100 (cent) lipaojn.
- Kaj kia estas ŝanĝkurzo kontraŭ liroj?
- Pri liroj mi ne scias, sed por unu germana marko oni en niaj monŝanĝejoj nun ricevas 4 (kvar) kunaojn. Sed, vi ne aĉetadu kunaojn, vi jam morgaŭ tagmeze forveturos, ĉiujn viajn elspezojn kovros mi.
- Egan dankon, sed tiukaze bonvolu kalkuli kun la sama miaflanka gastigemo kiam vi vizitos min.
- Interkonsentite! Jen mia strateto, kaj baldaŭ ankaŭ la domo.

Tvorba riječi

ge-amik-o-j, ebl-ec-o-n, konat-iĝ-i, dev-ig-o-j-n, re-vid-o, vizit-ind-a, prefer-ind-e, mal-dekstr-e-n, kares-em-a-j, aĉet-ebl-a-j, ne-grand-a-j, for-vetur-os, gast-ig-em-o;
sur-voj-e, el-ir-i, unu-a-foj-e, aŭtobus-halt-ej-o, kruc-voj-o, aŭto-ŝose-o-n, frukt-o-arb-o-j-n, multe-kost-a-j, ŝanĝ-kurz-o, mon-ŝanĝ-ej-o-j, post-tag-mez-e, el-spez-o-j-n, tiu-kaz-e, mia-flank-a

Napomene

de post iza Radi što točnijeg označavanja odnosa između imenice i glagolske radnje, koja se na tu imenicu odnosi, moguća je uporaba dvaju prijedloga (de sur = sa).

negrandaj nevelike Prefiksi ne- i mal- bitno se značenjski razlikuju (negranda).

Leciono 11 ĈE LA KOMPUTILO

- Irena, mi gratulegas al vi pro la finita komenca kurso de Esperanto, kaj mi tre ĝojas ke vi interesiĝas ankaŭ pri la virtuala Esperantujo. Bonvolu sidiĝi apud mi, ni kune iomete vagados tra la virtuala Esperantujo. Jen la hejmpaĝo de Hilelista E-Komunumo. De sur ĝi ni, klakonte per la muso super la ligilo LIGOJ AL KELKAJ ALIAJ VIZITINDAJ PAĜOJ, eniru trezorejon de ligiloj en retpaĝejo de Don Harlow. Kio vin interesas: internaciaj aŭ naciaj E-organizaĵoj, bultenoj, gazetoj kaj revuoj, literaturaĵoj, E-muziko, E-aranĝoj, retpaĝoj de unuopaj esperantistoj...?
- Vere mirinda afero. La tuta Esperantujo estas je nia dispono! Kiun foliumilon vi uzas?
- Foliumilo principe ne gravas, ja nun preskaŭ ĉiuj foliumiloj estas unikodkapablaj, kio signifas ke preskaŭ ĉiuj ĝuste montras specifaj E-literoj. Same la poŝtiloj...
- Bonege, sed kiel vi entajpadas specifajn E-literojn, ekzemple en viaj retleteroj?
- Neniu problemo, mi instalis programon EK de Jurij Finkel, kaj kiam mi volas tajpi Esperante mi premas sur la ekrano EK-butonon - kaj skribas. Sur la loko de specifaj anglaj literoj troviĝas specifaj E-literoj.
- Jes, sed se vi bezonas en la sama teksto ankau specifajn anglajn literojn?
- Same neniu problemo, mi pormomente elŝaltas EK-on.
- Vi estas spertulo! Kiom kostas la programo EK?
- Dank' al sindonemo de s-ro Finkel ĝi estas senpage elŝutebla. En la moderna mondo ĉefa principo en interhomaj rilatoj estas profitemo, persona kaj grupa egoisma intereso, sed en Esperantujo multaj gvidas sin laŭ principo de persona kaj grupa altruismo. Oni tion kutime konsideras naiveco, kaj eĉ stulteco, sed tio estas nobla alternativo al ekster Esperantujo ofte avida, senskrupula realeco.
- Jes, la realeco ofte estas amara. Ankaŭ tial al mi tiom plaĉas Esperantujo. En ĝi ja abundas optimismo, idealismo...
- Precipe inter ni - hilelistoj. Sed, ni daŭrigu vagadon tra la virtuala Esperantujo...

Tvorba riječi

komput-il-o, gratul-eg-as, interes-iĝ-as, trezor-ej-o, literatur-aĵ-o, mir-ind-a, foli-um-il-o, poŝt-il-o, trov-iĝ-as, spert-ul-o, profit-em-o, naiv-ec-o, stult-ec-o;
hejm-paĝ-o, ret-paĝ-ej-o, unikod-kapabl-a-j, en-tajp-ad-as, ret-leter-o, el-ŝalt-as, sin-don-em-o, el-ŝut-ebl-a, sen-pag-e, inter-hom-a-j

Napomene

s-ro Ako kratica ne sadrži završno slovo piše se s točkom na kraju. Ako je u kratici skraćene riječi zadržano posljednje slovo, kratica se piše bez točke na kraju (s crticom na mjestu propuštenog dijela riječi). U oba slučaja izgovaraju se čitave riječi iz kojih su kratice izvedene. Kratice koje predstavljaju početna slova iz naziva esperantskih organizacija i sl. ne pišu se s točkama iza slova te se izgovaraju kako se pišu (ako sadrže samoglasnik) ili po abecednim nazivima sastavnih suglasnika (ako nemaju samoglasnika). Primjeri: t.e. [tio estas] tj., ktp. [kaj tiel plu] itd., s-ro [sinjoro]; UEA (Universala E-Asocio) [uea] Svjetski esperantski savez, LKK (Loka Kongresa Komitato) [lokoko] Mjesno kongresno povjerenstvo.

dank' zahvaljujući Apostrof u esperantu označava da je ispušteno a iz određenog člana la ili imenički završetak -o. Apostrof se često koristi u poeziji na esperantu, a u prozi praktički samo u dank'.

