Triode Dick's Page
Update: 7-8-00
Hoe maken we een bromvrije versterker?
Aanwijzigingen voor het bouwen.
Niet iedereen heeft ervaring met het bouwen van buizenapparatuur. Misschien wel met transistoren. Dan heb je in ieder geval soldeerervaring. Heb je nog nooit wat gebouwd, vraag dan in ieder geval de hulp van een vriend of kennis die dat wel heeft. Ten eerste wordt er bij buizenapparaten met een hoge spanning gewerkt. Niet ongevaarlijk. En dan druk ik mij voorzichtig uit. Ik heb ook wel eens dagen met pijnlijke stijve armspieren gelopen. Als je met twee handen in een versterker zit ( een absolute beginnersfout) en je komt tussen de B+ en massa te hangen, hoop ik voor je nabestaanden dat je een goede uitvaartverzekering hebt!

Dit is niet om iemand bang te maken. Zeker niet. Maar onderschat niet waar je mee bezig bent. Als je wel de veiligheidsnormen in acht neemt is het niet gevaarlijker dan b.v. autorijden. Een oude methode van de televisie reparateur: in één hand je meetpen, tijdens metingen, de andere in je broekzak! Als je na een dag heftig bedraden je soldeerbout neerlegt, laat er dan een nachtje overheengaan en kijk de arbeid van de vorige dan nog eens grondig na. Ik heb wel eens naar een domme fout gezocht, kon er maar niet achterkomen. Wat geërgerd er mee opgehouden en de volgende dag in twee minuten het geval de wereld uit geholpen! Ik word overigens ook wel eens 's nachts wakker met een "Euréka!", Maar ik ben toch niet meer te redden en heb me daar al lang bij neergelegd……. De moraal van dit verhaal: Ben je met elektronica bezig, blijf ten alle tijden scherp! En ben je een novice op dit gebied, welkom in deze uiterst boeiende hobby! Ik zal mijn best doen je voort te helpen met mijn projecten. Zit je vast, mail me. Maar denk nou niet te beginnen met een 211 of 845 versterker die op 1200 Volt werkt. Dan gaan hele andere, superstrakke veiligheidsnormen een rol spelen. Laat dat deel maar aan de zeer ervaren techneuten. En bedenk bovendien, er zijn met 2A3's, 300B's, en noem ze maar op, minimaal dezelfde, zo niet mooiere resultaten te boeken. Dit bedenk ik niet zelf, ik krijg mailtjes met vragen over het bouwen van deze zendbuisbakken, van absolute beginners! Dumbo's! Wordt toch eens wakker!
Let bij het bouwen op een zo logisch en kort mogelijke signaalweg. Als je een brommende versterker wilt, leg dan alle aardpunten direct aan het chassis. Maar als je net als ik een stille versterker wil, zorg dan voor één centraal aardpunt welke met het chassis is verbonden. Er zijn meerdere manieren van aarden. Ik geef er twee. De eerste die altijd goed is: alles wat naar aarde (massa) gaat, naar het centrale aardpunt leiden. Ik maak dat aardpunt meestal vlak na de gelijkrichter. De voeding C's gaan dan met mooie korte verbindingen naar massa. Deze methode kost wel meer bedrading. De tweede methode is een dikke massieve koperdraad in een soort U-vorm door de kast te leggen (min. 2,5 mm² ). De onderkant van de U maakt contact met het enige aardpunt van het chassis. De koperdraad wordt langs alle negatieve aansluitingen van de voeding C's geleid. Zo kort mogelijk aansolderen. De C's zijn gelijk de steun die de koperdraad nodig heeft. Alle massa retouraansluitingen worden direct op de koperdraad gesoldeerd. Maak nu niet de fout een O-vormige aardleiding te maken. Je maakt daarmee een fantastische aardlus. Hummm is het resultaat. Gelukkig zijn er weer volop draadsteunen te koop. Enkele jaren geleden moest ik nog apparaten slopen om aan die dingen te komen. Ik zet er een paar op strategische punten op het chassis. Tussen de buisvoeten, bij de voedingstrafo etc. De weerstanden kun je dan tussen een buisvoet naar een draadsteun monteren. Van daaruit met een draad verder de weg vervolgt. Je kunt zo een overzichtelijke bedrading maken. Voor de gloeivoorziening gebruik ikzelf altijd draad met Teflon isolatie. Twee kleuren. Goed twisten. Zeker als er met AC (wisselstroom) wordt gevoed. De gloeibedrading leg ik het eerst aan. Voor de signaal-leidingen gebruik ik zelf massief zilver van 0.8mm. Daaroverheen wordt een Teflontube geschoven. Ik ben een echte zilverbedradingfreak. Als je het geproefd hebt is er geen weg terug. Dat mooie vloeiende, zonder scherpe randjes, open en gedetailleerde geluid van zilver vind ik een must. Als je verzilverd koper in de signaalweg gebruikt, ligt het hoog altijd op het midden. Moeilijk op te schrijven, maar je mist die mooie vloeiende overgang. Heb je geen zilver of vind je het te kostbaar? Ga gewoon naar massief dun koper. Als het kan wel vertind. Gaat corrosie van het koper effectief tegen. Inderdaad, dat is gewoon geisoleerd montagedraad uit de elektronica handel. Ook mooi in meerdere kleuren te koop. Kijk wel eerst of het een massieve kern heeft. Klinkt echt het best. Wel een passende striptang gebruiken. De isolatie dient te worden verwijdert zonder de koperdraad geweld aan te doen.
Dat er een goede temperatuur geregelde soldeerbout en een fatsoenlijke universeelmeter aanwezig is in jouw "lab" neem ik als vanzelfsprekend aan. Nee, zet ze hoog op je verlanglijstje voor je verjaardag of voor Sinterklaas/Santaclaus. "Koude soldeerlassen" in je versterker zijn uit den boze. Zowel uit veiligheid als uit muziekkwaliteit gezien. Een koude las ontstaat door beweging van de nog vloeibare tin. Of door oververhitten, dat wil zeggen, te lang de soldeerbout op de verbinding houden. Al het vloeimiddel is dan verdampt uit de tin. Ook een te hete bout kan de oorzaak zijn. De bout hoort normaal op ongeveer 380°C te staan. En te blijven. Een goede mooie soldeerverbinding heeft een mooi zachtglimmend oppervlak, met niet te veel overdadig tin. Enne, …dan nog wat,…. een scoopje met een toonfiets is ook wel prettig….. Wordt het ook zichtbaar wat je aan het doen bent.

Heb je vragen of opmerkingen? Zie je dingen dingen die ik vergeten ben of over het hoofd heb gezien? Mailen!

Dick
  • Eerst even wat over veiligheid:
  • Het bedraden en aarden van een versterker, of hoe krijgen we hem bromvrij: