Plantengallen

Sinds dit jaar lid van de wildeplantenkring te Haren. En op 20 november voor het eerst naar een lezing. Door Jojanneke Bijkerk, een autoriteit op het gebied van plantengallen. Iedereen zal wel eens galappeltjes of van die kleine knoopjes gezien hebben, vaak op eiken. En veel mensen zullen ook wel weten dat er een galwespje uit komt. Of toch niet?

Op vakantie in Italie hadden we een hard houtachtig balletje gevonden. Het leek een beetje op zaaddoos van een papaver, pingpolbalgrootte, en zat vast aan een takje. Zou dit een gal zijn? Het balletje meegenomen naar de lezing in de hoop op een antwoord.

Is het een gal?



Ja, het is een gal.
Net als elke plantengal is deze gemaakt door de gastheerplant zelf, in dit geval een eik. Het materiaal is dus van de eik. Maar de gal is ontstaan door een zogenaamde galmaker. En dat hoeft helemaal geen wespje te zijn! Tijdens de lezing leer ik dat er allerlei galmakers (of gal-veroorzakers) zijn: galwespen, luizen, schimmels, bacterien, kevers, galmuggen, vlinders, bladvlooien, cicaden, mijten en virussen. Regelmatig is er sprake van hele ingewikkelde samenlevingsvormen, soms heb je een gal waar zowel de galmaker, als parasieten op die galmaker als allerlei andere organismen leven. Die leven als 'krakers' in de gal. De wespjes en mugjes zijn vaak piepklein, een paar milimeter. Een loep is handig.

Voor meer plantengallen informatie, zie de website van Jojanneke: Plantengallen.com in Nederland, Europa, Centraal America

En wat betreft mijn balletje: ja het is een gal. De galmaker is in dit geval wel een galwesp met de fraaie naam: cynipidae andricus quercustozae. Is een van de heel algemene gallen in Zuid-Europa en groeit op eik. Onduidelijk is of het een mislukte gal is of dat er nog een beestje in zit. Ik zie namelijk geen gat waardoor een wespje naar buiten is gekomen. De gal in een klein jampotje-met-deksel in de boekenkast gezet. Als er in het voorjaar nog geen beestje uitgekropen is zaag ik de gal door om de binnenkant te bekijken.