Leciono 12 SEMINARIO EN MARBORDA URBETO

- Mi estas tre kontenta per tiu ĉi urbeto. Vera idilio. Harmonio de la moderna arĥitekturo kaj mediteranea vegetaro!
- Jes, Irena, kaj ĝi kuŝas nur 9 (naŭ) kilometrojn de Poreĉ, unu el la plej allogaj turismaj centroj sur Adriatiko. Dum la tuta sekvonta semajno ni en formo de prelegoj kaj diskutoj konatiĝados kun la plej eminentaj etikaj instruintoj de la homaro, de Konfuceo, Sokrato kaj Jesuo ĝis Kanto, Ŝopenhaŭero, Tolstojo. Sed dum posttagmezoj ni sunumos, naĝos, biciklos, ekskursos, vespere ni promenados ĝuante muĝadon de marondoj...
- Kaj mi havos multe da eblecoj aŭskulti kaj paroli Esperante...
- Jes, mia karulino, laborlingvo de la seminario estos Esperanto, sed en Esperanto ĉeestontoj de la seminario parolos inter si ankaŭ private.
- Kiom da ĉeestontoj estas laŭ la lasta informo?
- Mi ne memoras precize, ŝajnas ĉirkaŭ 12 (dekdu).
- Ideala grupo! Nek tro granda, nek tro malgranda. Sed kiu apartamenteto estas nia?
- En la konstruaĵo antaŭ ni, sur la dua etaĝo. Ŝajnas ke ankoraŭ neniu alvenis, ke ni estas la unuaj... Ni prenu niajn aĵojn el la aŭto kaj kunportu ilin en la apartamenton. Jen vestaĵo, nutraĵo, trinkaĵo, bicikloj, libroj...
- Ĉu en la apartamento estas televidilo?
- Jes, sed, ĉu rigardo de televido ne estus ĉi tie perdo de la tempo?
- Jen proksimiĝas al ni aŭto kun la nederlanda registrotabulo, ĉu vi konas homojn en tiu aŭto?
- Jes, kompreneble, tio estas Jaap el Hago kun Elfi el Kolonjo. Ni interkonatiĝis dum ĉi-julia UK en Zagrebo. Saluton karaj Elfi kaj Jaap!
- Saluton Ivan! Kiu estas tiu belulino apud vi?
- Mia amikino Irena. Ankaŭ ŝi estas esperantistino. De la pasinta monato ŝi estas ankaŭ membrino de nia societo.
- Saluton, Irena! Mi estas Jaap, kaj mia kunulino - Elfi. Ivan, ĉu vi scias kie estas strato Rosmareno? Nia apartamenteto estas tie.
- Jes, kompreneble, daŭrigu rekten, al la jaĥtejo, kaj sur la maldekstra flanko vi rimarkos stratotabulon.
- Dankon, ĝis la komuna vespermanĝo ĉe ni! Ni invitas vin!
- Egan dankon, ni ambaŭ alvenos! Kaj postmorgaŭ nepre ĉe ni!
- Interkonsentite!

Tvorba riječi

urb-et-o, veget-ar-o, konat-iĝ-ad-os, sun-um-i, muĝ-ad-o-n, konstru-aĵ-o-n, apartament-et-o, vest-aĵ-o, nutr-aĵ-o, trink-aĵ-o, televid-il-o, proksim-iĝ-as, esper-ant-ist-in-o, membr-in-o, jaĥt-ej-o;
al-log-a-j, post-tag-mez-o-j, mar-ond-o-j, labor-lingv-o, registr-o-tabul-o, inter-konat-iĝ-is, kun-ul-in-o, strat-o-tabul-o-n, vesper-manĝ-o, post-morgaŭ

Napomene

instruinto onaj koji je podučavao, učitelj Dok sufiks -ist- označava osobu nekog stalnog zanimanja, odnosno hobija te pristašu nečega, slično značenje izvedeno iz glagolske osnove pomoću -int- (karakterističnog za glagolske pridjeve prošle radne) ukazuje samo da se netko nečime bavio.

ĉeestonto onaj koji će pribivati Glagolska imenica može biti oblikovana i uz pomoć -ont-, inače karakterističnog za glagolske pridjeve i priloge buduće radne.

ankoraŭ neniu alvenis još nitko nije došao U esperantskim niječnim rečenicama, za razliku od hrvatskih niječnih rečenica, može stajati samo jedna negacija. Dvije negacije bi zapravo dale naglašeno pozitivno značenje. (Mi ne povas ne respondi.)

Doslovni prijevodi svih 12 lekcija na hrvatski jezik

Lekcija 01 UPOZNAJMO SE

I v a n
Moje osobno ime je Ivan. Moje prezime je Horvat. Ja sam Hrvat. Rodio sam se 19. (devetnaestog) siječnja 1978 (tisuću devetsto sedamdeset osme) u Zagrebu. Zagreb je glavni grad Republike Hrvatske. Ja sam nastavnik. Podučavam engleski jezik u osnovnoj školi. Ja još nisam oženjen. Ja živim sa svojim roditeljima u obiteljskoj kući na periferiji grada. Moja glavna aktivnost u slobodno vrijeme je esperanto. Ja sam ga počeo učiti prije 4 (četiri) godine. Osim esperantom i engleskim jezikom, ja malo vladam i njemačkim.

I r e n a
Ja se zovem Irena Boban. Ja sam Hrvatica. Rodila sam se 23. (dvadeset trećeg) veljače 1981 (tisuću devetsto osamdeset prve) u Rijeci. Rijeka je hrvatski grad na obali Jadranskog mora. Ja sam studentica i ja već četvrtu godinu živim u Zagrebu, kod rodbine. Ja studiram francuski i talijanski jezik. Moj prijatelj, Ivan, potakao me je ove godine da počnem učiti esperanto. Esperanto mi se vrlo sviđa. On je vrlo sličan talijanskom jeziku i ja brzo napredujem u učenju. Ja učim esperanto kao samouka. Ivan mi je poklonio udžbenik.

Lekcija 02 VIKEND

- Pozdrav, Irena!
- Pozdrav, Ivane!
- Kako se osjećaš, Irena?
- Dobro, a ti?
- Isto dobro. Ta započinje vikend. Što ćeš raditi (za vrijeme) ovoga vikenda, Irena?
- Sljedećega tjedna imat ću 2 (dva) ispita. Ja moram mnogo učiti.
- Kako napreduje tvoj esperanto?
- Vrlo dobro. On je vrlo lak za učenje, mnogo lakši od francuskog jezika. Francuski jezik ima složenu gramatiku.
- Da, esperantsku gramatiku se može opisati sa samo 16 (šesnaest) pravila. I u njoj nema iznimaka. Kakvi su tvoji planovi za nedjelju, Irena? Ja ću s roditeljima napraviti jednodnevni izlet na Plitvička jezera. Mi već dugo nismo bili tamo.
- Oh, Plitvička jezera su čarobno mjesto. Ne slučajno se taj nacionalni park proglasilo svjetskom prirodnom ljepotom, te ga se stavilo pod zaštitu UNESCO-a.
- Zar ne bi pošla s nama? U autu će biti jedno slobodno mjesto (za sjedenje).
- Hvala za poziv, ali ja nažalost moram ostati u Zagrebu i spremati ispite.
- Pa, što činiti? Ja razumijem. Do viđenja, Irena!
- Do viđenja, Ivane!

Lekcija 03 HILELIZAM

- Dobar dan, Irena! Jesi li ti uspješno položila ispite?
- Da, vrlo uspješno. Kamo ti žuriš?
- Na poštu. Ja želim poslati pismo svom mađarskom esperantskom prijatelju.
- Imaš li mnogo esperantskih prijatelja?
- Oh, da. Ja imam prijatelje s kojima se dopisujem iz mnogo zemalja: osim iz Madžarske također iz Slovačke, Njemačke, Francuske, Velike Britanije, Rusije, Sjedinjenih Američkih Država, Japana, Kine, Kanade...
- Skupo je dopisivati se s toliko prijatelja.
- Da, ako bih se sa svima njima dopisivao (običnom) poštom, ali ja se s većinom njih dopisujem elektroničkom poštom. Dopisivanje elektroničkom poštom je jeftino.
- Da li se ti također susrećeš sa svojim inozemnim prijateljima?
- Da, s vremena na vrijeme. Ove godine u Zagrebu će se održati nekoliko međunarodnih esperantskih priredbi, kojima će pribivati također neki moji inozemni prijatelji.
- Kakve međunarodne esperantske priredbe će se održati ovoga ljeta u Zagrebu?
- Ovoga srpnja u Zagrebu će se održati Ekumenski esperantski kongres, Svjetski esperantski kongres, Hilelistički susret...
- O Svjetskom kongresu sam čula, pretpostavlja se da će u njemu sudjelovati oko 2000 (dvije tisuće) esperantista iz cijeloga svijeta, ali tko su hilelisti?
- Hilelizam je univerzalno-etički projekt Ludviga Zamenhofa, pokretača esperanta. To je produbljeni esperantizam. Za njega se oduševljavaju esperantisti koji ne samo žele premošćivati jezične barijere između pripadnika raznih naroda, nego također, koristeći neutralni međunarodni jezik esperanto, u svjetskim razmjerima popularizirati, unaprijeđivati univerzalnu etiku.
- Ja ne razumijem sasvim, izvoli mi dodatno pojasniti (taj) projekt sutra, kada ću imati malo više vremena.
- Dobro. Mogu li te pozvati sutra uvečer u slastičarnicu "Vincek"?
- Ja sa zadovoljstvom prihvaćam tvoj poziv. Dakle, u koliko?
- U osam?
- Dobro, sutra uvečer u osam. Kod ulaza u stastičarnicu. Do sedam ja imam predavanja na fakultetu.
- Do viđenja!
- Do viđenja!

Lekcija 04 U SLASTIČARNICI

- Dobra večer, Irena!
- Dobra večer, Ivane! Da li me ti već dugo čekaš?
- Ne, ja sam došao prije samo 10 (deset) minuta. Da li da uđemo?
- Da, ja više volim kušati sladoled ne na ulici, nego sjedeći za stolom. Istina, ovdje je uvijek mnogo ljudi...
- Izvoli izabrati sladoled za sebe! Što ti više voliš?
- Ja ću uzeti tri kugle: od limuna, od jagoda, od bresaka. S čokoladnim preljevom.
- A ja ću uzeti: kesten, orah, lješnjak.
- Eno ondje, u kutu kod prozora, je slobodan stol. Hajdemo onamo!
- Irena, zar nećeš uzeti također čašu vode?
- Ne, sa sladoledom ja obično ne pijem vodu. Ako ti želiš, uzmi za sebe.
- Ja ću ponijeti jednu čašu također za tebe, za svaki slučaj.
- Koliko mnogo ljudi!
- Da, to je najpopularnija slastičarnica u Zagrebu.
- Ipak, mi smo nekako uspjeli naći slobodan stol. Sada mirno kušajmo sladoled i nastavimo naš jučerašnji razgovor o esperantskom svijetu.
- Da, naravno, tema je za mene zanimljiva. Uskoro ću završiti učenje po od tebe poklonjenom udžbeniku. I ja bih htjela postati aktivna u esperantskom svijetu.

Lekcija 05 ESPERANTSKI SVIJET

- Ja ti predlažem da se učlaniš u našu zajednicu. Istina, ima u esperantskom svijetu najrazličitijih udruga, društava, organizacija. U mnogim gradovima u svijetu funkcioniraju lokalni esperantski klubovi i društva. Također u Hrvatskoj. U Zagrebu ima nekoliko esperantskih društava. Neka od njih imaju redovne, svakotjedne susrete, nerijetko s jako zanimljivim programom, ali ja više volim biti individualni esperantist, ja rijetko pribivam tim susretima.
- Zašto? Pa ti nisi nedruštven.
- Kao prvo, ja nemam uvijek dovoljno slobodnog vremena za pribivati ovom ili onom lokalnom esperantskom susretu, a kao drugo - za mene je malo neprirodno govoriti na esperantu s ljudima koji govore istim jezikom, koji pripadaju istom narodu (kao i ja). Hočeš-nećeš nerijetko se koriste također hrvatske riječi, krokodila se.
- Što znači "krokodilati"?
- "Krokodilati" znači za vrijeme esperantskih susreta govoriti na nacionalnom jeziku, na jeziku roditelja.
- Ali među onima koji pribivaju lokalnim esperanstskim susretima sigurno ima također vještih esperantista?
- Bez sumnje, ipak...
- Dobro, dakle, što ti više voliš?
- Ja više volim dopisivanje, individualno i osobno susretanje s esperantistima drugih nacija. Ja često ugošćujem kod kuće svoje esperantske prijatelje, i ja - sa svoje strane - rado posjećujem njih. Ja također rado pribivam grupnim međunarodnim priredbama. Skoro svakoga dana u godini negdje u svijetu održava se neka međunarodna esperantska priredba.
- Da, ja razumijem. Koliko ljudi - toliko ukusa! Ja bih ipak više voljela biti aktivna u nekom lokalnom esperantskom klubu, esperantskom društvu... Ali ondje učiti jezik za mene nije prikladno, treba nekoliko puta tjedno u uvijek isto vrijeme posjećivati tečaj. Ja ne mogu uzeti na sebe takvu obvezu.
- Razumljivo, zbog istih razloga i ja sam učio esperanto kao samouk. Ali ti se već pojela svoj sladoled! Zar ne bi htjela kušati još nekoliko kugli?
- Zar ti hoćeš da se udebljam?
- Oh, ne, ti si vrlo vitka i lijepa, nekoliko kugli sladoleda više neće moći poružniti tvoju figuru. Ja ću ti donijeti još nekliko kugli, ali sada prema mom izboru. Dobro?
- Dobro, slažem se.

Lekcija 06 JOŠ MALO O HILELIZMU

- Oh, kivi, narača i banana! Vrlo dobar izbor! Velika hvala, Ivane!
- Nema na čemu! Dobar tek!
- Dakle, ti si htio reći mi još nekoliko riječi o hilelizmu. Ja se nadam da to nije neka nova čudna vjerska sekta. Vjerske sekte u ovom stoljeću rastu kao gljive nakon kiše.
- Ne, ne. Prvi puta je Zamenhof javno predstavio svoj hilelizam u godini 1901. Jezična i kulturna različitost ljudskoga roda je veliko bogatstvo, ali može također biti - veliko prokletstvo. Nečasni ljudi tu različitost često zlorabe da bi osobno profitirali unutar svojih nacija.
- Ali zar kozmopolitizam nije u drugom smislu opasan, naročito za malobrojne narode, kao naprimjer hrvatski?
- Može biti, ako on služi multinacionalnim kompanijama iz najmoćnijih nacija, za beskrupulozno izrabljivanje manje moćnih nacija. Ali internacionalizam koji se rukovodi visokoetičkim idealima politički čestitijeg, gospodarski pravičnijeg, kulturno ravnopravnijeg, ekološki čišćeg i zdravijeg svijeta jedina je šansa za ljudski rod. Drugačije čovječanstvo neće preživjeti.
- Zanimljivo mišljenje. Premda, zvuči malo previše idealistički.
- Sigurno, i rješenje jezičnog problema u svijetu s esperantom još uvijek zvuči previše idealistički, izgledajući utopijski, ali - mi esperantisti tu utopiju već živimo. Također hilelisti među sobom već žive hilelističku utopiju. Da li i kada će se više ljudi u svijetu oduševiti za te "utopije" ja ne znam. U svakom slučaju, ja sam vrlo zadovoljan time što sam esperantist i što sam član Hilelističke esperantske zajednice.
- Ja ne sumnjam, ti si čovjek vrlo sklon idealizmu. Možda ću se i ja jednom učlaniti u vaš krug. Ali, mi smo već pojeli sladoled. Da li da se još malo prošećemo?
- Da, sa zadovoljstvom.

Lekcija 07 VEČERNJA ŠETNJA

- Irena, ja ti predlažem uspinjačom se uspeti na Gradec, a zatim pješke se vratiti na središnji trg. Mogli bismo ući u tramvaj na središnjem trgu.
- Zašto se ne uspeti na Gradec pješke, stubama? Ta mi trebamo potrošiti suvišne kalorije?
- Dobro, prihvaćeno!
- Kako lijepo izgleda grad uvečer! Ljudi se manje žure, promet je manje živ, buka je manje glasna... Jako je romantično šetati uskim uličicama, pored starih kuća, ispod starinskih plinskih svjetiljki...
- Sjednimo malo ondje, na onu klupu, kažu da je to bila omiljena klupa pjesnika Matoša. Zato je ondje postavljen njegov kip.
- Može biti, ja ne znam mnogo o Zagrebu. Moj rodni grad je Rijeka, i tamo je prošlo cijelo moje djetinjstvo. Zagreb je lijep, ipak Rijeka je za mene još ljepša. U Zagrebu nedostaje more.
- Da, ali zar si ti zaboravila na Jarunsko jezero? Zovu ga Zagrebačko more.
- Jarun je jako lijep, ali neusporediv s pravim morem.
- Sigurno. I ja jako volim Jadransku morsku obalu. Kažu da Hrvatska ima najljepšu morsku obalu u Europi? Za mene Zagreb je najljepši grad u Hrvatskoj. Koliko lijepih zgrada ima u Zagrebu, koliko lijepih crkava, parkova, koliko zanimljivih mjesta za posjetiti, u njima se zabaviti...
- Za svakoga je najljepši njegov grad.
- A najljepše žensko biće za mene si - ti, Irena! Ti mi se vrlo sviđaš! Ja te volim! Da li dopuštaš poljubiti te?
- Da, dragi Ivane.
- Draga moja!

Lekcija 08 GOST IZ ITALIJE

- Halo, ja sam Ivan! Mogu li govoriti s Irenom?
- Halo, Ivane, ja sam pored telefona! Zar me ne prepoznaješ?
- Pozdrav, draga Irena! Ja stvarno nisam prepoznao tvoj glas.
- Može biti, ja sam malo prehlađena.
- Irena, danas uvečer kod mene će se zadržati jedan talijanski esperantist... Prenoćit će kod mene, i već sutra u podne on će nastaviti putovanje u Budimpeštu. Njegov vlak će doći u 7 (sedam). Da li imaš vremena da ga mi zajedno dočekamo na kolodvoru?
- U načelu slobodnoga vremena večeras nemam, ali... dobro, doći ću. Nađimo se kod ulaza u kolodvor. U 6.45 (šest četrdeset pet). Dobro?
- Dogovoreno.

- Pozdrav, Irena! Požuri! Vlak iz Trsta danas ne kasni. Mi imamo još samo 5 (pet) minuta za izaći na peron.
- Pozdrav, Ivane! Ja molim za ispriku. Ja sam malo zakasnila. Kriv je tramvaj. Dogodila se neka nezgoda kod hotela "Palace". Ništa strašno...
- Dobro, nije važno. Vlak će stići na 2. (drugi) peron, 3. (treći) kolosijek točno u 7 (sedam).
- Evo, vlak je već vidljiv! Potrčimo!
- Da li već poznaš svoga gosta od prije?
- Ne, ja Marka nikada ranije nisam vidio, ali mi smo se dogovorili da ću ja stajati kod lokomotive i držati u ruci karton s napisanom riječju ESPERANTO. Evo kartona! Trčimo u smjeru lokomotive!
- Vlak se zaustavlja, evo izlaze prvi putnici...
- Da li ste vi Ivan Horvat?
- Da, pozdrav Marko! Dobro došao u Zagreb! Dopusti da ti predstavim svoju prijateljicu...
- Dobra večer, gospodine! Ja sam, Irena.
- Dobra večer, šarmantna gospođice, ja sam Marko.
- Dragi prijatelju, dopusti mi pomoći ti. Daj mi ovu putnu torbu! Tramvajska stanica nije blizu. Za doći do moje kuće ja preporučam uzeti tramvaj, da li se slažeš, Marko?
- Da, naravno da se ja slažem, Ivane.
- Dakle, pođimo kući!

Lekcija 09 U TRAMVAJU

- Koji tramvaj ćemo mi uzeti, Ivane?
- Mi ćemo uzeti tramvaj broj 9 (devet). Ovaj, broj 13 (trinaest), nama ne odgovara. On vozi u drugom pravcu. Ah, evo broja 9 (devet)! Uđimo u prvi vagon. Ja moram kod vozača kupiti kartu za Marka. Ja sam zaboravio kupiti je u novinskom kiosku...
- Ivane, ne kupuj kartu kod vozača, ta ondje kupljena karta je skuplja, ja imam nekoliko neponištenih karata...
- Hvala, Irena!
- Nema na čemu! Ne zaboravi kartu poništiti u automatu.
- Da, hvala za upozorenje. Obzirom da ja imam mjesečnu pretplatnu kartu ja obično zaboravljam poništitavati pojedinačne karte... Ja, sve je u redu, kartu sam poništio, čak ondje desno ja vidim 1 (jedno) slobodno mjesto za sjesti... Izvoli ondje sjesti, Marko!
- Ne, hvala, neka sjedne Irena, ja sam sjedio satima u vlaku.
- Kako je prošlo tvoje putovanje, Marko?
- Bez problema.
- A preko granica?
- Isto bez problema. Hrvatski kontrolor putovnica čak nije tražio da mu ja pokažem putovnicu. Primjetivši moju osobnu iskaznicu u novčaniku, on se zahvalio i otišao. On mi je poželio sretan put.
- Ja, Hrvatska je zemlja u kojoj je jedna od najvažnijih grana nacionalnog gospodarstva turizam. Mora biti interes svakog Hrvata da posjetitelji Hrvatske budu što je moguće više zadovoljni svojim boravkom u njoj.
- Razumljivo, i za Italiju to je vrlo važno.
- Italija je prekrasna zemlja. Kada sam bila u posljednjem razredu srednje škole, cijeli naš razred napravio je izlet u Veneciju... Ostali su nezaboravni utisci u našem sjećanju...
- Da, Irena, vi ste u pravu, Venecija je vrlo lijepa, ali i u Hrvatskoj ima divnih gradova, naročito na obali.
- Bez sumnje. Poreč, Pula, Rijeka, Split, Dubrovnik... Dubrovnik je biser Sredozemlja.

Lekcija 10 PUTEM DO IVANOVE KUĆE

- Dragi prijatelji, evo posljednje tramvajske stanice. Izađimo iz tramvaja i uzmimo autobus broj 113 (sto trinaest) za Jarun.
- Ivane, ja se vrlo veselim što sam imala mogućnost upoznati se s Markom i prvi se puta malo vježbati u uporabi esperanta, ali ja ne mogu nastaviti s vama, ja se moram vratiti svojoj teti. Ja imam nekoliko obveza...
- Ja, što činiti, do viđenja, draga! Poljubac!
- Do viđenja, Irena! Ako vi budete ponovno planirali putovati u Italiju ne zaboravite me posjetiti. Ta i moja Firenca je grad vrijedan da se posjeti!
- Razumljivo, do viđenja, prijatelji!

- Koliko autobusnih stanica ima do tvoje kuće, Ivane?
- Samo 2 (dvije).
- Samo 2 (dvije)? Radije idimo pješke! Putna torba nije preteška, ja nisam preumoran, a večer je vrlo ugodna.
- Dobro, hajdemo pješke. Ne onamo, idimo najprije onom ulicom ravno, pa kod prvog križanja lijevo, prijeći ćemo autocestu, i moja uličica započinje odmah iza autoceste.
- Ova četvrt izgleda vrlo lijepo, skoro svaka kuća ima dvorište, ima mnogo voćaka...
- Da, i u svakom dvorištu je pas.
- Ja volim pse.
- I ja, ali ja nekako više volim mačke. Možda jer su manje glasne i više mazne.
- U skoro svakom dvorištu ja vidim automobil.
- Da, sada automobili nisu skupi. Oni se mogu kupiti za nevelike novčane iznose.
- Kako se naziva vaša nacionalna valuta?
- Kuna. 1 (jedna) kuna sadrži 100 (sto) lipa.
- I koji je tečaj prema lirama?
- Za lire ja ne znam, ali za jednu njemačku marku u našim se mjenjačnicama sada dobiva 4 (četiri) kune. Ali, ti nemoj kupovati kune, ti ćeš već sutra u podne otputovati, sve tvoje izdatke pokrit ću ja.
- Velika hvala, ali u tom slučaju izvoli računati s istim gostoprimstvom s moje strane kada ti posjetiš mene.
- Dogovoreno! Evo moje uličice, a uskoro i kuće.

Lekcija 11 ZA RAČUNALOM

- Irena, ja ti jako čestitam zbog završenog početnog tečaja esperanta i vrlo se veselim da se ti zanimaš i za virtualni esperantski svijet. Izvoli sjesti pored mene, mi ćemo zajedno malo lutati kroz virtualni esperantski svijet. Evo početne stranice Hilelističkog kruga. S nje, kliknuvši mišem na link VEZE NA NEKOLIKO DRUGIH STRANICA VRIJEDNIH POSJETA, uđimo u riznicu linkova na web lokaciji Dona Harlowa. Što te zanima: međunarodne ili nacionalne esperantske organizacije, bilteni, novine i časopisi, književna djela, esperantska glazba, esperantske priredbe, web stranice pojedinih esperantista...?
- Zaista čudesna stvar. Cijeli esperantski svijet nam je na raspolaganju! Koji pretraživač ti koristiš?
- Pretraživač u načelu nije važan, ta sada skoro svi pretraživači rade s Unicode-om, što znači da skoro svi pravilno pokazuju specifična esperantska slova. Isto tako mail programi...
- Odlično, ali kako ti utipkavaš specifična esperantska slova, naprimjer u svojim mail porukama?
- Nikakav problem, ja sam instalirao program EK Jurija Finkela, i kada hoću tipkati na esperantu pritisnem na zaslonu gumb EK - i pišem. Na mjestu specifičnih engleskih slova nalaze se specifična esperantska slova.
- Da, ali ako ti trebaš u istom tekstu također specifična engleska slova?
- Isto (tako) nikakav problem, ja privremeno isključim EK.
- Ti si stručnjak! Koliko košta program EK?
- Zahvaljujući nesebičnosti gospodina Finkela on se može besplatno skinuti. U suvremenom svijetu glavno načelo u međuljudskim odnosima je koristoljubljivost, osobni i grupni sebični interes, ali u esperantskom svijetu mnogi se rukovode načelom osobnog i grupnog altruizma. To se obično smatra naivnošću, i čak glupošću, ali to je plemenita alternativa izvan esperantskog svijeta često gramzivoj realnosti, bez skrupula.
- Da, stvarnost je često gorka. I zbog toga mi se toliko sviđa esperantski svijet. U njemu obiluju optimizam, idealizam...
- Naročito među nama - hilelistima. Ali, nastavimo lutanje kroz virtualni esperantski svijet...

Lekcija 12 SEMINAR U GRADIĆU NA OBALI MORA

- Vrlo sam zadovoljna ovim gradićem. Prava idila. Sklad modernog graditeljstva i mediteranske vegetacije!
- Da, Irena, i on leži samo 9 (devet) kilometara od Poreča, jednog od najprivlačnijih turističkih središta na Jadranu. Cijelog sljedećeg tjedna mi ćemo se u obliku predavanja i diskusija upoznavati s najuglednijim etičkim učiteljima ljudskoga roda, od Konfucija, Sokrata i Isusa do Kanta, Schopenhauera, Tolstoja. Ali popodne mi ćemo se sunčati, plivati, voziti na biciklu, praviti izlete, uvečer ćemo se šetati uživajući u šumu morskih valova...
- A ja ću imati mnogo prilika slušati i govoriti na esperantu...
- Da, moja draga, radni jezik seminara će biti esperanto, ali na esperantu će polaznici seminara govoriti između sebe također privatno.
- Koliko ima onih koji će pribivati seminaru prema posljednjoj informaciji?
- Ne pamtim točno, čini se oko 12 (dvanaest).
- Idealna grupa! Niti prevelika, niti premala. Ali koji apartmančić je naš?
- U zgradi ispred nas, na drugm katu. Čini se da još nitko nije stigao, da smo mi prvi... Uzmimo svoje stvari iz auta i ponesimo ih u apartman. Evo odjeće, hrane, pića, bicikala, knjiga...
- Da li u apartmanu ima televizor?
- Da, ali, zar gledanje televizije ovdje ne bi bilo gubljenje vremena?
- Evo približava nam se auto s nizozemskom registarskom tablicom, poznaš li ljude u tom autu?
- Da, razumljivo, to je Jaap iz Haaga s Elfi iz Kölna. Mi smo se (međusobno) upoznali za vrijeme ovosrpanjskog Svjetskog kongresa u Zagrebu. Pozdrav draga Elfi i Jaap!
- Pozdrav, Ivane! Tko je ta ljepotica pored tebe?
- Moja prijateljica Irena. I ona je esperantistica. Od prošlog mjeseca ona je također članica našeg društva.
- Pozdrav, Irena! Ja sam Jaap, a moja suputnica - Elfi. Ivane, da li znaš gdje je ulica Ružmarin? Naš apartmančić je tamo.
- Da, razumljivo, produži ravno, prema marini, pa ćeš ti s lijeve strane primjetiti uličnu ploču.
- Hvala, do zajedničke večere kod nas! Mi vas pozivamo!
- Velika hvala, mi ćemo doći oboje! A preksutra neizostavno kod nas!
- Dogovoreno!

DODATAK

I. Korelativi

II. Glagolski pridjevi i prilozi

Glagolski pridjevi i prilozi sadrže sljedeće elemente (na koje se dodaju karakteristični pridjevski završetak -a, odnosno karakteristični priloški završetak -e):

III. Prefiksi i sufiksi

U esperantu se koriste sljedeći prefiksi sa sljedećim značenjima:

bo- ukazuje na osobe u srodstvu po ženidbi ili udaji
ĉef- daje značenje "glavni", "vrhovni", "najvažniji"
dis- odgovara hrvatskom prefiksu raz- u značenju "razlučiti", "razdijeliti"
duon- odgovara hrvatskom prefiksu polu-
ek- označava početak radnje ili stanja, odnosno trenutačnu radnju ili stanje
eks- ima značenje "bivši"
fi- ukazuje na nešto gadno, nemoralno, odvratno
for- označava odstranjenje ili uništenje nekoga ili nečega na način koji pokazuje dotični glagol
ge- označava dvije ili više osoba obaju spolova, a dodaje se imenici koja označava muški spol
mal- izražava izravnu suprotnost od onoga što označava korijen riječi
mis- daje značenje "krivo", "pogrešno", "neispravno", "loše"
ne- označava negaciju, nijekanje (ne izravnu suprotnost!) onoga što označava korijen riječi
pra- odgovara hrvatskom prefiksu pra- i označava nešto iz daleke prošlosti, ili daleke budućnosti
re- znači vraćanje u mjesto s kojeg se pošlo, ili u prijašnje stanje, odnosno ponavljanje neke radnje ili stanja.

U esperantu se koriste sljedeći sufiksi sa sljedećim značenjima:

-aĉ pridaje omalovažavajuće, podrugljivo značenje
-ad označava dugo trajanje ili ponavljanje radnje ili stanja
-aĵ dodan korijenu koji označava neki materijal, građu od koje se nešto pravi, proizvodi - označava predmet izrađen od tog materijala
-an označava stanovnika, člana, pristašu
-ar označava skup istovrsnih bića, predmeta, stvari
-ĉj dodan iza drugog, trećeg, četvrtog ili petog slova/glasa muškog imena tvori muško ime od milja, a istim se sufiksom tvore i rodbinski nazivi od milja
-ebl naznačava mogućnost
-ec označava kakvoću, kvalitet, svojstvo, kao nešto što se može predočiti samo u mislima
-eg označava uvećanje ili pojaćanje pojma koji je sadržan u korijenu riječi (riječ s tim sufiksom na hrvatski se jezik nerijetko prevodi ne jednom riječju nego opisno)
-ej označava mjesto određeno za stanovitu svrhu, odnosno krakterizirano onime što označava korijen riječi
-em označava sklonost
-end kazuje da se mora učiniti, da mora biti učinjeno ono što je označeno u korijenu riječi (riječi s tim sufiksom na hrvatski se jezik najčešće prevode opisno)
-er označava djelić, česticu neke cjeline
-esk koristi se u značenju "sličan", "poput" (te u tom značenju dolazi umjesto sufiksa -ec
-estr označava poglavara, šefa, upravitelja
-et označava umanjenje ili oslabljenje pojma sadržanog u korijenu riječi, te tako može stajati i u riječima od milja
-i u novije se vrijeme redovito koristi za označavanje zemalja (umjesto ranijeg -uj), a posebice za označavanje zemalja koje nastavaju razni narodi
-id označava mladunče ili potomka
-ig znači: činiti, djelovati da netko ili nešto bude onakvim kako je označeno u korijenu riječi (svi glagoli s tim sufiksom su tzv. prijelazni, te uz njih obvezatno dolazi imenička riječ u akuzativu)
-iĝ uz pridjevske korijene, uz imeničke korijene, uz glagolske imenice znači: postati onakvim, doći u ono stanje kako je označeno u korijenu riječi; uz korijene neprelaznih glagola taj sufiks također označava prijelaz u novo stanje, koje je označeno korijenom glagola (te se u tom smislu nerijetko može zamijeniti prefiksom ek-); uz korijene prijelaznih glagola taj sufiks označava da je subjekt rečenice izvrgnut djelovanju glagolskim korijenom označene radnje, da subjekt "trpi na sebi djelovanje glagolske radnje" (pa se ovi esperantski glagoli prevode na hrvatski jezik povratnim glagolima, tj. glagolim s povratnom zamjenicom "se")
-il označava sredstvo (oruđe, stroj, napravu i sl.) kojim se vrši radnja označena u korijenu riječi
-in označava ženski spol
-ind pridaje značenje "vrijedan", "dostojan" nečega
-ing označava šuplji predmet u koji se može nešto djelomično utaknuti (i to nešto u jednom komadu)
-ism označava nauk (učenje) ili doktrinu, pokret, društveni poredak, bolesnu sklonost nečemu (npr. alkoholismo), izraz na način nekog jezika (npr. germanismo) i sl.
-ist označava osobu stalnog zanimanja, odnosno osobu koja se nečim bavi izvan svog zanimanja, a može označavati i pristašu
-it* označava upalu nekog tjelesnog organa, dijela tijela (npr. apendicito)
-iv pridaje značenje "aktivno sposoban", "kadar"
-nj služi za tvorbu ženskih imena, i ženskih rodbinskih naziva, od milja (na jednak način kao -ĉj za tvorbu muških imena i rodbinskih naziva od milja)
-obl značenjem odgovara hrvatskom sufiksu -struk, izražavajući množenje (kao računsku operaciju)
-oid* pridaje značenje "oblika kao"
-on označava razlomke
-op služi za tvorbu skupnih (zbirnih) brojeva
-oz* pridaje značenje "pun", "bogat" nečim
-uj označava posudu, kutiju ili drugi predmet u kojem se nešto drži; uz korijen riječi koji znači neki cvijet ili plod označava stablo (premda se to značenje u novije vrijeme češće izražava dodavanjem riječi -arbo), grm, stabljiku; označava zemlju nekog naroda (za što se danas najčešće koristi sufiks -i)
-ul označava osobu koja je karakterizirana (obilježena) svojstvom označenim u korijenu riječi, a može označavati i životinju stanovitog svojstva (npr. kvarpiedulo)
-um nema određenog značenja, a upotrebljava se kad treba označiti neki pojam koji je u vezi s korijenom riječi, na način koji se ne da točnije izraziti nijednim drugim sufiksom.
______
* koriste se gotovo isključivo u stručnim tekstovima

PRIJEDLOZI, SUGESTIJE, RECENZIJE SU DOBRODOŠLE, LINKOVI SU DOPUŠTENI
PROPONOJ, SUGESTOJ, RECENZOJ ESTAS BONVENAJ, RETLIGILOJ ESTAS PERMESITAJ

ISPIS DOPUŠTEN SAMO ZA OSOBNU UPORABU
SURPAPERIGADO PERMESITA NUR POR LA PERSONA UZADO

Sastavio / Kunmetis:
Mato Špekuljak, 2001
© 2005 Tekstoj

Literatura / literaturo:
A. Sekelj ESPERANTO Udžbenik s rečnikom, "Naučna knjiga" Beograd 1966
B. Vančik ESPERANTO Udžbenik za škole, tečajeve i samouke, "Školska knjiga", Zagreb 1958
E. A. Bokarev ESPERANTA-RUSA VORTARO, "Rusa Lingvo", Moskvo 1982
R. Imbert, T. Sekelj, I. Špoljarec, S. Štimec, Z. Tišljar ESPERANTO, Udžbenik međunarodnog jezika, "IKS" Zagreb 1982
S. Živanović, M. Gjivoje REČNIK ESPERANTSKO-SRPSKOHRVATSKI, "Internacia Kultura Servo" Zagreb - "Edistudio" Pisa 1979
PLENA ILUSTRITA VORTARO DE ESPERANTO, Represo de la tria eldono, kun suplemento, SAT, Paris 1987
Vladimir Anić RJEČNIK HRVATSKOGA JEZIKA, "Novi Liber", Zagreb 1996

Adresa za kontakt/ Kontaktadreso:
Mato Špekuljak, Oštarijska 8, HR-10000 ZAGREB, Hrvatska / Kroatio